جاڭا اكىمگە جاڭا مىندەتتەر جۇكتەلدى

قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ساپار اياسىندا قالالىق ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىنا قاتىستى. سەسسيا بارىسىندا الماتى قالاسىنىڭ جاڭا اكىمى باۋىرجان بايبەكتىڭ كانديداتۋراسى دەپۋتاتتار تاراپىنان ءبىراۋىزدان قولداۋ تاپتى. مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق, قالا اكتيۆىمەن كەزدەسىپ, جاڭا باسشىنى تانىستىردى جانە مەگاپوليستىڭ بۇدان ارعى دامۋ باعىتتارىن ايقىندادى. ەلباسى «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشى­­لىعىنا تاعايىندالعان احمەتجان ەسىموۆ الماتى قالاسىنىڭ اكىمى لاۋازىمىندا ۇلكەن جۇمىس اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. وسى ۋا­قىت ارالىعىن­دا قالا ەلەۋلى ءناتي­جە­لەرگە قول جەت­كىز­دى, كەلبەتى وزگەر­دى, بارىنشا يكەمدى ءارى جايلى بولا ءتۇستى. باسپانا قۇرىلىسى قار­قىندى جۇرگىزىلىپ, جاڭادان ەكى اۋدان پايدا بولدى. ازيادا تابىستى وتكىزىلدى, قازىرگى كەزدە دۇنيەجۇزىلىك ستۋدەنتتەر ويىنىنا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. الماتىدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس ەكپىندى دامۋدا. ونىڭ ۇلەسى قالا ەكونوميكاسىندا 30 پايىزدان اسىپ, بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇل – ماڭىزدى كورسەتكىش, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, ا.ەسىموۆتىڭ تاجىريبەسى قازىرگى ۋاقىتتا استانادا ەكسپو كور­­­مەسىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءۇشىن قاجەت. ەكسپو-2017 – ءبىزدىڭ بولا­شاعىمىز. كورمە نىسان­دارىنىڭ قۇرىلىسى – بۇل مىندەتتىڭ تەك ءبىر قىرى عانا. ونىڭ باسقا, الدەقايدا ماڭىزدى قىرى – مازمۇندىق تولىعۋى. ەكسپو-2017 قازاقستاننىڭ بارلىق سالادا بالاما ەنەرگەتيكا­نى دامىتۋ ارقىلى جاڭا تەحنولو­گيالىق قۇرىلىسقا ءوتۋى ءۇشىن سەرپىن بەرۋى ءتيىس. ۇلتتىق كومپانيانىڭ باسشىلىعىنا ۇكىمەتپەن, بارلىق وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن ءىس-قيمىل جاسايتىن, ينۆەستيتسيا جانە تەحنولوگيا تارتۋ ءۇشىن الەمنىڭ ونداعان ەلدەرىمەن جۇمىس ىستەيتىن تاجىريبەلى ادام كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. – بۇل جىلدار ارالىعىندا قالا بيۋدجەتى 2 ەسەگە ءوسىپ, قالا ەكونوميكاسى تۇراقتى دامۋدا. وتكەن جىلى تۇڭعىش رەت قالانىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى 8 تريلليون تەڭگەدەن استى. ءسويتىپ, 45 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. بۇل ءبىزدىڭ كورشىلەرىمىزگە قاراعاندا قوماقتى. ادام باسىنا شاققاندا 28 مىڭ دوللار. وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم ءوسىمى 7,1 پايىزدى قۇرادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى كورسەتكىش 9,2 پايىزدى كورسەتتى. ياعني, ەكونوميكانىڭ بارلىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا ءوسىم بايقالۋدا. جارتىجىلدىق ناتيجە بويىنشا تۇراقتى ءوسىم بار. بيۋد­جەت جينالىمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40 ميلليارد تەڭ­گەگە ارتتى. ۇجىمعا راحمەتىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ولار ءبىر كوماندا بولىپ جۇمىس ىستەدى. بۇل ءسىزدىڭ كو­مانداڭىز. ولار ءسىزدىڭ العا قوي­عان ءمىن­دەت­تەرىڭىزدى اتقاردى جانە قولدارىنان كەلگەنشە تىرىس­تى دا. ەڭ باستىسى, الماتىلىقتار ءسىزدى وزدەرىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە سىيلايتىندىعىنا جانە باعالايتىندىعىنا سەندىرگىم كەلەدى, – دەدى ا.ەسىموۆ. نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتى ەلدىڭ ءىرى قالاسى عانا ەمەس, ەكونوميكانىڭ لوكوموتيۆى ءارى عىلىمي-اعارتۋشىلىق ورتالىق بولعاندىقتان, ونى باسقارۋ ءتا­جىريبەلى جانە كرەاتيۆتى كادر­دى قاجەت ەتەتىنىنە نازار اۋداردى. باۋىرجان بايبەك – وسىنداي لاۋازىمعا تاعايىندالىپ وتىرعان «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى تۇلەگى. ول سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جۇيەسىندە, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە جۇمىس ىستەدى, «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولدى. قاسىمدا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, مەنىڭ قىزمەتىمدى كوردى, بۇكىل رەسپۋبليكامىزدى ارالادى, ماڭىزدى سايلاۋ ناۋقاندارىنا قاتىستى, ال ءبىزدى الدا پارلامەنتتىك سايلاۋ كۇتىپ تۇر, بۇل وڭاي سىناق ەمەس. ونىڭ قالا الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى ەلدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلامالار اياسىندا سىزدەرمەن بىرلەسىپ شەشە الاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسى الماتى قالاسىنىڭ بۇدان ءارى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن دا اتادى. ءبىرىنشى كەزەكتە, قالانىڭ عىلىمي جانە كادرلىق الەۋەتىن, ونىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن پايدالانا وتىرىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ كەرەك. سونداي-اق, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ جۇمىستارىن مۇلدە جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ قاجەت بولادى. الماتى ەجەلدەن كاسىپكەرلىكتىڭ ورتالىعى بولىپ سانالادى, سوندىقتان, ەكونوميكا ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭدە بيزنەستىڭ بەلسەندىلىگىن تومەن­دەتپەي, كەرىسىنشە, ۇلعايتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شارالارىن قابىلداۋ كەرەك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سونىمەن قاتار, ەلباسى 2017 جىلعى ۋنيۆەرسيادانى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋدى جانە سالىنعان بارلىق نىسانداردىڭ ول وتكەننەن كەيىن ءتيىمدى پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, كولىك ينفراقۇرىلىمى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى, ال ونىمەن ەكولوگيالىق احۋال دا بايلانىستى. قالادا كەپتەلىستەر مەن كولىك تۇراقتارى ماسەلەسى ءالى كۇنگە تۇبەگەيلى شەشىلگەن جوق. جول توراپتارى سالىندى, مەترو ىسكە قوسىلدى, قوعامدىق كولىكتى گازعا كوشىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى احۋالدى ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى, بۇل جۇمىستاردى جالعاستىرۋ كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنت تاعى ءبىر ماڭىز­دى باعىت رەتىندە قالاداعى قىل­مىسقا توسقاۋىل قويىپ, احۋالدى جاقسارتۋ ماسەلەسىن ايتتى. ءبىز الماتىدا ءتۋريزمدى دامىتۋعا نيەتتىمىز, سوندىقتان قالا قاۋىپسىز ءارى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن جايلى بولۋى ءتيىس, – دەدى ەلباسى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى ستۋدەنتتىك ورتالىق بولىپ سانالاتىن مەگاپوليستە عىلىم مەن ءبىلىمدى ودان ءارى دامىتۋدىڭ, جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سەسسيا سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل ەكونوميكاسىنداعى كۇردەلى احۋالدى ەڭسەرۋ جانە ونىڭ ءارى قاراي جۇيەلى دامۋى كوپ جاعدايدا الماتىنىڭ تابىستى دامۋىمەن بايلانىستى ەكەنىنە نازار اۋداردى. – بۇگىن ەلباسى مەنى الماتى ۇجىمى الدىندا تانىستىردى. قالانىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى كوپ ايتىلدى. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, الماتى تاۋەل­سىزدىگىمىزدىڭ بەسىگى سانالادى. مەن ءۇشىن ءسىزدىڭ ۇسىنىسىڭىز, ال ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كەلىسىمى باقىت. مەن مۇنى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قابىل الامىن. سىزگە كوپ راحمەت, سەنىمنەن شىعۋعا تىرىسامىن, – دەدى ب.بايبەك. ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».