سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردى «جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ» باعدارلاماسى بويىنشا قارجىلاندىرۋ شارتتارى بيىل دا وزگەرگەن جوق: جىلدىق مولشەرلەمەسى – 5% بولسا, العاشقى ليزينگتىك تولەم كەمىندە – 10%. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جەتى جىلعا بەرىلەدى. مۇنداي ارزان نەسيە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن زاماناۋي تەحنيكالارمەن قامتاماسىز ەتىپ, كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە ءتيىس ەدى.
الايدا باعدارلاما باستالماي جاتىپ, ونىڭ اينالاسىنان شۋ شىقتى. اتاپ ايتقاندا,بيىلعى كوكتەم مەن جاز ايلارىندا «قازاگرو قارجى» اق فيليالدارىندا ءوتىنىم قابىلداۋ بارىسىندا راسىمدىك مەرزىمدەر بىرنەشە رەت بۇزىلعانى انىقتالدى. قاعاز تۇرىندە تاپسىرىلعان وتىنىمدەردىڭ تىركەلگەن كۇندەرىنىڭ قويىلماۋى سالدارىنان ليزينگتىك وتىنىمدەردى قاراۋ, شەشىم قابىلداۋ مەرزىمدەرى سوزىلعان.
قۇجاتتامالاردىڭ كەشىگۋى ءوندىرۋشى زاۋىتتاردىڭ جۇمىسىنا دا كەرى اسەر ەتىپ, ولار ءتيىستى جەرلەرگە تەحنيكالاردى كەشىكتىرىپ جەتكىزگەن. وسىلايشا, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر ساتىپ العان زاڭدى تراكتورلارى مەن جەمشوپ دايىندايتىن تەحنيكالارىن قاجەتتى ماۋسىمدا ۋاقتىلى پايدالانا الماي, استىق جيناۋ ناۋقانىنا ايتارلىقتاي زالال كەلتىرىلگەن.
بۇل جايتتار قايىربەك سۇلەيمەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن «اتامەكەن» ۇكپ جانىنداعى كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەلگىلى بولدى.
سونداي-اق كاسىپكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, مەردىگەرلەر تەحنيكانىڭ كەپىلدىك مەرزىمىندە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋ قۇنىن دا نەگىزسىز قىمباتتاتىپ جىبەرگەن.
«اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر جاپپاي ءوتىنىش بەرە باستاعان ساتتەن-اق جەتكىزۋشىلەر اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ باعاسىن وسىرە باستادى. 2024 جىلى شىعارىلعان تەحنيكانى قوسا العاندا, تراكتورلاردىڭ قۇنى كەيىنگى التى ايدا 26,1%-دان 26,5%-عا دەيىن قىمباتتادى», دەيدى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى سۋبەكتىلەرىنىڭ «قار-اگرو قولداۋ» قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلى ب.جۋمكين.
«قازاگروقارجى» اق مەن تەحنيكا جەتكىزۋشىلەر ليزينگ الۋشىلاردىڭ تاڭداۋ قۇقىعىن شەكتەپ, ناقتى وندىرۋشىلەر مەن تەحنيكا ۇلگىلەرىن ماجبۇرلەپ ۇسىنعانى تۋرالى دەرەكتەر دە بار.
كەڭەس مۇشەلەرى بۇل ارەكەتتەر تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ تۋرالى جانە قارجىلىق ليزينگ تۋرالى زاڭناماعا قايشى كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سەبەبى ولار كاسىپكەرلەردىڭ وندىرىستىك مىندەتتەرى مەن باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى تەحنيكانى ءوز قالاعانىنشا تاڭداۋ قۇقىن شەكتەگەن.
باعانى قالىپتاستىرۋداعى جۇيەلى مونيتورينگتىڭ جوقتىعى, ساتىپ الۋ-ساتۋ مامىلەلەرىن تالداۋدىڭ جانە ليزينگتىك كەلىسىمدەردى جاساسۋ كەزىندەگى نارىقتىق جاعدايلاردىڭ ەسكەرىلمەۋى بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك رەسۋرستاردىڭ ءتيىمسىز پايدالانىلۋىنا اكەلدى. «دەمەك, تەحنيكا مەن قىزمەتتەردىڭ قۇنىن قالىپتاستىرۋدا «قازاگروقارجى» اق تاراپىنان باقىلاۋ جەتكىلىكسىز بولىپ وتىر», دەيدى كاسىپكەرلەر.
بيزنەس وكىلدەرىن قولداۋشىلار «قازاگروقارجى» اق-نىڭ جەتكىزۋشىلەرمەن جاساسقان كەلىسىمشارتتارى باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتە المادى دەپ ايىپتادى. ءارى جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ باعدارلاماسىنا سۇرانىس ارتقان ۋاقىتتا قىمباتتاپ كەتكەن تەحنيكالاردىڭ باعاسىنا دا توسقاۋىل بولا المادى دەيدى.
جيىنعا قاتىسۋشىلار كاسىپكەرلەردىڭ تەحنيكا باعالارىنا قاتىستى وكپە-رەنىشتەرى ورىندى دەپ سانايدى. سەبەبى كەيبىر تەحنيكالارعا جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ەكسكليۋزيۆتى قۇقىق بەرىلگەن ەكەن. بۇل, اسىرەسە, «بەلارۋس» ماركالى تراكتورعا قاتىستى. سوندىقتان اتالعان ۇلگىدەگى تراكتورلار قۇنىنىڭ جارتى جىلدا كۇرت ءوسۋى زاۋىتتار مەن ولاردىڭ ديلەرلەرىنىڭ مونوپوليالىق ارەكەتىمەن تىكەلەي بايلانىستى», دەيدى كاسىپكەرلەر. ولاردىڭ ءسوزىن كەڭەس توراعاسى ق.سۇلەيمەنوۆ تە قوستادى. «مۇنداي ارەكەتتەر اگرارشىلاردىڭ شىعىندارىن ازايتۋدى كوزدەيتىن باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنا قايشى كەلەدى», دەدى ول.
قازىرگى تاڭدا ليزينگ وپەراتورلارى اراسىندا باسەكە جوق. «Made in Kazakhstan», «Preferential Leasing 6%» جانە «Preferential Leasing 5%» باعدارلامالارىن «قازاگروقارجى» اق جالعىز ءوزى جۇزەگە اسىرادى. كاسىپكەرلىك قاۋىمداستىعى وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, اگرارلىق سەكتوردى مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن ءتيىمسىز پايدالانۋدىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى دە وسى. سوندىقتان مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا جەكە ليزينگ كومپانيالارىن تارتۋ قاجەت. سوندا اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنە ءارتۇرلى قارجى وپەراتورلارى اراسىنان تاڭداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
كەڭەس بارىسىندا اتالىپ وتكەندەي, 2030 جىلعا دەيىنگى قارجى سەكتورىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا ليزينگ نارىعىنداعى مەملەكەت ۇلەسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قىسقارتۋ جانە جەكە ليزينگتىك كومپانيالاردى تارتۋ كوزدەلگەن. بۇل شارالار باسەكەلى ورتا قالىپتاستىرۋعا جانە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋگە ءتيىس. الايدا باعدارلامالاردىڭ قازىرگىدەي جالعىز مەملەكەتتىك وپەراتور ارقىلى ىسكە اسىرىلۋى قويىلعان ماقساتتارعا قايشى كەلىپ, نارىقتىق تەتىكتەردىڭ دامۋىن تەجەيدى.
جيىن قاتىسۋشىلارى تاعى ءبىر ماسەلەنىڭ ۇشىن شىعاردى: بىلتىر 23 جەلتوقساندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ №410 بۇيرىعى كۇشىنە ەنگەنى ءمالىم. بۇل قۇجاتتا كورسەتىلگەندەي, وزدىگىنەن جۇرەتىن تەحنيكانى باستاپقى تىركەۋ ءۇشىن ەلەكتروندىق تولقۇجات قاجەت. مۇنداي تالاپ شارۋالارعا قوسىمشا قيىندىق تۋعىزعان. 1 قىركۇيەكتەن باستاپ ليزينگ الۋشىلاردىڭ كوبى ەلەكتروندىق پاسپورتتاردىڭ جوقتىعىنان جاڭا تراكتورلارىن تىركەي الماي وتىر. سونىڭ سالدارىنان تەحنيكالار تەككە تۇرىپ قالعان, ويتكەنى فەرمەرلەر ولاردى رەسمي تۇردە پايدالانا الماي قالعان.
كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ كەڭەسى ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە قۇقىق سالاسىنداعى قايشىلىقتار ەش كىناسى جوق شارۋالاردىڭ موينىنا ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلدار جۇكتەۋى دە مۇمكىن دەپ قاۋىپتەنەدى. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى تەحنيكاعا, ونىڭ ىشىندە كەپىلدىك قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋ جۇمىستارىنا «بەكىتىلگەن باعا» تەتىگىن تەزىرەك ەنگىزۋى كەرەك.
