جاڭا زاڭ نورمالارىنا سايكەس, ەگەر بالا تاربيەسى بارىسىندا قامقورشى, قورعانشى نەمەسە اسىراپ العان اتا-انانىڭ سوتتالعانى انىقتالسا, نە ولار پسيحيكالىق نەمەسە ناركولوگيالىق ديسپانسەردە ەسەپتە تۇرعانى بەلگىلى بولسا, مۇنداي تۇلعالار بالا تاربيەلەۋ قۇقىعىنان بىردەن ايىرىلادى. سونداي-اق ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالعان ازاماتتارعا بالا اسىراپ الۋعا, قامقورشى نەمەسە پاترونات تاربيەشى بولۋعا تىيىم سالىنادى. بۇل شەكتەۋلەر بالالاردى قاۋىپسىز ورتادا ءوسىرۋدى كوزدەيدى.
بۇدان بولەك, زاڭناماعا العاش رەت قامقورشىلار, قورعانشىلار, پاترونات تاربيەشىلەر مەن اسىراپ العان اتا-انالار تاراپىنان جىل سايىن سەنىمدىلىكتى راستاۋ مىندەتى ەنگىزىلدى. ولار دەنساۋلىعى, تۇرعىلىقتى مەكەنجايى, سوتتالماعانى تۋرالى مالىمەتتەردى تۇراقتى تۇردە ۇسىنۋى قاجەت. سونىمەن قاتار جاڭا زاڭ بويىنشا بالانى الدىمەن جاقىن تۋىستارىنا, ال ونداي مۇمكىندىك بولماعان جاعدايدا ەرلى-زايىپتى وتباسىلارعا بەرۋ ءتارتىبى زاڭمەن ناقتى بەكىتىلدى.
«جەتىم بالالار قۇقىقتارىن قورعاۋ – ۇنەمى جۇيەلى نازاردى تالاپ ەتەتىن ماڭىزدى سالا. بيىل قابىلدانعان شارالار قولدانىستاعى تەتىكتەردى نىعايتىپ, قامقورشىلىق ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن بالانىڭ مۇددەسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باسشىلىققا الا وتىرىپ ۇيىمداستىرۋعا جول اشتى», دەدى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ناسىمجان وسپانوۆا.
بيىل جۇزەگە اسىرىلعان ماڭىزدى جاڭالىقتاردىڭ تاعى ءبىرى – كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ينستيتۋتىنىڭ ەنگىزىلۋى. بۇل بالانىڭ تۇراقتى تۇراتىن جەرى انىقتالعانعا دەيىن ونى قاۋىپسىز ءارى وتباسىلىق ورتادا ۋاقىتشا تاربيەلەۋگە ارنالعان جاڭا مودەل. تالىمگەرلىك جۇيەسى دە بەلسەندى دامىپ كەلەدى. قازىر ەلىمىزدىڭ 20 وڭىرىندە 360-تان استام ازامات جەتىم بالالارعا تالىمگەر بولىپ وتىر.
بيىلدان باستاپ بالالاردى ينتەرنات ۇيىمدارىنا جىبەرۋ ءتارتىبى وزگەرتىلدى. بالا انىقتالعاننان كەيىن قامقورشىلىق ورگاندارى ونى ەڭ الدىمەن ءۇش تاۋلىككە دەيىن مەديتسينالىق ۇيىمعا ۋاقىتشا ورنالاستىرىپ, تەكسەرۋدەن وتكىزۋدى مىندەتتى تۇردە قامتاماسىز ەتەدى.
سونداي-اق العاش رەت قامقورشىلىق ورگاندارىنا ناقتى شتات سانى بەكىتىلدى, ياعني ءار 5 مىڭ بالاعا كەمىندە ءبىر ماماننان كەلۋگە ءتيىس. بۇل جاڭاشىلدىق ماماندار سانىن 3,3 ەسەگە, ناقتىراق ايتساق 303-تەن 1028-گە دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
وڭىرلەردە قامقورشىلىق سالاسىن باسقارۋدىڭ جاڭا قۇرىلىمدارى قۇرىلىپ جاتىر. ماسەلەن, اقتوبە وبلىسى مەن استانا قالاسىندا بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى باسقارمالار ءوز جۇمىسىن باستادى. الداعى ۋاقىتتا وسىنداي بولىمشەلەر شىمكەنت قالاسىندا, سونداي-اق اقمولا, قوستاناي, جامبىل وبلىستارىندا اشىلماق.
ايتا كەتەيىك, بۇگىندە ەلىمىزدە 20 مىڭنان استام جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالا بار. ولاردىڭ 82%-ى وتباسىلىق ورتادا تاربيەلەنىپ جاتىر.
