1874 جىلى تۇڭعىش رەت ۆەنادا قويىلىپ, سودان بەرى تورتكۇل دۇنيەدەگى بەكزات ونەردىڭ ءىرى ساحنالارىنان تۇسپەي كەلە جاتقان بۇل قويىلىمنىڭ قاي قىرىنان الساڭىز دا باعى جانىپ تۇر. تاپقىر ءازىل, مىڭ قۇبىلعان وپەرەتتا تىڭدارمانعا ايتار وزىندىك تاعىلىمىنا قوسا, سوپرانو, تەنور داۋىستى دارىندار مۇمكىندىگىن ايگىلەيتىن دە قاسيەتى بار.
الماتىلىقتارعا ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلاعان «جارقانات» وپەرەتتاسى جاڭا جىل مەرەكەسىنىڭ كەلە جاتقانىن, مۋزىكا سيقىرىن سەزىندىردى. كورەرمەندەرىن كۇلكىگە قارىق قىلىپ, وپەرا ارتىستەرىمەن قوسىلا بيلەپ كەتەردەي دەلەبەسىن قوزدىرىپ وتەتىن الەمدىك ونەر جاۋھارىن ەندىگى جەردە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى يركين گابيتوۆ ساحنالاپ وتىر. ول بۇعان دەيىن دە اباي اتىنداعى تەاترمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەگەنىن ايتۋ كەرەك.
وپەرەتتانىڭ سيۋجەتتىك جەلىسى اۋقاتتى ادۆوكات گەنريح ايزەنشتايننىڭ وتباسىنداعى وپاسىزدىقتان باستالادى. كۇيەۋىنىڭ وپاسىزدىعىن كەشىرە الماعان روزاليندا كەك الۋدى كوزدەيدى. ىعايلار مەن سىعايلار توعىسقان سالتانات كەشىنە جارعانات بولىپ كيىنىپ بارىپ, جۇمباق كەلبەتىمەن, سىمباتىمەن كۇللى ەركەكتى ەسىنەن تاندىرعان ايەلدىڭ ايلاسى ادامداردىڭ بولمىسىن, ماحاببات پەن قىزعانىشتىڭ شەكاراسىن, قۋانىش پەن قالعان كوڭىلدىڭ تەرەزەسىن ايقارا اشادى. بەكزات ونەردىڭ تىلىمەن پەندەلىكتىڭ پەردەسى ىسىرىلىپ, جۇرەككە اۋىر تيەتىن ساتقىندىق جەڭىل دە ويناقى مۋزىكا, وتكىر ازىلمەن ورىلەدى. قالاسا – قۋلىعىن قىرىق ەسەككە ارتا الاتىن ايەل جانىنىڭ قالتارىستارى وپاسىزدىقتى كەشىرە الا ما, جارقانات ءومىردىڭ ماحابباتتى ساقتاپ قالۋعا كۇشى جەتە مە؟ بۇل ساۋالدىڭ جاۋابىن كورەرمەن ءوزى تابادى.
«وتباسىندا عانا ەمەس, جۇمىسىندا دا جاۋاپسىزداۋ, ايەلىن الداپ-سۋلاپ بال-ماسكارادقا دوسىمەن تايىپ تۇرعان ادۆوكاتتى روزاليندا سول جەردە باسقا كەيىپتە تابادى. تاۋىپ قانا قويماي, قىلىعىمەن, سىمباتىمەن, جۇمباق بەينەسىمەن كۇيەۋىن ارباپ, وزىنە قايتا عاشىق ەتەدى. بۇل وتە جاعىمدى, ويناقى, كوڭىلدى اياقتالاتىن جەڭىل يۋمورلى سپەكتاكل.
قويۋشى-رەجيسسەر يركين گابيتوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وپەرەتتانىڭ اينالاسىندا جۇزدەگەن مامان جۇمىس ىستەدى. ايگىلى اۋستريالىق كومپوزيتور يوگانن شتراۋستىڭ وسىناۋ تۋىندىسى ساحنادان تۇسپەي كەلە جاتقانىنا ەكىنشى عاسىر. دۇنيە ءجۇزىنىڭ تەاترلارىن جاۋلاعان قويىلىم الماتىلىق كورەرمەندەرگە دە ۇنايدى, سۇرانىسقا يە», دەيدى اباي اتىنداعى قازۇوبت وپەرا ءانشىسى ناديا نادەنوۆا.
پرەمەرا الدىندا ءسوز العان قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, اباي اتىنداعى قازۇوبت ترۋپپاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى بولات بوكەنوۆ: «قويىلىم بارىسىندا كورەرمەندەر تاجىريبەلى, تىسقاققان تالانتتاردىڭ عانا ەمەس, ۇلكەن ساحناعا العاش رەت كوتەرىلگەن جاس دارىنداردىڭ دا ونەرىنەن ءلاززات الا الادى. ءاربىر سوليست ءوز ءرولىن جارقىراتا كورسەتىپ, بيىك ونەردىڭ سالتاناتىن سەزىندىرەدى. تەاتر ترۋپپاسى «جارقاناتپەن» ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە گاسترولدىك ساپارلارمەن شىققان كەزدە دە ۇدايى كورەرمەندەردىڭ شىنايى قوشەمەتىنە بولەنىپ قايتادى. ءبىزدى جۇرتتىڭ وپەرا ونەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى جوعالماعانى قۋانتادى», دەيدى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جاڭارعان قويىلىم – الماتىلىقتارعا جاڭا جىل قارساڭىنداعى تارتۋى. «شاھار تۇرعىندارى مەن قوناقتارى الداعى مەرەكەنىڭ شاتتىعىن سەزىنىپ, ءازىل-كۇلكىگە تولى عاجايىپ سۇلۋ مۋزىكانىڭ سيقىرىنا ساپار شەككەنىن كوكسەيمىز», دەيدى ولار.
روزاليندا سالتانات كەشىندە ماجار حانشايىمىنىڭ كەيپىندە سوڭىنا دەيىن قۇپياسىن اشپايدى. باسىندا باياۋ باستالىپ, بىرتىندەپ جىگەرلەنە تۇسەتىن ونىڭ وتتى ءانى شىنىندا دا اسەرلى ءارى وپەرا انشىلەرىنىڭ دارىنىن كورسەتە الاتىن ءسات دەر ەدىك.
اباي اتىنداعى قازۇوبت وپەرا ءانشىسى نارگيز ساتمۇحامبەتوۆا: ء«بىر جاعىنان جاڭارعان «جارقانات» ۇلكەن ونەر دارىسىندەي بولدى. ءتۇرلى وبرازدارمەن جۇمىس ىستەگەندە انشىلەردىڭ كوڭىل كۇيى دە قۇبىلىپ, سان الۋان كەيىپكە ەنەدى. مۇنى كورەرمەن دە سەزىنىپ, ونەر يەسى دە ىشكى بۇلقىنىسىن جەتكىزۋگە جانىن سالادى», دەيدى.
ايتقانداي, وپەرەتتانىڭ شەبەرلىكتى تالاپ ەتەتىن ەڭ ايگىلى تۇسى – قىزمەتشى ادەلدىڭ اريا كۇلكىسى.
باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا رف حالىق سۋرەتشىسىسى وپەرەتتانىڭ قويۋشى-سۋرەتشى ۆياچەسلاۆ وكۋنەۆ: «جارقانات» – الەمنىڭ بارلىق ساحناسىن جاۋلاعان وتە تانىمال قويىلىم. مىسالى, كوۆەنت-گاردەننىڭ ساحناسى سىندى, الەمنىڭ ەڭ ايگىلى وپەرا جۇلدىزدارىن جارقىراتقان تۋىندى. مەنىڭشە, اباي تەاترى دا وسى دەڭگەيدەن تابىلادى. ال كنياز ورلوۆسكيدىڭ بالىندا بايىرعى ۆەنانىڭ كەلبەتى مەن كونە ىسمەرلەردىڭ قولىنان شىققان كوستيۋمدەردى كورسەتۋگە بارىمىزدى سالدىق. بالعا كيەتىن اپپاق كويلەكتەردىڭ كوللەكتسياسى مەن باسقا دا تاماشا كوستيۋمدەر تىگىلدى. كورەرمەن مۇنداي كەرەمەتتى كورۋگە, سەزىنۋگە ءتيىس», دەدى.
سونىمەن بىرگە ساحنا سىرتىندا جۇمىس ىستەگەن تاتارستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قويۋشى-ديريجەر رەنات سالاۆاتوۆ پەن باس حورمەيستەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءاليا تەمىربەكوۆانىڭ دا ەڭبەگىن اتاپ وتكەن ءجون.
قورىتا ايتقاندا, اباي اتىنداعى تەاترعا جولى تۇسكەن كورەرمەن بالۋان بەركەنوۆ پەن حاليد نۇراليەۆ (گەنريح ايزەنشتاين), ناتاليا مەزينا مەن ناديا نادەنوۆا (روزاليندا), نارگيز ساتمۇحامبەتوۆا مەن انجەلا شاگاروۆا (ادەل), فارحاد كوبەەۆ پەن دامير سادۋاقاسوۆ (الفرەد), اندرەي ترەگۋبەنكو مەن الەكساندر سمەتانين (تەاتر ديرەكتورى فالك), ايدوس جاباعين مەن ءاليحان بەيسەكوۆ (كنياز ورلوۆسكي) سىندى ساحنا ساڭلاقتارىمەن قاۋىشا الادى.
الماتى
