سۋرەت: ernur.kz
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى بيىلعى ناۋقاندى «بارلىق ايەلدەر مەن قىزدارعا قاتىستى تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ» تاقىرىبىنا ارنادى. ويتكەنى قازىر ينتەرنەت الاڭى قاۋىپتى قۇرالعا اينالدى. قانشاما قىز-كەلىنشەك ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ قۇربانى بولىپ, قورلاۋ, قۋدالاۋعا تاپ بولىپ وتىر. بۇعان قوسا, گەندەرلىك جالعان اقپارات تاراتاتىندار كوبەيىپ, ايەلدەردى قورلايتىن رۇقساتسىز فوتو-ۆيدەو ماتەريالدار قوعامدا نارازىلىق تۋدىرتىپ وتىر.
بۇۇ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, الەمدە ءاربىر ءۇشىنشى ايەل كەمىندە ءبىر رەت زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايدى. قازىر جاھاندا ءتۇرلى قاۋىپ-قاتەردەن زارداپ شەككەندەردىڭ سانى 1,3 ملرد-قا جۋىق ادامدى قۇرايدى.
وسىعان وراي, ۇلتتىق كوميسسيا ايەلدەر مەن بالالاردى كيبەر زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋدى كۇشەيتۋگە شاقىردى. ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى ايمان وماروۆا زورلىق-زومبىلىق تەك كوشەدە نەمەسە وتباسىندا ەمەس, تسيفرلىق الەمدە دە ورىن الىپ جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
«كيبەر زورلىق-زومبىلىق – قورلاۋ, قورقىتۋ, كەمسىتۋ, قىسىم كورسەتۋ, ستالكينگ. مۇنىڭ ءبارى ونلاين رەجىمدە جاسالادى. ول فيزيكالىق زورلىق-زومبىلىق سياقتى ادامداردىڭ ءومىرىن كۇيرەتەدى. وكىنىشكە قاراي, قازىر جۋرناليستەرگە, زاڭگەرلەرگە, ءتىپتى ساياساتكەرلەرگە قاتىستى دا مۇنداي جاعدايلار جيىلەپ كەتتى. ينتەرنەتتىڭ قورقىنىش ەمەس, ەركىندىك كەڭىستىگىنە اينالۋى ءۇشىن ءبارىمىز بىرگە جۇمىس ىستەۋىمىز قاجەت», دەدى زاڭگەر.
ول مەملەكەتتىك ورگاندار, بيزنەس-قۇرىلىمدارى, مەديا وكىلدەرى مەن ءاربىر ازامات وسى ماسەلەگە بەيجاي قاراماۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
ال دەپۋتات قاراقات ابدەن كىشكەنتاي بالالارى بار اتا-انالارعا قىسقارتىلعان رەجىمدە جۇمىس ىستەۋگە جاعداي جاساۋ كەرەك دەگەن پىكىردە.
«گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىققا قارسى 16 كۇن بەلسەندى ءىس-قيمىل» كۇندەرى – ءار ايەلدىڭ, ءار بالانىڭ تاعدىرىنا قاراۋعا شاقىراتىن كۇندەر. ويتكەنى زورلىق دەگەن تەك ءبىر ءۇيدىڭ ىشىندەگى ماسەلە ەمەس, زورلىق – بۇكىل قوعامنىڭ جانىن اۋىرتاتىن, ەلدىڭ بولاشاعىنا اسەر ەتەتىن نارسە. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارنايى تاپسىرماسى اياسىندا ناقتى قادام جاسالدى. ىشكى ىستەر قۇرىلىمىندا تۇرمىستىق زورلىققا قارسى كۇرەسپەن اينالىساتىن ارنايى بولىمشە قۇرىلدى. بۇل بولىمشەدە ىستەيتىن قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ەڭبەگى دە وتە ەرەكشە. كوبىنە ولار تۇندە دە, دەمالىسسىز دا جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي اۋىر جۇمىستى اركىم ىستەي المايدى. ارقايسىسى – ءبىر قىز, ءبىر انا, ءبىر وتباسىن قورعاپ جۇرگەن شىن باتىر», دەدى دەپۋتات.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوتەرىپ, ولاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. كەيىنگى جىلدارى پارلامەنت زورلىق-زومبىلىققا قارسى زاڭنامانى كۇشەيتتى. بۇرىن تەك ەسكەرتۋ بەرىلەتىن كەيبىر ارەكەتتەرگە قازىر قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. «ستالكينگ» دەگەن ۇعىم ەنگىزىلدى. اگرەسسورلاردى مىندەتتى تۇردە كوررەكتسياعا جىبەرۋ كوزدەلگەن. ياعني جازالاۋ عانا ەمەس, ونىڭ مىنەز-قۇلقىن تۇزەتۋگە باعىتتالعان شارالار قابىلداندى.
قازىر ناۋقانعا ەلىمىزدىڭ 10 مىڭعا جۋىق پوليتسيا قىزمەتكەرى تارتىلعان. 100 مىڭعا جۋىق كەڭەس بەرىلدى. ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الىبەك كەڭىسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا تاۋەكەلى جوعارى وتباسىلار پوليتسيانىڭ ەرەكشە باقىلاۋىنا الىنعان.
«زاڭنامالىق وزگەرىستەر, ونىڭ ىشىندە ۇرىپ-سوعۋ مەن دەنساۋلىققا جەڭىل زيان كەلتىرگەندەردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ناقتى ناتيجە كورسەتتى. تۇرمىستا ەڭ قاۋىپتى قىلمىستار سانى ايتارلىقتاي ازايدى: اسا اۋىر قىلمىستار – 24, اۋىر قىلمىستار – 7, كىسى ءولتىرۋ – 26, دەنساۋلىققا اۋىر زيان كەلتىرۋ – 11 پايىز, ورتاشا اۋىرلىقتاعى قىلمىستار – ەكى ەسەگە جۋىق. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولىن كەسۋ جۇمىسى دا كۇشەيتىلدى. 87 مىڭنان اسا قۇقىق بۇزۋشى جاۋاپقا تارتىلدى, 26 مىڭنان استامى قاماۋعا الىندى, 77 مىڭنان اسا قورعاۋ ۇيعارىمى شىعارىلدى, سوتتار اگرەسسورلاردىڭ مىنەز-قۇلقىنا قاتىستى 17,5 مىڭ ەرەكشە تالاپ بەلگىلەدى», دەدى سپيكەر.
25 قاراشادا باستالعان ناۋقان 10 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسادى.
