قوستانايداعى «Sun Vita» گەرياتريالىق ورتالىعى ارنايى كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن قارت كىسىلەردى قاناتىنىڭ استىنا الىپ, قامقورلىق جاساپ وتىر. مۇندا ءارتۇرلى سوزىلمالى ناۋقاسى, مۇگەدەكتىگى بار, وتىرىپ-تۇرۋى قيىن وتىزعا جۋىق ادام تۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ ءبىرازى كوپتەن بەرى وسى ورتالىقتى پانالاپ كەلەدى. ون-ون بەس كۇن نەمەسە ءبىر-ەكى اي, ۋاقىتشا جاتىپ كەتەتىندەر دە كوپ.
ءبىز ورتالىققا كىرىپ بارا جاتقاندا اكەسىن الىپ شىعىپ كەلە جاتقان ءلاززات ەسىمدى كەلىنشەكپەن تانىسىپ, از-كەم تىلدەسىپ قالدىق. اكەسى وسىدان 2-3 جىل بۇرىن ينسۋلت الىپ, توسەك تارتىپ جاتىپ قالعان جالعىزباستى ايەل ناۋقاسقا قارايتىن وزىنەن باسقا ەشكىم بولماعان سوڭ, امالسىز جۇمىستان شىعۋىنا تۋرا كەلەدى. سودان بەرى ۇيىندە كىسى كۇتىمىندە وتىر. الايدا استانا, قاراعاندى جاقتاعى تۋىستارىنا باراردا جىلىنا ءبىر-ەكى رەت وسى ورتالىققا اكەلىپ 15-20 كۇنگە تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولادى.
– مۇنداعى ماماندار كىسىگە مەنەن گورى جاقسى قارايدى. اكەم 1-توپتاعى مۇگەدەك, مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا. كۇنى-ءتۇنى توسەك تارتىپ جاتقاندىقتان اۋەلى پامپەرس, جايالىق, وزگە دە گيگيەنالىق بۇيىمداردى ساتىپ الىپ تۇردىم. ولاردىڭ باعاسى قىمبات, مىسالى, ەرەسەكتەرگە ارنالعان ءبىر ورام پامپەرستىڭ ءوزى جەتى جارىم مىڭ تەڭگە تۇرادى. كەيىن اكەمنىڭ مۇگەدەكتىگى تۋرالى قۇجاتتى رەسىمدەدىم. سودان بەرى مۇنىڭ ءبارىن وبلىستىق الەۋمەتتىك قولداۋ باسقارماسى بەرىپ تۇرادى. قىمبات تۇراتىن جايلى ءارى جەڭىل ەكى اربانى دا مەملەكەت تەگىن بەردى. ءبىرىنشىسىن ۇيدە, ەكىنشىسىن سىرتتا پايدالانامىز. ادام كۇتىمىندە وتىرعان سوڭ, ءوزىم دە ايىنا 70 مىڭ تەڭگە كولەمىندە الەۋمەتتىك تولەم الامىن. ءبىز سياقتى وتباسىلارعا مۇنداي گەرياتريالىق ورتالىقتاردىڭ كومەگى قاجەت. كەيدە كادىمگى بالاباقشا سياقتى جۇمىس ىستەيتىن قارتتار ورتالىعى اشىلسا دەپ تە ويلامىن. تەك مۇنداي مەكەمەگە اتا-انا بالاسىن ەمەس, كەرىسىنشە, بالاسى اتا-اناسىن اپاراتىن بولادى. سوندا ناۋقاس اتا-اناسىنا بولا ەشكىم جۇمىسىن تاستاپ, ۇيدە وتىرماس ەدى. تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەتىپ بارا جاتىپ قارت اتا-اناسىن ورتالىققا وتكىزىپ كەتەدى دە, كەشكىلىك جۇمىسى اياقتالعان سوڭ ۇيىنە الىپ كەتەدى. تەتىگىن تابا بىلگەن ادامعا بۇل دايىن بيزنەس, – دەيدى ءلاززات.
ورتالىقتىڭ قارتتار مەن زاعيپتار جاتاتىن وزگە دە الەۋمەتتىك مەكەمەلەردەن اجەپتاۋىر ايىرماشىلىعى بار. ماسەلەن, العاشقىسى كارىلىك جەڭگەن جالعىزباستى قاريالاردىڭ الدىنا اس-سۋىن توسىپ, كۇتىمىن عانا جاسايدى. گەرياتريالىق ورتالىقتا جاتقاندار كۇنى-ءتۇنى دارىگەر باقىلاۋىندا بولادى. مۇندا قارتتاردىڭ ءدارىسىن بەرىپ, ەم-دومىن جاسايتىن ارنايى مەديتسينالىق ءبىلىمى بار بىلىكتى ماماندار قىزمەت ەتەدى. سونداي-اق ورتالىقتا ەگدە جاستاعى كىسىلەردىڭ قيمىل-قوزعالىسىن شيراتىپ, جاقسى نارسەنى عانا ويلاۋعا ۇيرەتەتىن الەۋمەتتىك باعدارلامالار, وقۋ-جاتتىعۋ ساباقتارى ءوتىپ تۇرادى.
– ۇيدە وتىرعان قارت كىسىلەر كوبىنە ءتورت قابىرعاعا قامالىپ, قوعامنان وقشاۋ قالىپ قويىپ جاتادى. عالىمدار الەۋمەتتىك بايلانىستىڭ جەتىسپەۋشىلىگى دەنساۋلىققا كەرى اسەر ەتەتىنىن الدەقاشان دالەلدەپ قويعان. جالعىزدىق ادامنىڭ قارتايۋىن جەدەلدەتەدى, ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىن السىرەتەدى. اسىرەسە وڭاشا قالعان قارت ادام كۇيرەكتىككە سالىنىپ, كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ كەتەدى. ورتالىققا كەلگەن قارتتار ءبىر-بىرىمەن تانىسادى, اڭگىمەلەسەدى, شاحمات, دويبى, لوتو وينايدى, تازا اۋادا بىرگە سەرۋەندەيدى, توپتىق جاتتىعۋلارعا قاتىسادى. وسىلايشا, ارقايسىسىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ بەلسەندىلىگى ارتا تۇسەدى. بىزگە كەلگەن ادامداردىڭ كوبى ۋاقىت وتكىزىپ بارىپ, قايتا ورالىپ جاتادى. جىلىنا بىرنەشە رەت كەلىپ, وسىندا جاتىپ, دەمالىپ, ەم الىپ, سەرگىپ قايتاتىن كىسىلەر كوبەيدى, – دەيدى ورتالىق ديرەكتورى يرينا سادۋاقاسوۆا.
ءبىر اۋىق وسىندا كەلىپ جاتىپ كەتەتىندەردىڭ ءبىرى – 82 جاستاعى قالا تۇرعىنى ماريا اجەي. زەينەتكەر قىزىنىڭ قولىندا تۇرادى.
– قانشا دەگەنمەن قىزىمنىڭ ءوز بالالارى بار, شارۋاسى باستان اسادى. تاڭەرتەڭ تاماعىمدى بەرە سالىپ, ەكى بالاسىن كيىندىرىپ مەكتەپكە الىپ كەتەدى. ودان ءارى جۇمىسىنا بارا سالىپ, قوڭىراۋ شالىپ جاعدايىمدى سۇرايدى. جاعدايىم قالاي بولۋشى ەدى, سۆەتلانا جۇمىستان كەلگەنشە, ۋاقىت ساناپ ۇيدە جالعىز وتىرامىن. كەيدە تەلەديدار قارايمىن, بىراق كوك جاشىككە تەلمىرىپ قاشانعى وتىرا بەرەسىڭ؟ دالاعا, تازا اۋاعا شىققىڭ كەلىپ, ەلەگىزيسىڭ. پاتەرىمىز بەسىنشى قاباتتا, ليفت جوق, ءوزىم بىرەۋدىڭ دەمەۋىنسىز جۇرە المايمىن. قىزىم العاش وسى ورتالىق تۋرالى ايتقاندا «مەنەن قۇتىلا الماي ءجۇرسىڭ-اۋ» دەپ رەنجىگەنىم راس. بىراق مۇندا كەلگەن سوڭ, كوڭىل كۇيىم كوتەرىلىپ, قىزىما راحمەتىمدى ايتتىم. ءبىرىنشى كەلگەندە ەكى اي جاتتىم. قىزىم, نەمەرەلەرىم كۇنارا كەلىپ تۇردى. دەنساۋلىعىم دا جاقسارعان سياقتى. مۇندا ءوزىم سياقتى زامانداستارىم بار, اڭگىمەمىز دە جاراسادى. يرينا ۆيكتوروۆنا باستاعان كۇتۋشى-مەدبيكەلەرگە العىسىم شەكسىز. ءوز اناسىنداي كۇتىم جاساپ, بايەك بولىپ جۇرەدى. تاماعى دا ءدامدى. ءبارى – وسى قىزداردىڭ ارقاسى, – دەيدى كەيۋانا.
ي.سادۋاقاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, قاريالارعا جان-جاقتى قىزمەت كورسەتەتىن مۇنداي امبەباپ ورتالىقتى ىسكە قوسۋ وڭايعا سوقپاعان. 2017 جىلى جالعا العان عيماراتتا مەديتسينالىق ورتالىق رەتىندە اشىلعان مەكەمە ءاۋ باستا قارت كىسىلەرگە دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋمەن عانا شەكتەلگەن.
– بىردە ورتالىققا دەمەنتسيامەن اۋىراتىن قارت ناۋقاس ءتۇستى. مۇنداي ناۋقاستار جەكە كۇتىمدى, كۇن-ءتۇن دەمەي دارىگەردىڭ كومەگىن قاجەت ەتەدى. وسىدان كەيىن اۋىر دەرتكە شالدىققان ەگدە جاستاعى ادامدارعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتەتىن ارنايى ءبىر ورىن قاجەت ەكەنىن تۇسىندىك. كەيىن ءبىزدى ۇزىنقۇلاق ارقىلى ەستىپ-بىلگەن وزگە دە قارت كىسىلەر كەلە باستادى. وسىلايشا, قاتارداعى مەديتسينالىق ورتالىقتان بىرتە-بىرتە گەرياتريالىق ورتالىققا اينالدىق. ەلىمىز كولەمىندە مۇنداي ءۇش-اق ورتالىق بار. ناۋقاستار تاۋلىك بويى بىلىكتى مامانداردىڭ باقىلاۋىندا بولىپ, ءتۇرلى پسيحولوگيالىق كەڭەس الادى. الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ ءىس-شارالارىنا, قارت كىسىلەردىڭ پسيحيكالىق ساۋلىعىنىڭ جاقسارۋىنا, كۇردەلى وپەراتسيادان كەيىن پايدا بولاتىن ەموتسيالىق قيىندىقتاردى ەڭسەرۋگە كومەكتەسەتىن ترەنينگ-جاتتىعۋلارعا قاتىسادى. كەيىنگى جىلدارى تۇرعىندار ۇزاق ۋاقىت بويى توسەك تارتىپ جاتىپ قالعان تۋىستارىن دا بىزگە اكەلىپ ورنالاستىراتىن بولدى. ارينە, مۇنداي كىسىلەرگە ەرەكشە كۇتىم كەرەك. جاتىپ قالعان كىسىلەردىڭ توسەكتىك ورنى اپتاسىنا ءبىر رەت جاڭالانادى. كۇن سايىن كيىمىن اۋىستىرىپ, شومىلدىرىپ, تىرناعىن, شاشىن الىپ وتىرامىز. جايالىعىن تاۋلىگىنە ءتورت رەت اۋىستىرامىز. ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, وسىدان ەكى جىل بۇرىن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەردى قولداۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قاتىسىپ, «دامۋ» قورى ارقىلى شاعىن اۆتوبۋس الدىق. قازىر ناۋقاستاردى كوبىنە وسى كولىكپەن اكەلەمىز نەمەسە ۇيىنە اپارىپ تاستايمىز, – دەيدى الەۋمەتتىك مەكەمەنىڭ باسشىسى.
بۇگىندە ورتالىقتىڭ ەكى عيماراتى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنداعى ماماندار دەمەنتسياسى بار, التسگەيمەر, پاركينسون دەرتىنە شالدىققان, ينسۋلت, ينفاركتان كەيىن بەيىمدەۋ ەم-شارالارىنا مۇقتاج اۋىر ناۋقاستارعا, جامباسىن سىندىرىپ الىپ, اتتاپ باسۋى مۇڭ بولىپ قالعان قارت كىسىلەرگە تۇرمىستىق, دارىگەرلىك, پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىپ, ومىرگە قايتا بەيىمدەيدى. ورتالىقتىڭ ەكى, ءۇش ورىندىق كەڭ بولمەلەرى بار. توسەك تارتىپ قالعان قارتتار دەكۋبيتتەن ساقتايتىن توسەنىشى بار فۋنكتسيونالدى كەرەۋەتتە جاتادى.
جالعىزدىق – بۇگىنگى ۋربانيزاتسيالانعان قوعامدا كوپ قاريانىڭ ءۇنسىز سەرىگىنە اينالعانى اششى شىندىق. وسىندايدا «Sun Vita» سەكىلدى گەرياتريالىق ورتالىقتاردىڭ اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى – تەك مەديتسينالىق كۇتىم عانا ەمەس, جانعا جىلۋ, كوڭىلگە مەدەت. مۇندا تەك دەنساۋلىعىنا ەمەس, ومىرىنە دە جاناشىرلىقپەن قارايدى. بۇل – ادامعا دەگەن ىزگى نيەتتىڭ, قوعامعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى. قاريانى قادىرلەگەن ەل – قاشاندا بەرەكەلى.
قوستاناي وبلىسى
