– كاسىپقوي بوكستا جەكپە-جەك وتكىزبەگەنىڭىزگە دە ءۇش جىل بولعان ەكەن. جاتتىعۋدان كەلدىم دەدىڭىز, دەمەك ءالى دە ايقاستارعا تۇسۋگە قامدانىپ ءجۇرسىز عوي؟
– جەلتوقسان ايىندا الماتى قالاسىندا كاسىپقوي بوكس كەشى وتەدى. سول سايىستا ءۇش جىلدىق ۇزىلىستەن كەيىن بابىمدى سىناپ كورۋگە بەل بايلاپ وتىرمىن. جاتتىعۋدى جەكپە-جەككە تۇسپەسەم دە ۇزبەي, بابىمدا جۇرگەندى ۇناتامىن. ويتكەنى سپورت, ونىڭ ىشىندە بوكس – كۇندەلىكتى جۇمىسىم. عالىمداردىڭ زەرتتەۋدەن باس الماي ىزدەنەتىنى سەكىلدى سپورتتا دا تەر توگىپ تالاپتانباساڭ, قايراڭداپ قالاتىنىڭ بەسەنەدەن بەلگىلى.
2012 جىلى اقش-قا العاش ساپارلاپ, كاسىپقوي بوكستىڭ قازانىندا قاينايمىن دەپ بارعاندا ءوزىمدى كوپ بىلەتىندەي سەزىندىم. ويتكەنى ءجاسوسپىرىم شاعىمنان قىتايدا ءتۇرلى سايىسقا قاتىسىپ, ەرەسەكتەر ساپىنا وتكەندە ىشكى چەمپيوناتىندا ون جىلعا جۋىق قارا ءۇزىپ, چەمپيون اتاندىم. اۋەسقويلار اراسىندا وليمپيا ويىندارىنىڭ جۇلدەسىن يەلەندىم. اتاجۇرتقا ورالعاننان كەيىن دە قانشاما دودانى كوردىك. تاجىريبەمىز تولىستى, اقىلىمىز مولىقتى دەپ ويلادىق. ءتالىم العان باپكەرلەرىمىزدىڭ بارلىعى دەرلىك كەڭەستىك بوكس مەكتەبىنىڭ شىڭداۋىنان وتكەن ماماندار. سولاردىڭ ۇيرەتۋىمەن قياعا قۇلاش ۇردىق. ال بىراق مۇحيت اسىپ, اقش-قا بارعان سوڭ كاسىپقوي بوكستا جەكپە-جەك وتكىزىپ, ايقاستا راۋند سانى ارتقان سايىن مەندە توقىراۋ باستالدى. ويتكەنى ىشىمدەگى «مەن ءبارىن بىلەمىن» دەگەن تاكاپپارلىق وڭايلىقپەن يلىگە قويعان جوق.
اۋەسقوي بوكسقا باۋلىعان جاتتىقتىرۋشىلار وزگەلەردىڭ وزىق ۇلگىسىن شاكىرتىنە ۇيرەتۋگە اسا ق ۇلىقتى بولمايدى. ويتكەنى ولاردىڭ دا ىشىندەگى تاكاپپارلىعى ء«بارىن بىلەمىز» دەگەنگە سايادى. سودان كەيىن دە ءبىز ءبىر قالىپتىڭ ىشىندە شەڭبەردى شيىرلاپ جاتتىعۋ وتكىزدىك. ال امەريكاعا بارعاندا الدىمەن ءوزىمىزدى ءوزىمىز جەڭۋ ءۇشىن كۇرەسۋ قاجەتتىگى تۋىندادى. بوكستى عىلىمي نەگىزدە دامىتۋدىڭ ۇلگىسىنە ۇڭىلەيىن دەسەڭ, ىشكى تۇيسىگىڭ جىبەرمەيدى. وقىعىڭ كەلەدى, ىزدەنۋگە نيەت ەتكەنىڭمەن ءناپسىڭ قالاۋىڭدى قيىپ تۇسىرەدى. ويتكەنى اقش-قا جەتكەنگە دەيىن حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى اتاعىن الدىق. جيعان تاجىريبەمىز تەلەگەي دەپ كۇپىنەمىز. وسى وزىمبىلەرمەندىك مىنەزدى سىندىرعاننان كەيىن عانا بوكستى ىندەتە زەرتتەۋگە دەن قويدىق.
– سوزىڭىزدەن اڭعارعانىم – بوكستىڭ عىلىمىنا تەرەڭدەپ, ىندەتە زەرتتەۋگە مۇحيت اسىپ بارعان سوڭ عانا مۇمكىندىك تۋدى ما؟
– اۋەسقوي بوكسپەن شۇعىلدانعاندا ۇلتتىق قۇرامانىڭ مۇشەسى رەتىندە ءتۇرلى دوداعا قاتىستىم. سوندا سەن كوگەندەۋلى بولاسىڭ. تاعدىرىڭ – باس باپكەردىڭ قاس-قاباعىندا. كوڭىلى قۇلاسا سايىسقا سالادى, جارىسقا قوسادى. ال جاقپاي قالساڭ, تىزىمنەن سىزىپ تاستايدى. ءوزىڭدى دامىتۋدى ەمەس, سولاردىڭ اۋەنىنە قاراي جىعىلۋعا ءماجبۇر بولاسىڭ. وزىندىك پىكىرىڭدى ايتا المايسىڭ, شامادان تىس جۇكتەمە ارتقانىنا دا قارسىلىق تانىتپايسىڭ. وسىدان كەيىن قانداي ءوسۋ, دامۋ, كەمەلدەنۋ بولادى؟ جاراقاتتانساڭ ەشكىمگە قاجەتىڭ شامالى. ويتكەنى ۇلتتىق قۇرامادان ورىن سۇراپ, الەكەدەي جالانىپ بىرنەشە بوكسشى تۇر. ال باپكەر شاكىرتىنىڭ نە سەبەپتى جاراقاتتانعانىن, مۇنداي كۇيگە تۇسۋىنە نەندەي جايت اسەر ەتكەنىن سۇراپ, باسىن قاتىرعىسى كەلمەيدى. ونىڭ ورنىن باسار بىرنەشە بوكسشى بار. كاسىپقوي بوكسقا اۋىسىپ, ءوزىمىز بي, ءوزىمىز قوجا بولعاندا عانا بوكس دەيتىن بەكزادا سپورتتىڭ تۇبىنە تەرەڭدەي بويلاۋعا مۇمكىندىك الدىم. اقش-تا بوكسقا كوزقاراس مۇلدە وزگەشە. سپورتشى جاراقاتتاندى ما, ونىڭ قۇلان-تازا ايىعىپ شىعۋىنا ماماندار بارىن سالىپ قامقورلىق تانىتادى. راۋند سايىن دەمىگىپ, سولىعىڭدى باسا الماي سىلەلەيسىڭ بە, مۇنىڭ دا شەشىمىن تاۋىپ دەنساۋلىعىڭدى تەكسەرەدى. قاشان ابدەن بابىڭا ەنىپ جاراۋ اتتاي جۇتىنىپ شىعا كەلگەنشە بىرنەشە ادام ۇلەس قوسادى. بۇل ەلدە كاسىپقوي بوكستا مايك تايسوننىڭ ءستيلى وزىنشە ءبىر سىلەم, فلويد مەيۆەزەردىڭ وزىندىك بوكس مەكتەبى قالىپتاسقان, ەۆاندەر ءحوليفيلدتىڭ سۇرلەۋى ەشكىمگە ۇقسامايدى. سولاردىڭ ارقايسىنىڭ بوكس ونەرىن زەرتتەپ زەردەلەپ ءتالىم الدىق. سپورتشىلار اعزاسىن السىرەتىپ الماس ءۇشىن دارۋمەندى قانداي مولشەرمەن ىشەتىنىن دە ۇيرەندىك.
– كاسىپتە دە باعىڭىزدى سىنادىڭىز. باپكەرلىككە بەت بۇرۋعا ىقىلاستى ەمەسسىز بە؟ بىرنەشە جىلدان بەرى رينگكە شىقپادىڭىز, قاجىمادىڭىز با؟
– قاجىدىم دەپ ايتا المايمىن, دەسە دە ءبىز دە ەت پەن سۇيەكتەن جارالدىق, بىرەر جىل تىنىقسام دەپ شەشتىم.ءۇزىلىس كەزىندە دە ءوزىمدى قايراپ كاسىپتى دە دوڭگەلەتىپ كوردىم. باپكەرلىككە دە بۇيرەگىم بۇرادى. بىراق ءدال قازىر جاستاردى جيناپ الىپ, ۇران سوزبەن باپتاۋعا ىقىلاسىم جوق. ايتپەسە كورگەنىمىز, كوڭىلگە تۇيگەنىمىز مول, ۇيرەتەرىمىز دە از ەمەس دەپ پايىمدايمىن. بوكسشى رەتىندە, ءتۇرلى دودانىڭ شاڭىن جۇتىپ شىڭدالعان مامان ەسەبىندە ەلىمىزدىڭ سپورتىن نىعايتۋعا ۇلەسىمدى قوسسام دەيمىن. بىراق ازىرگە ءبىزدىڭ اقىلىمىزعا ەشكىم دە ءزارۋ ەمەس ەكەن. سىزگە ءبىر قىزىق ايتايىن. بىلتىر پاريج جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ الدىندا بوكستان ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى لاۋازىمىن اتقارعان مىرزاعالي ايتجانوۆ اعامىزبەن سويلەستىم. قۇراماداعى جىگىتتەردىڭ ابدەن سىلىكپەسىن شىعارىپ, قاماۋ تەرىن سارقا جاتتىعۋدان وتكەنىن, ولاردىڭ اعزاسىن كۇشەيتىپ, سىلكىندىرۋ ءۇشىن دارۋمەندەردى ءتيىمدى تۇتىنۋدىڭ دا تەتىكتەرىن ايتتىم. مىرزاعاما بۇل اقىلىم اسا قونىمدى بولا قويمادى. «دارۋمەنمەن جارىلقايتىن ماماندى شەتەلدەن شاقىرتتىق, جىگىتتەردىڭ جاتتىعۋىندا ەش گاپ جوق» جورتا تىڭدادى. ناتيجەسىن بىلەسىز. ال وزبەكستان اقش-قا اۋەسقوي بوكسشىلارىن دۇركىن-دۇركىن جىبەرىپ, كاسىپقوي رينگتەگى دودالارعا سالىپ شاربولاتتاي شىڭدادى. جەمىسىن 2021 جىلى جاپونيادا, بىلتىر فرانتسيادا وتكەن جازعى وليمپيا ويىندارىندا كوردى. كوپتەگەن ەل سپورتتى عىلىمي نەگىزدە دامىتقاندا عانا ناتيجە شىعاتىنىن باعدارلاپ, سوعان جەتۋگە ۇمتىلۋدا. ءبىز دە سول تالاپقا قۇلاش ۇرۋىمىز كەرەك.
مەندىك مۇرات – اقىلگويسۋ ەمەس. كەرىسىنشە, بىلگەنىمدى بولىسسەم دەيمىن. جاس بۋىندى باۋليتىن باپكەرلەرگە, كاسىپقوي بوكسقا بەت بۇرعىسى كەلەتىن كەيىنگى تولقىنعا بوكستىڭ تەرەڭىندە قانداي جاقۇت بارىن كورسەتكىم كەلەدى.
– 27 جەلتوقساندا الماتىدا جەكپە-جەككە شىعاسىز. قارسىلاسىڭىز ناقتىلاندى ما؟
– قاي بوكسشى قارسىلاس اتاناتىنى ازىرگە ناقتى ەمەس, بىرنەشە بوكسشىعا ساۋىن ايتىلىپ, ۇسىنىس جولداندى. بەدەلدى ۇيىم «Ali Akhmedov Promotions» كومپانياسى وتكىزەتىن «Fight Night» كاسىپقوي بوكس سايىسىندا قانداي قارسىلاستى ۇسىنسا دا قابىلدايمىن. بابىما ەنگەنىمدى سەزىنەمىن, سەبەبى جەكپە-جەككە تۇسپەگەنىمە بىرنەشە جىل وتكەنىمەن, جاتتىعۋدى توقتاتپاي, دۇرىس تاماقتانۋ ءتارتىبىن ۇستانىپ ءجۇرمىن.
– كاسىپقوي بوكستاعى جولىڭىزعا ۇڭىلگەندە نەنى مەدەت تۇتاسىز؟
– 2008 جىلى بەيجىڭدە وتكەن وليمپيادا دوداسىنا قىتاي ەلىنىڭ اتىنان قاتىسىپ قولا مەدال ولجالاعاننان كەيىن اتاجۇرتقا كوشىپ كەلدىم. ەلىمىزدىڭ اتىنان دا وليمپياداعا قاتىسىپ, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتسەم دەپ ارماندادىم. بۇيىرماعان ەكەن, وعان جولىمىز تۇسپەدى. كاسىپقوي بوكستا كوپتەگەن قازاق جاسىنىڭ توماعاسىن سىپىرار العاشقى جەكپە-جەكتەرىن وتكىزۋگە سەبەپكەر بولدىم. بۇگىندە ەكى بىردەي تۇجىرىمنىڭ چەمپيوندىق بەلبەۋىنە يە جانىبەك ءالىمحان ۇلى دا كاسىپقوي بوكستاعى العاشقى ايقاسىن مەنىڭ اندەركاردىمدا وتكىزدى. وزگە دە قاراكوز ىنىلەرىمىز نەگىزگى ايقاسقا مەن تۇسەتىن بوكس كەشىندە ونەرىن كورسەتىپ شىڭدالدى. جاستارعا جول سىلتەپ, باعدار بەرگەنىمدى ماقتان تۇتامىن.
– الداعى جەكپە-جەگىڭىزدە ساتتىلىك تىلەيمىز.
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qasaqstan»
