بۇگىنگى تاڭدا «كەدەرگىسىز ورتا» تۇسىنىگى تەك فيزيكالىق قولجەتىمدىلىكپەن شەكتەلمەيدى. بۇل ۇعىمنىڭ ماعىناسى كەڭ. ول اقپاراتتىق, تسيفرلىق جانە الەۋمەتتىك قولجەتىمدىلىكتى دە قامتيدى. ەگەر ءبىر وقىرمان كىتاپتى كوزىمەن وقىسا, ەكىنشىسى ونى قۇلاعىمەن تىڭدايدى. ەگەر بىرەۋ ەكرانداعى ءماتىندى كورسە, ەكىنشى ادام ونى برايل جۇيەسى ارقىلى نەمەسە دىبىستىق سينتەزاتور كومەگىمەن قابىلدايدى. دەمەك, كەدەرگىسىز ورتا – ءاربىر ازاماتتىڭ قوعام ومىرىنە تولىققاندى ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن باستى شارت.
كىتاپحاناداعى كەدەرگىلەردى جويۋ جولدارى, بىرىنشىدەن, فيزيكالىق قولجەتىمدىلىك. كىتاپحانا عيماراتىندا پاندۋستار مەن كوتەرگىش قۇرىلعىلار ورناتۋ, ەسىكتەردىڭ ىڭعايلى بولۋى, زالداردىڭ ىشىندە كەدەرگىسىز قوزعالۋ جولدارىنىڭ قاراستىرىلۋى – بۇل ەڭ العاشقى جانە ماڭىزدى قادامدار.
ەكىنشىدەن, اقپاراتتىق قولجەتىمدىلىك. كىتاپ قورى تەك ءداستۇرلى باسىلىمدارمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار برايل قارپىندەگى كىتاپتار, تاكتيلدى, بەدەرلى-گرافيكالىق قۇرالدار, ۇلكەيتىلگەن قارىپتە جازىلعان باسىلىمدار, دىبىستالعان كىتاپتار مەن ەلەكتروندى باسىلىمدار قورىمەن تولىقتىرىلۋى قاجەت.
ۇشىنشىدەن, تسيفرلىق شەشىمدەر. كىتاپحانالاردىڭ رەسمي سايتتارى ەكراندىق وقىرماندارعا بەيىمدەلۋى كەرەك. ەلەكتروندى كاتالوگتاردىڭ دىبىستىق نۇسقاسى ازىرلەنىپ, قاشىقتان ءبىلىم الۋعا ارنالعان ونلاين پلاتفورمالار ىسكە قوسىلۋى ءتيىس. وسى قادامدار اقپاراتقا قولجەتىمدىلىكتى ايتارلىقتاي كەڭەيتەدى.
قازىر «كىتاپحانادا تەڭ مۇمكىندىك – تەڭ اقپارات» ۇعىمى كىتاپحانانىڭ باستى قاعيداتىنىڭ ءبىرى. بۇل ۇعىم قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە ءبىلىم, اقپارات جانە مادەنيەتكە تەڭ دارەجەدە قولجەتىمدىلىك جاساۋعا باعىتتالعان. تەڭ مۇمكىندىك – كىتاپحانانىڭ قىزمەتىن پايدالانۋدا ەشكىمنىڭ قۇقىعى شەكتەلمەۋى, جىنىسىنا, جاسىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنا, تۇرعىلىقتى جەرىنە نەمەسە دەنساۋلىعىنا بايلانىستى كەدەرگىلەردىڭ بولماۋى. كىتاپحاناعا كەلگەن ءاربىر ازامات بىردەي دەڭگەيدە اقپاراتتىق, مادەني جانە ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا قول جەتكىزۋگە قۇقىلى. تەڭ اقپارات – ءاربىر وقىرماننىڭ وزىنە قاجەتتى اقپاراتتى الۋىنا جاعداي جاساۋ.
بۇل باعىتتا ارنايى كىتاپحانار ءتۇرلى فورماتتاعى باسىلىمدار مەن اقپارات كوزدەرىن ۇسىنادى: زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا برايل قارپىندەگى كىتاپتار, تاكتيلدى, بەدەرلى-گرافيكالىق قۇرالدار, ۇلكەيتىلگەن قارىپتە جازىلعان باسىلىمدار, دىبىستالعان كىتاپتار مەن ەلەكتروندى باسىلىمدار. وسىلايشا, «تەڭ مۇمكىندىك – تەڭ اقپارات» قاعيداتى كىتاپحانا قىزمەتىندە كەدەرگىسىز ورتا قۇرۋدى, ينكليۋزيۆتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى جانە اقپاراتقا قول جەتكىزۋدە ادىلدىك پەن اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋدى بىلدىرەدى. بۇل قاعيدا ءبىلىمدى, اقپاراتتى جانە مادەني مۇرانى بارشا ازاماتقا قولجەتىمدى ەتۋ ارقىلى قوعامداعى الەۋمەتتىك تەڭدىكتى نىعايتۋعا قىزمەت ەتەدى.
انىعىندا, كىتاپحانا تەك كىتاپ ساقتايتىن ورىن ەمەس, ول – قوعامداعى ادامداردىڭ اراسىن جالعايتىن زاماناۋي ورتا. ەگەر ءبىز كىتاپحانادا كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرساق, وندا ءاربىر ازامات ءوزىن قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى سەزىنەدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارناۋلى 19 كىتاپحانا بار. مۇنداعى جالپى كىتاپ قورى – 1 008 518 دانا, وقىرمان سانى – 51 475, ونىڭ ىشىندە زاعيپ جانە ناشار كورەتىن وقىرماندار سانى – 15077. ياعني, رەسپۋبليكا بويىنشا زاعيپ ازاماتتاردى كىتاپحانالىق قىزمەتپەن قامتۋ 65 %-دى كورسەتەدى.
«بىلىمدىگە دۇنيە جارىق» دەيدى حالقىمىز. سول بىلىمگە اپارار جول ەشكىمگە جابىق بولماۋى ءتيىس. ءاربىر ازاماتقا تەڭ مۇمكىندىك, تەڭ اقپارات بەرۋ – دامىعان, ادىلەتتى قوعامنىڭ باستى بولىگى.
ساۋلەش نازىروۆا,
الماتى قالاسىنداعى زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان
رەسپۋبليكالىق كىتاپحانانىڭ بيبليوگرافى
