سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
جاسىل شىرشانى كەسۋ – تابيعي ورتاعا ايتارلىقتاي زالال كەلتىرۋ. وتالعان اعاش سانى كوپ بولعان سايىن ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتا تۇسەدى. پاۆلودار وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ مالىمەتىنشە, جاۋاپكەرشىلىك كەسىلگەن اعاشتىڭ جەرگىلىكتى ورمان قورىنا كىرەتىن نەمەسە كىرمەيتىن ەرەكشەلىگىنە قاراي وزگەرۋى مۇمكىن.
«اعاشتار مەن بۇتالاردى زاڭسىز كەسۋ, جويۋ نەمەسە بۇلدىرگەنى ءۇشىن «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ 381-1-بابىندا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. جاڭا جىل مەرەكەسى قارساڭىندا جەكە تۇرعىن ەگەر ورمانعا بارىپ نەمەسە كوشەدە ءوسىپ تۇرعان جەرىنەن ءبىر تال شىرشانى كەسىپ السا, وعان 15 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. بۇعان قوسا زاڭسىز كەسىلگەن اعاشتى, قۇرالداردى, كولىك قۇرالدارىن مىندەتتى تۇردە تاركىلەۋ, كەلتىرىلگەن زالالدى تولىق وتەۋ جۇرگىزىلەدى», دەپ ءتۇسىندىردى وڭىرلىك ينسپەكتسيا باسشىسى يساتاي ابدرازاحوۆ.
جالپى اتالعان, كودەكستە مىناداي زاڭ تالاپتارى جازىلعان. ورمان قورىنا كىرمەيتىن اعاشتاردى زاڭسىز كەسكەنى ءۇشىن جەكە تۇلعالارعا – 50 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل, لاۋازىمدى تۇلعالارعا, شاعىن كاسىپكەرلىك جانە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا – 150 اەك, ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 200 اەك, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 500 اەك (زاڭسىز كەسىلگەن اعاشتاردى, كولىك قۇرالدارىن جانە قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋ قۇرالدارى تاركىلەنەدى). ورمان قورىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن اعاشتاردى زاڭسىز كەسكەنى ءۇشىن: جەكە تۇلعالارعا – 100 اەك, لاۋازىمدى تۇلعالارعا, شاعىن كاسىپكەرلىك جانە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا – 300 اەك, ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 400 اەك, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 1000 اەك (زاڭسىز دايىندالعان اعاش ءونىمىن, كولىك قۇرالدارىن جانە وزگە دە قۇرالداردى مىندەتتى تۇردە تاركىلەۋ). بۇل ارەكەتتەر ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا نەمەسە ءبىر جىل ىشىندە قايتا جاسالعان جاعدايدا جەكە تۇلعالارعا – 150 اەك, لاۋازىمدى تۇلعالارعا, شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جانە كەۇ-عا – 450 اەك, ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 600 اەك, ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە – 1500 اەك (مىندەتتى تاركىلەۋمەن, زالالدىڭ تولىق وتەلۋىمەن).
قىلمىستىق ءىس زاڭسىز كەسۋ سالدارىنان تابيعاتقا كەلتىرىلگەن زالال مولشەرى 50 اەك-تەن اسقان جاعدايدا قوزعالادى. بۇل جاعدايدا ايىپپۇلدان بولەك, تۇزەتۋ ءىس-شارالارى مەن قوعامدىق جۇمىسقا تارتۋ, باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە ودان ايىرۋ, سونداي-اق م ۇلىكتى تاركىلەۋ جازالارى قاراستىرىلعان.
رەسمي ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, ەرتىس-بايان وڭىرىندە قىلقان جاپىراقتى اعاشتار 5 ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىنىڭ جەرلەرىندە وسەدى. ونىڭ ىشىندە ەكى مەكەمە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق مارتەبەسىنە يە. ءبىرىنشىسى – «ەرتىس ورمانى» مەملەكەتتىك ورمان تابيعي رەزەرۆاتى, جالپى اۋماعى 278 مىڭ گەكتار, ونىڭ ىشىندە 194,3 مىڭ گەكتارى ورمانمەن كومكەرىلگەن. ەكىنشىسى – باياناۋىل مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى, جالپى اۋماعى 68 مىڭ گا, ونىڭ ىشىندە 19 مىڭى – ورماندى القاپتار.
مەرەكە قارساڭىندا وبلىس اۋماعىندا رەسەيدەن جەتكىزىلەتىن تابيعي شىرشالار تولىپ كەتەدى. تابيعات قورعاۋ ينسپەكتورلارى پوليتسەيلەرمەن بىرلەسىپ, ولاردىڭ زاڭدىلىعىن تەكسەرىپ الەككە تۇسەدى. تۇراقتى جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناتيجەسىندە وڭىردە وتكەن جىلى جاڭا جىل مەرەكەسى قارساڭىندا قىلقان جاپىراقتى اعاشتاردى زاڭسىز كەسۋ دەرەگى تىركەلمەگەن.
جالپى, پاۆلودار وبلىسى اۋماعىندا ورماندى زاڭسىز وتاۋعا قاتىستى قىلمىستاردىڭ بىلتىرعىعا قاراعاندا وسكەنى بايقالىپ وتىر. وتكەن جىلى 13 زاڭسىز اعاش كەسۋ دەرەگى انىقتالىپ, 5 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. جالپى سوماسى 1 ملن 163 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان. بيىل جىل باسىنان 18 زاڭسىزدىق ورىن الىپ, 11 قىلمىستىق ءىس تىركەلگەن.
پاۆلودار وبلىسى
