پرەزيدەنت • 05 قاڭتار, 2026

قاتاڭ بيۋدجەتتىك ءتارتىپ كەرەك: پرەزيدەنت ينفلياتسيانى قۇرىقتاۋ شارالارى تۋرالى ايتتى

40 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تۇركىستان» گازەتىنە بەرگەن كەڭ كولەمدى سۇحباتى جاريالاندى. سۇحبات بارىسىندا پرەزيدەنتكە «ەكونوميكالىق رەفورمالار تاۋارلاردىڭ باعاسى مەن قىزمەت­تەر­دىڭ تاريفىنە سالماق سالادى. جۇرت بۇعان الاڭداپ وتىر. ءسىز ۇكى­مەت­كە وسى ماسەلەنى شەشۋگە ارنال­عان ناقتى شارالار جوسپارىن ازىر­لەۋدى تاپسىردىڭىز. بۇل جۇمىس رە­فور­مانىڭ ساپاسى مەن قارقىنىنا اسەر ەتپەي مە؟ ازاماتتارىمىز ءال-اۋ­قاتىمىزدى جاقسارتادى دەپ كۇتىپ جۇر­گەن رەفورمانىڭ ناتيجەسىن جوق­قا شىعارماي ما؟» دەگەن سۇراق قويىلعان ەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.

قاتاڭ بيۋدجەتتىك ءتارتىپ كەرەك: پرەزيدەنت ينفلياتسيانى قۇرىقتاۋ شارالارى تۋرالى ايتتى

فوتو: Pixabay.

ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن مەملەكەت باسشىسى قالايدا رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

«الەمدىك تاجىريبەگە قاراساق, رە­فور­مالار قولعا الىنعان كەزدە جۇرت­شى­لىق ونى كوپ جاعدايدا تۇسىنبەي, قا­بىلداماي جاتادى. ونداي كەزدە بار­لىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاي الاتىن كوشباسشىنىڭ ءرولى ايرىقشا. مەن مەم­لەكەت باسشىسى رەتىندە وسىنداي جاۋاپ­كەر­شىلىكتى ءوز موينىما الامىن. بولا­شاق­تا دا بۇعان دايىنمىن. مەنىمەن بىر­گە جۇمىس ىستەپ جاتقان ازاماتتار مۇ­نى جاقسى بىلەدى. ارينە, بۇل كەدەرگىسى كوپ, قيىن جول ەكەنىن تۇسىنەمىن. تاريحتا رە­فورماتورلاردان گورى باسقىنشىلار مەن پوپۋليستەردىڭ اتى كوبىرەك قالىپ جا­تادى. بىراق, قازاقستان ءۇشىن باسقا جول جوق. ءبىز ءبىر جەردە توقتاپ قالماي, العا قاراي نىق قادام باسۋ ءۇشىن رە­فور­ما­­لاردى قالايدا جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قارجى رە­سۋرستارى مەملەكەتكە قاجەتتى جوبا­لار­عا عانا جۇمسالۋعا ءتيىس.

«ازاماتتارىمىزعا زيانى تيمەۋى ءۇشىن قىس مەزگىلىندە تاريفتەردى ءوسىرۋ اكىم­شىلىك تاسىلدەر ارقىلى ۋاقىتشا توق­تاتىلدى. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتكە بيۋد­جەت قارجىسىن بارىنشا ءتيىمدى پاي­دالانۋ مىندەتى جۇكتەلدى. ەكونوميكاعا اقشانى ورىنسىز قۇيا بەرۋگە بولمايدى, بۇل ينفلياتسيانى كۇشەيتىپ جىبەرەدى. قا­تاڭ بيۋدجەتتىك ءتارتىپ كەرەك. قارجى رە­سۋرستارى مەملەكەتكە قاجەتتى جوبا­لار­عا عانا جۇمسالۋعا ءتيىس. بىلتىر قارا­شا ايىندا ۇكىمەت, ۇلتتىق بانك, قار­جى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تىگى بىرلەسىپ, ءۇش جىلدىق باعدار­لا­ما قابىلدادى. قۇجات ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن ينفلياتسيانى تو­مەندەتۋگە ارنالعان», دەدى مەملەكەت باسشىسى. 

پرەزيدەنت ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتەر ءالى دە ساقتالىپ وتىرعانىن ايتتى.

«حالىقارالىق ساراپشىلار قازاق­ستان­نىڭ «ورتاشا تابىستار قاقپانىنا» ءتۇ­سىپ قالعانىن دۇرىس بايقاپ وتىر. اشى­عىن ايتايىن, بۇل – ەكونوميكا تۋرا­لى وقۋلىقتان الىنعان جالپىلاما ۇعىم ەمەس, كۇن سايىن كوپتەگەن ازاما­تى­مىزدىڭ باسىنان ءوتىپ جاتقان ءومىر شىندىعى. جۇرت تابىس تاۋىپ جاتىر, ءتىپتى, جاقسى تابىس تاباتىندار دا بار. بىراق, ونىڭ ءبارىن ينفلياتسيا جەپ قويادى نە­مەسە يپوتەكا تولەۋ, بالالاردى وقىتۋ, اتا-اناعا كومەكتەسۋ سياقتى كۇندەلىكتى تىر­لىككە جۇمسالىپ, جوق بولىپ كەتەدى. اۋى­رىپ قالۋ نەمەسە جۇمىستان ايىرىلۋ سە­كىلدى كەز كەلگەن كولدەنەڭ كەدەرگى تۇر­مىستاعى تۇراقتىلىقتى بۇزىپ جىبەرۋى مۇم­كىن. 
مەن كەزىندە باسپانا الۋ, بالالاردىڭ وقۋ اقىسىن تولەۋ, ەمدەلۋ ءۇشىن زەينە­ت­اقى جيناعىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋ  تۋرالى شەشىم قابىلدادىم. كوبىسى سولاي جاسادى, بۇل شەشىمگە ريزاشىلىقتارىن دا ءبىلدىرىپ جاتتى. بىراق, ادەتتەگىدەي, ستو­ماتولوگيا قىزمەتىن كورسەتەمىز دە­گەن جەلەۋمەن زەينەتاقى قورىنان 200 مي­ل­ليارد تەڭگەدەن استام قارجى جىم­قىر­عان الاياقتار دا تابىلدى. قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارى قازىر بۇل ماسەلەمەن اينالىسىپ جاتىر. وسى مەديتسينالىق قىز­مەت تۇرىنە زەينەتاقى جيناعىن پاي­دا­لانۋعا تىيىم سالۋعا تۋرا كەلدى. بىراق, باس­قا دا قيتۇرقى تاسىلدەر پايدا بولدى, ءتىپ­تى, پلاستيكالىق وتاعا تولەم جاساي­تىن­دار بار.  
ال, بيزنەس وكىلدەرىنە كەلەر بولساق, ولار جۇمىس ورىندارىن اشىپ, سالىق­تا­رىن ادال تولەيدى. الايدا, نەسيە ءوسىمى­نىڭ جوعارى بولۋى, اينالىمداعى قارا­جاتتىڭ ازدىعى ولاردىڭ كەڭ اۋقىمدا دامۋىنا, جاڭا نارىقتارعا شىعۋىنا, زا­ماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋىنە مۇمكىندىك بەرمەي تۇر. 
ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمى وزگەرىپ جا­تىر. دەگەنمەن, مەنىڭشە, وزگەرىس قار­قى­نى باياۋ. حالىقارالىق قارجى ينس­تي­تۋت­تارى مەن رەيتينگ اگەنتتىكتەرىنىڭ با­عالاۋىنشا, ەلىمىزدى باقۋاتتى, ءتىپتى, باي مەملەكەت دەپ اتاۋعا بولادى. بۇل ءسوز­دىڭ جانى بار. سوعان قاراماستان, ەكو­نوميكامىزدا تەڭسىزدىكتەر ءالى دە ساق­تا­لىپ وتىر. ونىڭ ءبارىن شۇعىل رەتتەپ, ءتۇزۋ جولعا سالۋىمىز كەرەك. ءبىز بۇل جاع­دايدى بىلەمىز, ونى جۇرتتان جا­سىرا­تىن ويىمىز جوق. مۇنداي قيىندىقتى كوپ­تەگەن مەملەكەت باسىنان وتكەرىپ جا­تىر. ءبىز ء«وسىم اۋرۋى» ماسەلەسىن مىن­دەت­تى تۇردە شەشەمىز. ناقتى جوسپارىمىز بار», دەدى مەملەكەت باسشىسى.          

سوڭعى جاڭالىقتار