ەۋرووداق (ەو) بۇگىن رەسەي بويىنشا سانكتسيالىق ءتىزىمدى كەڭەيتتى. شەكتەۋگە رەسەيلىك «كولەڭكەلى فلوتتىڭ» تاعى 41 كەمەسى قوسىلدى.
قازان ايىندا ەو سانكتسيالاردىڭ 19 پاكەتىن قابىلدادى. وعان رەسەيلىك بانكتەر, كريپتوۆاليۋتالىق بيرجالار, ءۇندىستان مەن قىتايداعى ۇيىمدار كىردى. «روسنەفت» جانە «گازپروم مۇنايمەن» مامىلەلەرگە تىيىم سالۋ قاتاڭداتىلدى.
ۇلىبريتانيا بيلىگى كومپانيالاردىڭ لوندون رەسەي ۇكىمەتى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى دەپ سانايتىن ەنەرگەتيكالىق سەكتوردا بيزنەس جۇرگىزگەنى ءۇشىن شەكتەۋلەرگە ۇشىراعانىن ءتۇسىندىردى.
جاريالانعان ليتسەنزياعا سايكەس, بريتاندىق كومپانيالار كورسەتىلگەن قۇرىلىمدارمەن جانە ولاردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىمەن بارلىق وپەراتسيالاردى 2026 جىلعى 31 قاڭتارعا دەيىن توقتاتۋعا مىندەتتى. بۇل كومپانيالاردىڭ ۇلىبريتانياداعى اكتيۆتەرىنە ءوز اسەرىن تيگىزەدى.
قازاقستان ءۇشىن تاۋەكەلدەردى باعالاۋ
ۇلىبريتانيا سانكتسيالىق ءتىزىمدى جاڭارتىپ, وعان رەسەيلىك بىرقاتار مۇناي-گاز كومپانياسى ەندى. «تاتنەفت», «رۋسسنەفت», «ننك-ويل» جانە «رۋسنەفتەگاز» شەكتەۋلەرگە تاپ بولدى. سونىمەن قاتار تىزىمگە Redwood Global Supply جانە Tejarinaft ترەيدينگتىك كومپانيالارى كىردى.
ساراپشى نۇرلان جۇماعۇلوۆ جاڭا سانكتسيالاردى قازاقستانداعى جەكەلەگەن جوبالار ءۇشىن ىقتيمال سالدارمەن بايلانىستىردى. ونىڭ باعالاۋىنشا, شەكتەۋلەر «تاتنەفتيدەن» شيكىزات الاتىن «كوندەنسات» ءموز-نە, سونداي-اق اتىراۋ وبلىسىنداعى كاراتون-پودسولەۆا جوباسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى, وندا 5,5 كم تەرەڭدىكتە بارلاۋ بۇرعىلاۋى اياقتالادى.
«سونىمەن قاتار سانكتسيالار بۋتاديەن بويىنشا جوبا ءۇشىن ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن. تەڭىز كەن ورنىنىڭ پبر-پۋد جوباسىن ماقۇلداۋ شارتتارى بويىنشا جىلىنا 380 مىڭ توننا بۋتان جەتكىزۋدىڭ جەڭىلدىكتى فورمۋلاسى قولدانىلادى (Dated Brent × 4 - $90)», دەدى ساراپشى ءوزىنىڭ تەلەگرام-ارناسىندا.
باعالاۋ كەزىندە بۇل تونناسىنا شامامەن 150 دوللار, ەكسپورتتىق باعاسى 400 دوللاردان جوعارى بولادى. جۇماعۇلوۆ وسىنىڭ سالدارىنان «تەڭىزشەۆرويل» جىل سايىن 100 ملن دوللاردان استام, ال بيۋدجەت 40 ملن دوللاردان استام سالىق الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ساراپشى سونداي-اق بۋتاديەن بويىنشا جوبا تولىعىمەن «تاتنەفت» باسقارۋىندا ەكەنىن, ال «قازمۇنايگاز» ودان 25% ۇلەسپەن شىققانىن اتاپ ءوتتى. قاراباتانداعى ەلەكتر ستانتسياسى مەن سۋ دايىنداۋ زاۋىتىن كەڭەيتۋ سياقتى ينفراقۇرىلىمدىق شىعىستاردى قازاقستاندىق تاراپ كوتەرەدى. زاۋىتتىڭ ءوزى اەا-دا ورنالاسقان, بۇل دا سالىق تۇسىمدەرىن ازايتادى.
«قازاقستاننىڭ مۇنايى مەن گازى» Telegram-ارناسىنىڭ اۆتورى ولەگ چەرۆينسكي سانكتسيالار «تاتنەفت» پەن «قازمۇنايگاز» اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتىڭ سالدارىنان قازاقستانعا جاناما اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ اتاپ كورسەتەدى. قازاقستاندا «تاتنەفت» قىزمەتىنە تىكەلەي تىيىم سالىنباعانىمەن, فورمالدى سانكتسيالىق رەجيم قازاقستاندىق جوبالارعا قولدانىلمايدى.
«بۇل شەشىم قازاقستانعا اسەر ەتەدى, سەبەبى «تاتنەفت» «قازمۇنايگازدىڭ» ستراتەگيالىق سەرىكتەسى, ونىمەن بىرگە اتىراۋ وبلىسىندا «كاراتون پودسولەۆانىڭ» بارلاۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرادى. ءبىر جىل بۇرىن تەڭىز بەن جۇمىس ىستەپ تۇرعان «ەمبىمۇنايگاز» كەن ورىندارىنا جاقىن ورنالاسقان ۋچاسكەدە تەرەڭدىگى 5,5 كم ءبىرىنشى ۇڭعىمانى بۇرعىلاۋ باستالدى. 2025 جىلدىڭ شىلدەسىندە اتىراۋ وبلىسىندا بۋتاديەن مەن ونىڭ تۋىندىلارىن وندىرەتىن زاۋىت سالۋ تۋرالى تۇپكىلىكتى ينۆەستيتسيالىق شەشىم قابىلداندى, قۇنى $1 ملرد-تان استام جوبانى رەسەيلىك كومپانيا «سامۇرىق-قازىنا» مەملەكەتتىك قورىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋدا جانە ەلدى يندۋستريالاندىرۋ ستراتەگياسىنداعى نەگىزگى جوبالاردىڭ ءبىرى ءوز مارتەبەسىن الدى. زاۋىتتى ىسكە قوسۋ 2027 جىلعا جوسپارلانعان بولاتىن. ەندى وعان نە بولادى؟», دەيدى چەرۆينسكي.
ولجاس ءبايدىلدينوۆتىڭ پىكىرىنشە, «تاتنەفتكە», «لۋكويل» مەن «روسسنەفتكە» قارسى سانكتسيالار مۇناي مەن گازدى ءوندىرۋ مەن وڭدەۋدەگى بولاشاق ينۆەستيتسيالىق جوبالارمەن جۇمىستى ايتارلىقتاي قيىنداتۋى مۇمكىن.
«لۋكويلعا قارسى سانكتسيالار ەنگىزىلگەندە, كەلەسى كۇنى بانكتەر ونىڭ تولەمدەرىن جۇرگىزۋدەن باس تارتتى. كومپانيانىڭ قاراپايىم جۇمىس ىستەۋ ماسەلەلەرى تۋىندايدى. بۇدان باسقا, جابدىقتار مەن تەحنولوگيالاردىڭ يمپورتىنا, سونداي-اق قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋگە شەكتەۋلەر تۋىندايدى. ناتيجەسىندە قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار نە ۇزىلىسكە قويىلادى, نە ۋاقىتشا توقتاتىلادى. بارلاۋ جوباسى دا, بۋتاديەن بويىنشا جوبا دا باستاپقى ساتىدا. بۇل رەتتە «قازمۇنايگازدا» دا, تۇتاستاي العاندا قازاقستاندا دا ولاردى دەربەس دامىتۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى قاراجات كولەمى مەن قۇزىرەتى جوق. سانكتسيالار قازىردىڭ وزىندە جاعدايعا ايتارلىقتاي اسەر ەتىپ وتىر جانە تولىق الىنباعان ينۆەستيتسيالارعا اكەلەدى, بۇل مۇناي وڭدەۋ مەن ءوندىرۋدىڭ دامۋىن تەجەيدى», دەدى ولجاس ءبايدىلدينوۆ.
بايديلدينوۆ سونداي-اق «تاتنەفت» Allur توبىمەن بىرگە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبادان دا شىعا الادى دەپ بولجاپ وتىر. الايدا باستاپقىدا ونىڭ لوگيكاسى بۋتاديەن بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبا زاۋىتتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتىپ, وندىرىستىك تىزبەكتى تۇيىقتاۋعا ءتيىس بولاتىن.
«قازاقستان ءۇشىن بولىپ جاتقان جاعداي - ءسوزسىز تەرىس فاكتور. بۇل كومپانيالاردىڭ بارلىعى قازاقستاندا ستاندارتتى قۇقىقتىق جانە سالىق رەجيمىندە جۇمىس ىستەيدى. بۇل امەريكالىق نەمەسە ەۋروپالىق كومپانيالارمەن ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى كەلىسىم ەمەس. جاقىن ارادا وسى جوبالاردى جالعاستىرۋعا دايىن كومپانيالاردى تابۋ وتە قيىن بولادى. امەريكالىق جانە ەۋروپالىق كومپانيالار قازىرگى جاعدايدا ينۆەستيتسيالارمەن كىرۋگە دايىن بولا قويمايدى. ناتيجەسىندە قاجەتتى تەحنولوگيالارى مەن كاپيتالى بار قىتايلىق كومپانيالار نەمەسە تاياۋ شىعىس ەلدەرىنىڭ ينۆەستورلارى قالىپ وتىر. قالاي بولعاندا دا قازاقستان كوپتەگەن جوبالار بويىنشا جاڭا ينۆەستورلار مەن الماستىرۋشىلاردى ىزدەۋگە ءماجبۇر», دەپ ەسەپتەيدى سپيكەر.
ساراپشى كاسپي وڭىرىندەگى بەلگىسىزدىكتىڭ ءوسۋىن قوسىمشا تاۋەكەل فاكتورى دەپ اتادى. ول كاسپيدەگى «لۋكويل» مۇناي نىساندارىنا ۇشقىشسىز سوققى بەرىلگەنىن ەسكە سالىپ, مۇنداي وقيعالار ينۆەستيتسيالىق احۋالعا تەرىس اسەر ەتىپ, الەۋەتتى ينۆەستورلاردىڭ ساقتىعىن ارتتىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ مالىمەتىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا «تاتنەفت» قازاقستانداعى بىرنەشە جوباعا قاتىسىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق-مەن (SK Ondeu) بىرلەسىپ ينۆەستيتسيا كولەمى 1 ملرد دوللاردان اساتىن بۋتاديەن وندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسى, قمگ-مەن بىرلەسكەن «كاراتون پودسولەۆا» بارلاۋ بلوگى, سونداي-اق قاراعاندى وبلىسىنداعى Allur توبى بار زاۋىت. بۇعان دەيىن اتىراۋ ءموز-ءىن سەنىمگەرلىك باسقارۋ نۇسقاسى دا قاراعان بولاتىن.
