ماۋلەن اشىمباەۆ تاجىكستان باسشىسىنا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سالەمىن جەتكىزىپ, بۇگىندە قازاق-تاجىك قارىم-قاتىناسى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالاسىندا بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ول جوعارى دەڭگەيدە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋ ەكى ەل پارلامەنتتەرى دەپۋتاتتارىنىڭ ماڭىزدى مىندەتى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
سەنات توراعاسى تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, وسى جىلدار ىشىندە ۇيىم ديالوگ, زاڭنامالىق باستامالاردى ىسكە اسىرۋ جانە ەلدەر اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋ ءۇشىن ءتيىمدى الاڭعا اينالعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازان ايىندا تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كەڭەسىندە اتاپ وتكەندەي: ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز ورتاق – دوستاستىقتى جاسامپازدىق پەن ورلەۋدىڭ, جاڭا يدەيالار مەن مۇمكىندىكتەردىڭ كەڭىستىگىنە اينالدىرۋ». تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى حالىقتارىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ءوزارا سىيلاستىقتى, سەنىم مەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىكتى ساقتاۋ ينستيتۋتى رەتىندە قاجەت ۇيىم. وسى رەتتە تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى اياسىنداعى بىرلەسكەن قىزمەتىمىز مەملەكەت باسشىلارى ايقىنداپ بەرگەن نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ جارقىن كورىنىسى ەكەنى انىق. سونداي-اق مۇنداي قادام ءداستۇرلى ماسەلەلەردەن بولەك, جاساندى ينتەللەكتىنى رەتتەۋ, تسيفرلىق قۇقىقتاردى قورعاۋ جانە باسقا دا كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەنى قامتيدى. بۇل – تمد ءوزىنىڭ قاجەتتىلىگىن ساقتاپ قانا قويماي, جاڭا شىندىققا بەيىمدەلە وتىرىپ, بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقانىنىڭ ناقتى دالەلى. دوستاستىقتىڭ 35 جىلدىعى قارساڭىندا وسىنداي ءۇردىس اسا ماڭىزدى», دەدى م.اشىمباەۆ.
سونداي-اق پالاتا سپيكەرى دوستاستىق اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق مادەنيەتارالىق جانە دىنارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا دەگەن ءوزارا قۇرمەت پەن ۇمتىلىسقا تابان تىرەيتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ول قازاقستاندا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزىنىڭ قورىتىندىلارىنا كەڭىنەن توقتالىپ, ارىپتەستەرىنە تمد ەلدەرىنىڭ دەلەگاتسيالارى اتالعان فورۋمعا جوعارى دەڭگەيدە بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
م.اشىمباەۆ تمد ەلدەرى پارلامەنتتەرى پالاتالارىنىڭ باسشىلارىنا قازاقستاندا ەلدىڭ دەموكراتيالىق دامۋى جولىنداعى جاۋاپتى قادام بولىپ سانالاتىن الداعى پارلامەنتتىك رەفورما تۋرالى ايتىپ بەردى.
«كەلەسى جىلدىڭ باسىندا ءبىز قازاقستاندىق پارلامەنتاريزم تاريحىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازىرگى پارلامەنتىنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز. قازاقستان پارلامەنتىنىڭ مەرەيتويى دامۋدىڭ جاڭا جانە ماڭىزدى كەزەڭىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزىنىڭ قىركۇيەك ايىنداعى جولداۋىندا ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋدى كوزدەيتىن پارلامەنتتىك رەفورما جۇرگىزۋدى ۇسىندى. بۇل باستاما – قازاقستاننىڭ وكىلدى ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جانە ءتيىمدى زاڭنامالىق بيلىك قالىپتاستىرۋ جونىندەگى دايەكتى ساياساتىنىڭ قيسىندى جالعاسى. وسى ماسەلە بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىم 2027 جىلى وتەتىن جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانادى», دەپ سەنات توراعاسى الداعى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ناقتى باعىتتارىنا توقتالدى.
تمد پا الاڭىندا قازاقستان باستاماشى بولعان «وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» مودەلدىك زاڭ ماقۇلداندى. ايتا كەتەيىك, اتالعان قۇجات قازاقستانداعى زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنىڭ وڭ تاجىريبەسى ەسكەرىلە وتىرىپ ۇسىنىلعان ەدى. بۇل زاڭ ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە تىڭ سەرپىن بەرگەن ماڭىزدى قادام بولدى.
ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايگۇل قۇسپان حالىقارالىق قىزىل كرەست جانە قىزىل جارتى اي قوعامدارىنىڭ فەدەراتسياسىنا تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى جانىنداعى بايقاۋشى مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى ءسوز سويلەدى. قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ولگا بۋلاۆكينا وتىرىسقا قاتىسۋشىلارعا جەرگە ورنالاستىرۋ تۋرالى مودەلدىك زاڭدار, پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن شەكتەۋ تۋرالى ايتىپ بەردى. سونداي-اق ول ۇلتتىق زاڭنامادا پايدالانۋ ءۇشىن تمد پا-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتتەرىنە جىبەرىلگەن تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ءۇشىن جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى مودەلدىك كودەكسكە ەنگىزۋگە ارنالعان وزگەرىستەرگە دە نازار اۋداردى.
ماۋلەن اشىمباەۆ تمد پا الاڭىندا رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدى جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆالەنتينا ماتۆيەنكومەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا تاراپتار قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىن جانە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ رەسەيگە مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ قورىتىندىلارىن تالقىلادى. قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەر ساۋدا-ەكونوميكالىق, ەنەرگەتيكالىق, كولىك جانە گۋمانيتارلىق سالالارداعى كوپجوسپارلى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعانى ءسوز بولدى. قازاقستان پارلامەنتىنىڭ سەناتى مەن رەسەي فەدەرالدى جينالىسىنىڭ فەدەراتسيا كەڭەسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ بەلسەندى جۇمىسى, ونىڭ ەكى ەلدىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا قابىلداعان شارالارى دا اڭگىمەگە ارقاۋ بولدى.
پالاتا سپيكەرىنىڭ تاجىكستان رەسپۋبليكاسى مادجليسي ولي مادجليسي ميللي توراعاسى رۋستامي ەموماليمەن كەزدەسۋى بارىسىندا كوپقىرلى ىنتىماقتاستىقتى, پارلامەنتارالىق بايلانىستار مەن وڭىرلىك ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ ماسەلەلەرىنە باسا ءمان بەرىلدى. تاراپتار ساياسي ديالوگتى كەڭەيتۋ, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋ, بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق, تسيفرلىق سالالار, جاساندى ينتەللەكت جانە ءبىلىم بەرۋ باعىتتارى قوسىمشا مۇمكىندىكتەر بەرەتىنىن ايتتى. م.اشىمباەۆ قازاقستان بۇل باعىتتاعى ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
بەلارۋس ۇلتتىق جينالىسى رەسپۋبليكا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ناتاليا كوچانوۆامەن كەزدەسۋدە قازاقستان مەن بەلارۋستىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىعى, سونداي-اق كوپجاقتى الاڭدار اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. سۇحبات كەزىندە قازاقستان پارلامەنتىنىڭ سەناتى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق جينالىسىنىڭ كەڭەسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرىنە ءمان بەرىلدى. ودان بولەك, پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋعا ارنالعان بىرقاتار ناقتى پراكتيكالىق قادامدار جان-جاقتى ءسوز بولدى.
قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى تمد پا الاڭىندا تاعى باسقا پارلامەنتتىك دەلەگاتسيالاردىڭ باسشىلارىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
