حالىق ساۋلىعى – باستى بايلىعىمىز

ءمامس جۇيەسىندە قانداي وزگەرىس بار؟

مەملەكەت باسشىسى بيىل مىن­دەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى رەسمي بەكى­تىپ, قۇجاتقا قول قويدى. بۇگىندە حالىقتىڭ 83%-ى ساقتاندىرىلعان بولسا, شامامەن 3,3 ميلليون ادام ءمامس جۇيەسىنەن تىس قالىپ وتىر. ەندى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسىندە 2026 جىلى شامامەن 1 ميلليون ادام ءمامس جۇ­يە­سى­­­مەن قوسىمشا قامتىلادى. بۇل

شارۋا مەملەكەت باسشى­­سى­­­نىڭ «الەۋمەتتىك وسال سا­نات­­­تار­عا جاتاتىن ازامات­تار ءۇشىن مەديتسينالىق ساق­تان­­­دىرۋ­عا اۋدارىمدار جەر­­گى­لىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن تو­لەنۋگە ءتيىس» دەگەن تاپسىرماسى­­نان سوڭ ۇيلەستى. تاعى ءبىر جاڭا­لىق, ەندى رەسمي تىركەلگەن جۇمىسسىز­دار ءۇشىن دە جارنالار جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن تولەنەدى.

بۇل قادام حالىقتى جۇمىسپەن قام­تۋ ماسەلەلەرىندە اكىمدىكتەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. وبلىس اكىمدەرى جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, كەدەيلىكتى ازايتۋعا, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا قا­تىستى بەلسەندى ءىس-شارالار قا­بىلداۋعا بۇرىنعىدان دا ىنتالى بو­لادى. ايتپەسە, بيۋدجەت قاراجاتى ەسە­بىنەن ساقتاندىرىلاتىن ازاماتتار كوبەيىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىككە سالماق سالۋى مۇمكىن.

بۇگىندە ءمامس جۇيەسىندە قوسىمشا مىندەتتەمەلەردىڭ قو­سىلۋىنا بايلانىستى جۇيەنىڭ قار­­جىلىق جۇكتەمەسى كۇرت وسكەنى باي­قالادى. وسىعان بايلانىس­تى مەملەكەت تاراپىنان جارنا مول­شەرلەمەلەرىن كەزەڭ-كەزەڭى­مەن ارتتىرۋ ۇسىنىلدى. ياعني 2027 جىلى – 2,2%, 2037 جىلعا دەيىن 4,7%-عا دەيىن بىرتىندەپ ءوسىرۋ مە­جە­سى ناقتىلاندى. بۇل رەتتە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسكەرلەردىڭ جارنا مولشەرلەمەلەرى وزگەرىسسىز قالادى. قابىلدانعان زاڭ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا گازەتىمىزگە بەرگەن سۇحباتىندا: «زاڭدا نەگىزگى مىندەتتەمەلەردى تەگىن مەديتسينا­لىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كو­لەمى (تمككك) پاكەتىنەن ءمامس جۇيەسىنە كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرا وتىرىپ, بازالىق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قالىپتاستىرۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلعان. بۇل قادام 2027 جىلعا قاراي قارجىلاندىرۋ­دىڭ باسىم ساقتاندىرۋ مودەلى­نە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇن­دا شىعىستاردىڭ اراقاتىناسى تمككك-گە 35%, ءمامس-كە 65% بولادى. بۇكىل الەمدە پاكەتتەردى ءبولۋ­دىڭ مۇنداي مودەلى مۇمكىندىگىن­­شە الەۋمەتتىك باعدارلانعان بو­لىپ سانالادى. الايدا قاراجات­تى باقىلاۋدىڭ قاتاڭ ەرەجەلەرىن بەلگىلەپ, رەسۋرستاردى بارىنشا ۇنەمدەۋ قاعيداتتارىن ەنگىزۋ ارقىلى عانا جۇيەنى ءتيىمدى ەتە الامىز», دەگەن ەدى.

بۇل قادام ءمامس ەسەبىنەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەپتەسەدى. سوندا مەدي­تسيناعا مەملەكەتتەن, ءمامس ەسە­بىنەن بولىنگەن قارجىنىڭ تيىمدىلىگىن جۇرت انىق كورەدى.

اۋىل مەديتسيناسىنىڭ مۇمكىندىگى ارتتى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپ­سىر­ما­سىمەن 2023 جىلى «اۋىل­دا دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىر­تۋ» ۇلتتىق جوباسى باستالعان ەدى. بۇل قادام اۋىل­دىق ەلدى مە­كەن­­دەردى مەديتسينالىق-ساني­تا­ر­لىق العاشقى كو­مەك (مساك) ۇيىمدارىمەن قامتا­ماسىز ەتىپ, شۇعىل كومەك كورسەتۋدى جەتىل­دىرۋگە ىقپال ەتتى. سول سەكىل­دى اۋىلداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ نى­سان­­دارىنىڭ كادرلىق الەۋەتىن نى­عايتۋعا سەپتىگىن تيگىزە باس­تادى. وسى ماقساتتا 1100-دەن استام مەدي­تسينا قىزمەتكەرلە­رىن دايار­لاۋ مىندەتى بەكىتىلگەن-ءدى. جوبا شەڭبەرىندە ءاۋ باستا 655 مەديتسينالىق-ساني­تار­لىق العاشقى كومەك نىسانى, ياعني مەديتسينالىق, فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر مەن دارى­گەرلىك امبۋلاتوريالار سالۋ كوز­دەلگەن. سول سەكىلدى 32 اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانى جاڭعىر­تۋ جۇمىستارى بەكىدى. ناقتىلاي كەتەتىنى, وسى تاپ­سىرمانىڭ بار­لىعى بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياق­­تا­لۋعا ءتيىس ەدى. بۇگىندە جوسپار­لان­عان 655 نىساننىڭ ­645-ءىنىڭ قۇرى­لىسى اياقتالعان. بۇل جوس­پار 98% ورىندالدى دەگەن ءسوز. ونىڭ ىشىندە 226 نىسان بۇرىن مە­دي­تسينالىق ينفراقۇرىلىم بول­ما­عان اۋىلداردا سالىندى. ال 419-ى ەسكىرگەن عيماراتتاردىڭ ور­نىنا بوي كوتەرگەن. جوسپارداعى قالعان 10 نىسان دا كەلەر جىلعا قالماي پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ مالىمدەپ وتىر.

جوبانىڭ ەكىنشى باعىتى بو­يىنشا ينسۋلت ورتالىعى, پەري­ناتالدىق ورتالىق, تراۆماتولو­گيا, حيرۋرگيا, مەديتسينالىق وڭال­تۋ بولىمشەلەرى بار 32 جاڭ­عىر­تىلعان ورتالىق اۋداندىق اۋرۋ­­حانانى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانسا, 14 نىساندا جۇ­مىس تولىق اياقتالعان. باسقا اۋرۋحانالاردا قايتا جاڭارتۋ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.

نارەستە ءولىمى ازايدى

بيىل ەلىمىزدە جۇكتى ايەل­دەر­­گە مامانداندىرىلعان كومەك­تىڭ قولجەتىمدىلىگى كەڭەيدى. ءارى سابيلەردىڭ تۋا بىتكەن دامۋ كە­مىس­­تىكتەرىن ەرتە انىقتاۋ جۇيەسى كۇ­­شەيدى. 18 پەريناتالدىق ورتا­لىق­تىڭ بازاسىندا ء«بىر كۇندىك كلينيكالار» جۇمىس ىستەيدى. وندا 100 مىڭعا جۋىق جۇكتى ايەل 500 مىڭ­­نان استام قىزمەت الدى. باع­دارلاما­نى ىسكە اسىرۋ ۇرىق­تىڭ تۋا بىتكەن كەمىستىكتەرىن انىق­تاۋ­­دىڭ 13%-عا وسۋىنە, پرە­نا­تال­دىق سكرينينگتەرمەن قام­تۋ­­دىڭ 8%-عا ۇلعايۋىنا, دامۋ كە­مىس­­تىكتەرىنەن نارەستە ءولىمى­نىڭ 15%-عا, دامۋ كەمىستىكتەرى­نەن باستاپقى مۇگەدەكتىكتىڭ 7,5%-عا تومەندەۋىنە اكەلگەن. وسى باعىت­تا جوعارى تەحنولوگيالىق كومەك دامىپ كەلەدى. فەتالدىق حيرۋرگيا ەنگىزىلدى. جىل باسىنان بەرى 92 جاتىرىشىلىك وپەراتسيا جاسالىپ, 105 نارەستە امان قالعان. سونداي-اق ەگىز كوتەرگەن 79 جۇكتى ايەل ءساتتى بوسانعان. ۋاقتىلى ما­مانداندىرىلعان كومەكتى قام­­­تاما­سىز ەتۋ ماقساتىندا 22 وب­لىس­تىق پەريناتالدىق ورتا­لىق­تا ۇرىق­تى قورعاۋ ورتا­لىق­تارى اشىل­عان. وسىنداي جۇمىس­تار­دىڭ ارقاسىن­دا 9 ايدىڭ قورى­تىندىسىندا, نارەس­تە ءولىمى تاريحي ەڭ تومەنگى دەڭگەي­گە جەتكەن. 1 مىڭ ءتىرى تۋعان نارەستەگە شاققاندا – 5,84. بۇل 2024 جىلدىڭ سايكەس كە­زەڭىمەن سالىستىرعاندا 19,3%-عا تومەن. 10 ايدا جاڭا تۋعان نارەس­تەلەردىڭ ءولىمى 1 مىڭ ءتىرى تۋعان نارەستەگە شاققاندا 3,4-تەن 3,1-گە دەيىن تومەندەگەن.

بىلىكتىلىك ارتتىرۋ جىلى

قازىر اۋىل مەديتسيناسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدان بولەك, سالادا مەديتسينالىق كومەكتى سا­تىپ الۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزۋ, جالپى تا­جىريبە دارىگەرلەرى­نىڭ بىلىكتىلى­گىن ارتتىرۋ سىندى ماسەلەلەر دە وزەكتى كۇيىندە قا­لىپ تۇر. سەبەبى اۋىلداردا مەدي­تسي­نالىق نىسان­داردى تۇگەن­دەدىك دە­گەنمەن, ەكىنشى جاقتا كادر ماسەلەسى اقساپ تۇرسا تاعى بولمايدى. دامىعان مەديتسينا­نى بىلىكتى كادرلارسىز ەلەس­تەتۋ تىپتەن مۇمكىن ەمەس. سول تۇر­عىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيسترى ا.ءالنازاروۆا ۋچاسكەلىك دا­رى­گەرلەردىڭ قۇزىرەتىن كۇشەي­تۋ­گە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, وڭىرلەر­دى بىلىكتى مەديتسينالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىن­دا 2025 جىلدى جالپى تاجىريبە دارىگەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جىلى دەپ جاريالادى. وسى تاپسىرما شەڭبەرىندە پراكتيك دارىگەرلەر مەن جالپى تاجىريبە مەيىرگەرلەرىنە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ, بەكىتۋ مىندەتى قويىلدى. دارىگەر, فەلدشەر, مەيىرگەر, مەديتسينا­لىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ وقىتۋشىلار قۇ­را­مىنىڭ ءبىلىمى مەن كاسىبي داع­دى­لارىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جو­نىندەگى «كادرلىق قولداۋ: تەڭ­گەرىم جانە قولجەتىمدىلىك» كە­شەن­دى جوسپارى ازىرلەندى. وقى­تۋ باعدارلامالارى سوڭعى مەدي­تسي­نالىق جەتىستىكتەر مەن تەحنولوگيا­لاردى, سونداي-اق زاڭنامالىق, نور­ماتيۆتىك اكتىلەردەگى وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ دايىندالعان. ءار كۋرس تەوريالىق, نەگىزىنەن پراك­تيكالىق ساباقتاردى, سونىمەن قاتار ءوزىن-ءوزى وقىتۋدى قامتيدى. وقى­تۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىمەن ءۇش جىلدان از جۇمىس ءوتىلى بار 2,5 مىڭنان استام جالپى پراكتيكا دارىگەرلەرىن قامتۋ جوسپارلانعان.

بۇدان وزگە 3,5 مىڭنان استام مە­يىرگەر بىلىكتىلىگىن ارتتىر­سا, مە­ديتسينالىق كوللەدجدەردىڭ 1 600-دەن استام پەداگوگى وقۋمەن قام­­تىلادى. كادر ماسەلەسىنە قا­تىس­تى اۋقىمدى وزگەرىس مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. بۇدان بىلاي مەد­بيكەلەر دارىگەر مىندەتىنىڭ ءبىر بولىگىن وزىنە الاتىن بولدى. وسى وزگەرىس مەديتسينالىق كو­مەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن, ساپاسىن ارتتىرۋعا ءتيىس. ويتكەنى دارى­گەر­­دىڭ جۇكتەمەسى ءبىرشاما ازاي­عان سوڭ, ولار جاعدايى كۇردەلى پاتسيەنت­تەرگە كوبىرەك كوڭىل بولە­دى. پاتسيەنتتەر مەدبيكەگە دارىگەر­دىڭ كومەكشىسى رەتىندە عانا ەمەس, ناۋ­قاستاردى قابىلدايتىن تولىق­قاندى مامان رەتىندە جازىلا الادى. سايكەسىنشە, مەدبيكە ءوزى­نىڭ قۇزىرەتى شەڭبەرىندە دياگنوز قويادى. انىقتامالاردى رەسىمدەي­دى, ديناميكالىق باقىلاۋ جوسپارىنا قاتىستى ۇسىنىستار بەرەدى. وسىلايشا, دارىگەرلەرمەن قاتار مەدبيكەلەردىڭ دە قۇزىرەتى ارتادى.

فارماتسەۆتيكادا وتاندىق وندىرۋشىلەر كوبەيەدى

ەستە بولسا, 2024 جىلعى 1 شىل­دە­دەن كەيىن وندىرىلگەن بار­لىق ءدارى-دارمەكتەر مىندەتتى تۇردە تاڭ­بالانۋعا ءتيىس دەگەن تالاپ بەكىتىل­گەن ەدى. وعان دەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دارىلىك زاتتاردى تسيفر­لىق تاڭبالاۋ, قاداعالاۋ جۇيە­سىن ەنگىزۋدى باستاعان. بۇگىندە سول جۇ­مىستار تۇگەل اياقتالىپ, تاڭبا­لاۋدىڭ تولىق تسيكلى جۇمىس ىستەيتىن ورتالىق ازياداعى جالعىز ەل بولىپ وتىرمىز. Tanba تاۋارلارىن تاڭبالاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ بىرىڭ­عاي وپەراتورىنىڭ دەرەك­تەرىنە سۇيەنسەك, جۇيە تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇر. بارلىق كەزەڭدە 708 ملن-نان استام پاكەت دارىلىك زاتتار تاڭبالانعان. ونىڭ ىشىندە بىلتىر 1 شىلدەدەن باستاپ وندىرىل­گەن 661 ملن قاپتاما, ناقتىلاساق, 399 ملن-ى يمپورتتىق, 263 ملن وتان­دىق وندىرۋشىلەر شى­عار­عان قاپ­تامالار بار. قازىر اينا­لىمداعى تاڭبالانعان دارىلىك زاتتاردىڭ سانى – 530 ملن. ونىڭ 312 ملن-ى – يمپورتتىق, 218 ملن-ى – وتاندىق. تاڭبالاۋعا قاتى­سى جاڭا جۇيە ساتىپ الۋ كولەمىن جوسپارلاپ, تسيفرلاندىرۋدىڭ ارقا­سىندا قاجەتتىلىكتى ءدال بول­جاۋ­عا مۇم­كىندىك بەرەدى. سونى­مەن قا­تار ءونىمدى نارىققا جەدەل شى­عارۋدى تىركەۋ جەڭىلدەپ, مەر­زىمى ەكى ەسەگە قىسقاردى. دەمەك ءدارى-دار­مەكتەر ەندى اينالىمعا بۇرىنعىدان ەرتەرەك تۇسەدى. ءدارى وندىرىلگەننەن كەيىن ەلگە كىرگەن, دارىحاناعا جەتكەن, تۇتىنۋشى­­نىڭ قولىنا تيگەنگە دەيىنگى ارالى­عى با­قىلاۋدا بولادى. زاڭسىز ءدارى-دار­مەك تاسىمالداۋدىڭ جولى كەسىلدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2029 جىلعا قاراي وتان­دىق دارىلىك زاتتاردىڭ ىشكى نارىقتاعى ۇلەسىن 50%-عا دەيىن جەتكىزۋ جونىندە مەجە قويعان ەدى. سودان بەرى فارماتسەۆتيكا سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى كەشەندى ءىس-شارالار قابىلداندى. وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا كوڭىل ءبو­لىنىپ, ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى كومپانيالارعا جەڭىلدىكتەر جاسالدى. جالپى, ينۆەستيتسياسىز 2029 جىلعا دەيىن مەملەكەت باسشىسى بەكىتكەن مەجەنى باعىن­دىرا الامىز دەۋ قيىن. بۇگىندە «Pfizer», «Roche», «AstraZeneca» سىندى الەمدىك فارماتسەۆتيكالىق الىپ­تارمەن ءۇش ۇزاقمەرزىمدى شارت جاسالعان. اتالعان كومپانيالار شارتتىق ءوندىرىس تاپسىرىس بەرۋشىلەرى رەتىندە ەلىمىزدە ءوز ونىمدەرىن شىعارىپ, جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. بىلتىر ءدارى-دارمەك نارى­عىنىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگى شامامەن 85%-دى قۇ­راعان. وتاندىق ءوندىرىستىڭ ۇلەسى 15,1%-عا جۋىقتاعان. بۇل كوڭىل كونشىتەتىن ناتيجە ەمەس. ويتكەنى ءدارى-دارمەكتىڭ وتاندىق وندىرىستەگى كولەمى ۇلعايماي, باعاسىن باقىلاۋ قيىن.

بىلتىر جىل سوڭىندا ەلدە 207 فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىن تىركەلدى. ولاردىڭ ىشىندە 43-ءى دا­رىلىك زاتتار وندىرىسىنە, 164-ءى مەدي­تسي­نالىق بۇيىمدار وندىرىسىنە ما­ماندانعان. ەندى قابىلدانىپ جات­­قان ءىس-شارالاردىڭ ارقاسىندا ءدارى-دارمەك نارىعىندا ءوز ورنى­­­مىز قالىپتاسۋعا ءتيىس. سەبە­بى ءدارى-دار­مەك ءوندىرىسى تەك ەكو­نو­ميكا­لىق جاعى­نان ءتيىمدى قادام عانا ەمەس, ۇلت­تىق قاۋىپ­سىز­دىك دەڭ­­گەيىندەگى ماسەلە. بيىل­عى 10 اي­دىڭ قورىتىندى­سىن­­دا فارماتسەۆ­تيكالىق سەكتور كاسىپ­ورىندارى ءوندىرىستىڭ كولە­مىن 11,7%-عا ارتتىرىپ, قۇ­نىن 156,6 ملرد تەڭگەگە جەتكىزگەن. بۇل – بىل­تىرعى ساي­كەس كەزەڭمەن سالىس­تىرعاندا 16,4 ملرد تەڭگەگە ارتىق. ءبىرىنشى جارتى­جىلدىقتا سالاعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 77,1 ملن دوللاردى قۇرادى. جىل باسى­نان بەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگىنە ينۆەستيتسيالىق كەلى­سىمدەر جاساسۋعا 398,2 ملرد تەڭگەگە 246 دارىلىك زات جونىندە 9 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. وسىعان قارا­­عاندا, قازىرگى قارقىن باسەڭ دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەسى قالاي بولارىن بەلگىلەنگەن مەزگىلدە, 2029 جىلى كورە جاتارمىز.

سالا قىزمەتكەرلەرى جان-جاقتى قورعالادى

ستاتيستيكاعا ۇڭىلسەك, 2019–2023 جىلدار ارالىعىندا ەلى­مىزدە قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ات­قارۋ كەزىندە 158 مەديتسينا قىز­مەتكەرى زارداپ شەككەن, مەديتسي­نا ماما­نىنا شابۋىل جاساۋ دەرەك­تەرى بيىلدىڭ وزىندە بىر­نەشە مارتە تىركەلدى. وسىنى ەسكەرە كەلە, جەدەل مەديتسينالىق جار­دەم فەلدشەرلەرىنە ارنالعان سمارت بەينەجەتونداردى ەنگىزۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا ىسكە استى. جاڭا جوبانىڭ ارقاسىندا سالا ماماندارىنا جۇمىس بارىسىندا الدەكىم كۇتپەگەن شابۋىل جاساسا, جانجال شىعارسا, اگرەسسيا تانىتسا, قۇقىعىن زاڭدى تۇردە قورعاۋعا مۇمكىندىك مولايا­دى. بەينەجەتونداردا SOS باتىرماسى, گەولوكاتسيا فۋنكتسياسى, اۋىسىم اياقتالعاننان كەيىن جازبالاردى اۆتوماتتى تۇردە الۋ مۇمكىندىگى بار. بارلىق قۇرىلعى ورتالىقتاندىرىلعان باسقارۋ جۇ­يەسىنە قوسىلعان. SOS سيگنالى مەن بەينەسيگنال اۆتوماتتى تۇردە ءىىم جۇيەسىنە بەرىلەدى.

قاناتقاقتى كەزەڭنىڭ قورى­تىندىسى دا مۇنداي تەحنولوگيا ەلىمىزدىڭ باسقا دا وڭىرلەرىنە ەنگىزىلۋگە ءتيىس. مەديتسينالىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەپتەسەتىن Face ID جۇيەسى بار. وسى جوباعا سايكەس ناۋقاستار ەمحاناعا كەلگەندە Face-ID, ۆەب-كامەرا كومە­گىمەن جەكە باسىنىڭ سايكەستىگىن ناق­تىلايدى. بۇرىنعىداي ەمحاناعا بارماعان پاتسيەنتتىڭ اتىنا جالعان دەرەك تولتىرۋعا جول بەرىلمەيدى.

جىل باسىنان بەرى دەنساۋلىق سالاسىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ بايانى قىسقاشا وسىنداي.