فوتو: Pixabay.
ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن مەملەكەت باسشىسى قالايدا رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«الەمدىك تاجىريبەگە قاراساق, رەفورمالار قولعا الىنعان كەزدە جۇرتشىلىق ونى كوپ جاعدايدا تۇسىنبەي, قابىلداماي جاتادى. ونداي كەزدە بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاي الاتىن كوشباسشىنىڭ ءرولى ايرىقشا. مەن مەملەكەت باسشىسى رەتىندە وسىنداي جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىما الامىن. بولاشاقتا دا بۇعان دايىنمىن. مەنىمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ جاتقان ازاماتتار مۇنى جاقسى بىلەدى. ارينە, بۇل كەدەرگىسى كوپ, قيىن جول ەكەنىن تۇسىنەمىن. تاريحتا رەفورماتورلاردان گورى باسقىنشىلار مەن پوپۋليستەردىڭ اتى كوبىرەك قالىپ جاتادى. بىراق, قازاقستان ءۇشىن باسقا جول جوق. ءبىز ءبىر جەردە توقتاپ قالماي, العا قاراي نىق قادام باسۋ ءۇشىن رەفورمالاردى قالايدا جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك», دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قارجى رەسۋرستارى مەملەكەتكە قاجەتتى جوبالارعا عانا جۇمسالۋعا ءتيىس.
«ازاماتتارىمىزعا زيانى تيمەۋى ءۇشىن قىس مەزگىلىندە تاريفتەردى ءوسىرۋ اكىمشىلىك تاسىلدەر ارقىلى ۋاقىتشا توقتاتىلدى. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتكە بيۋدجەت قارجىسىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ مىندەتى جۇكتەلدى. ەكونوميكاعا اقشانى ورىنسىز قۇيا بەرۋگە بولمايدى, بۇل ينفلياتسيانى كۇشەيتىپ جىبەرەدى. قاتاڭ بيۋدجەتتىك ءتارتىپ كەرەك. قارجى رەسۋرستارى مەملەكەتكە قاجەتتى جوبالارعا عانا جۇمسالۋعا ءتيىس. بىلتىر قاراشا ايىندا ۇكىمەت, ۇلتتىق بانك, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بىرلەسىپ, ءۇش جىلدىق باعدارلاما قابىلدادى. قۇجات ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن ينفلياتسيانى تومەندەتۋگە ارنالعان», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتەر ءالى دە ساقتالىپ وتىرعانىن ايتتى.
«حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستاننىڭ «ورتاشا تابىستار قاقپانىنا» ءتۇسىپ قالعانىن دۇرىس بايقاپ وتىر. اشىعىن ايتايىن, بۇل – ەكونوميكا تۋرالى وقۋلىقتان الىنعان جالپىلاما ۇعىم ەمەس, كۇن سايىن كوپتەگەن ازاماتىمىزدىڭ باسىنان ءوتىپ جاتقان ءومىر شىندىعى. جۇرت تابىس تاۋىپ جاتىر, ءتىپتى, جاقسى تابىس تاباتىندار دا بار. بىراق, ونىڭ ءبارىن ينفلياتسيا جەپ قويادى نەمەسە يپوتەكا تولەۋ, بالالاردى وقىتۋ, اتا-اناعا كومەكتەسۋ سياقتى كۇندەلىكتى تىرلىككە جۇمسالىپ, جوق بولىپ كەتەدى. اۋىرىپ قالۋ نەمەسە جۇمىستان ايىرىلۋ سەكىلدى كەز كەلگەن كولدەنەڭ كەدەرگى تۇرمىستاعى تۇراقتىلىقتى بۇزىپ جىبەرۋى مۇمكىن.
مەن كەزىندە باسپانا الۋ, بالالاردىڭ وقۋ اقىسىن تولەۋ, ەمدەلۋ ءۇشىن زەينەتاقى جيناعىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم. كوبىسى سولاي جاسادى, بۇل شەشىمگە ريزاشىلىقتارىن دا ءبىلدىرىپ جاتتى. بىراق, ادەتتەگىدەي, ستوماتولوگيا قىزمەتىن كورسەتەمىز دەگەن جەلەۋمەن زەينەتاقى قورىنان 200 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى جىمقىرعان الاياقتار دا تابىلدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قازىر بۇل ماسەلەمەن اينالىسىپ جاتىر. وسى مەديتسينالىق قىزمەت تۇرىنە زەينەتاقى جيناعىن پايدالانۋعا تىيىم سالۋعا تۋرا كەلدى. بىراق, باسقا دا قيتۇرقى تاسىلدەر پايدا بولدى, ءتىپتى, پلاستيكالىق وتاعا تولەم جاسايتىندار بار.
ال, بيزنەس وكىلدەرىنە كەلەر بولساق, ولار جۇمىس ورىندارىن اشىپ, سالىقتارىن ادال تولەيدى. الايدا, نەسيە ءوسىمىنىڭ جوعارى بولۋى, اينالىمداعى قاراجاتتىڭ ازدىعى ولاردىڭ كەڭ اۋقىمدا دامۋىنا, جاڭا نارىقتارعا شىعۋىنا, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋىنە مۇمكىندىك بەرمەي تۇر.
ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمى وزگەرىپ جاتىر. دەگەنمەن, مەنىڭشە, وزگەرىس قارقىنى باياۋ. حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى مەن رەيتينگ اگەنتتىكتەرىنىڭ باعالاۋىنشا, ەلىمىزدى باقۋاتتى, ءتىپتى, باي مەملەكەت دەپ اتاۋعا بولادى. بۇل ءسوزدىڭ جانى بار. سوعان قاراماستان, ەكونوميكامىزدا تەڭسىزدىكتەر ءالى دە ساقتالىپ وتىر. ونىڭ ءبارىن شۇعىل رەتتەپ, ءتۇزۋ جولعا سالۋىمىز كەرەك. ءبىز بۇل جاعدايدى بىلەمىز, ونى جۇرتتان جاسىراتىن ويىمىز جوق. مۇنداي قيىندىقتى كوپتەگەن مەملەكەت باسىنان وتكەرىپ جاتىر. ءبىز ء«وسىم اۋرۋى» ماسەلەسىن مىندەتتى تۇردە شەشەمىز. ناقتى جوسپارىمىز بار», دەدى مەملەكەت باسشىسى.