ونەر • 14 قاراشا, 2025

قىلقالام ۇشىنداعى دالا ديدارى

40 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

وبلىس ورتالىعىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۇراجايىندا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى يبراگيم يسانىڭ «ەركىندىك پەن ۇنسىزدىك» تاقىرىبىنداعى جەكە كورمەسى ءوتتى.

قىلقالام ۇشىنداعى دالا ديدارى

تۋىندىلارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى, بالكىم تۇگەلگە جۋىعى اۋىل, اۋىل تۇرعىندارى. قارسى الدىمنان جەر وشاقتىڭ باسىندا وتىرعان, ۇستىنە قام­زول كي­گەن, جۇزىنەن مەيىرىم توگىلگەن اجە بەي­نەسى جارق ەتتى. قۇتتى ءوزىمنىڭ اجەم ءتا­رىزدى. ماڭدايىنداعى تارام-تارام اجىم­دەرى دە ۇقسايدى ەكەن. مەنىڭ اجەم دە وسى­ن­داي ادەمى ەدى. ال مىناۋ شەتسىز-شەك­سىز دالا, كوكورايلى شالعىن. سۋرەتتەن دا­­لا­­­نىڭ بەينەسى عانا ەمەس, اۋاسىن دا سە­زىپ تۇر­­عاندايسىڭ. يبراگيم يسا اۋىلدا تۇ­را­دى. اۋىل­دا ءوسىپ-ونگەن. بالكىم سودان با ەكەن­, اۋىل تىنىسى وڭ جامباسىنا كەلەتىن تاقىرىپ.

دالاداعى تاريح سوقپاقتارى. ءباھادۇر بابالار, ەل قورعاعان ەرلىك ىستەرى.

– مەنىڭ بالا كەزىمدە اۋىلدا كوكىرەگى قازىناعا تولعان قارتتار كوپ ەدى. جينالا قالعاندا ەرلىك تۋرالى ەسىلىپ اڭگىمە ايتاتىن. سول ساتتە باتىرلاردىڭ بەينەسى كوز الدىما كەلەتىن. كەيىن باتىرلار جىرىن جاتتاپ وستىك. بالكىم سودان با ەكەن, وسى تاقىرىپ مەنىڭ جۇمىسىمنىڭ تەمىرقازىعىنا اينالدى, – دەيدى سۋرەتشىنىڭ ءوزى, – ىلكى زامانداعى ەرلەردىڭ ەرلىك ىستەرى قاتتى قىزىقتىراتىن. كەيىنگى ۇرپاقتى سۋرەت تىلىمەن تاربيەلەۋ ءۇشىن دە جۇمىس ىستەپ ءجۇرمىن.

كەنەپتىڭ بەتىنە حالقىنىڭ قامىن ويلاعان, جەرىنىڭ تۇ­تاستىعى ءۇشىن جانىن قيعان باتىر اتالارىنىڭ بەينەسىن ءتۇسىرىپتى. شەت-شەگى جوق, كەڭ جازيرا دالا. اۋىزدىعىمەن الىسقان, ليرو-ەپوستىق جىرلاردا ايتىلارداي التى ايشىلىق جەردى التى-اق رەت اتتايتىن قازمويىن تۇلپارلار. تۇلپار ۇستىندە تورعاي كوزدى اق ساۋىت كيگەن, قىلىشىن كوككە بىلەگەن ءاپايتوس باتىرلار.

ر

توعىزىنشى سىنىپ وقىپ جۇرگەن كە­زىن­دە اۋىلعا اتى اڭىزعا اينالعان باتىر اعاسى راقىمجان قوشقارباەۆ كەلگەن. قىزىل­سايا اۋىلىنىڭ ەڭكەيگەن كارىسىنەن ەڭبەك­تەگەن بالاسىنا دەيىن رەيحستاگتىڭ توبەسىنە اتويلاتىپ قىزىل تۋ قاداعان حاس باتىرمەن كەزدەسۋگە جينالعان. قيالىنداعى شالت قيمىلدى, شاپشاڭ مىنەزدى ىلكىدەگى باتىرلارعا ۇقساتۋعا تىرىسقان. باتىر دەگەنىڭ كەۋدەسى ەسىكتەي, بالتىرى بەسىكتەي, ءداۋ بولۋعا ءتيىستى. راقىمجان اعا بارىنشا قاراپايىم, سىپايى ەكەن. كەۋدەسىن سو­عىپ, مەن سويتكەنمىن دەپ ماقتانعان دا جوق. جانعا جاعىمدى, سامال جەلدەي ەسكەن, تىڭ­داعاننىڭ جانىن ەرىكسىز باۋرايتىن قوڭىر ۇنمەن مايدان تۋرا­لى بايانداعان. وزىنەن گورى وزگەنى كوپ ايتتى. قارۋلاستارىنىڭ قاھارمان ەرلىگىنە ءسۇيسىندى.

مىنە, سول ساتتەن باستاپ بولاشاق سۋرەت­شىنىڭ مايدان تاقىرىبىنداعى سۋرەتتەرى سالىنا باستادى دەسە بولعانداي. العاشقى سۋرەتى «رەيحستاگ» دەپ اتالدى. قۇزعىندار ۇياسىنىڭ قاۋساي قي­راعان ءساتى. تورتكۇل دۇنيە تاعات­سىزدانا توسقان جەڭىستىڭ اتوي­لا­عان كورىنىسى. سودان باس­تاپ ءبىر ادەمى قيال العا قاراي جەتەلەدى دە وتىردى. كۇنى كەشە قان مايداندا تۋعان جەردى قور­عاۋعا جان ا­لىپ, جان بەرىسكەن ابزال اعا­لاردىڭ ەرلىك جولىن سيپاتتاسا. تۇلا بو­ي­لارىنان پاراسات لەبى, ورلىك پەن باتىر­لىق­تىڭ سورابى ايقىن اڭعارىلىپ تۇراتىن جامپوز جاۋىن­گەرلەردىڭ ماڭگى ولمەس اسىل بەينەسى كەيىنگى ۇرپاقتى ءدال سونداي بيىك مۇراتتارعا جەتەلەسە, عانيبەت ەمەس پە؟

يسك

ارقالىق قالاسىنداعى پەدا­گو­گي­كالىق ينستيتۋتتىڭ كوركەمسۋرەت فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, جوعارى وقۋ ورنى باسشىلارىنىڭ تالابى مەن تالانتىنان ءۇمىت كۇتىپ, ينستيتۋتتا وقىتۋشى بولىپ قالدىرعان كەزىندە دە باياعى شوق جۇلدىزداي شاعىن اۋىلدا كوكىرەگىندە تۇتانعان ماقسات-مۇراتتىڭ ماز­داعان وتى قولامتانىڭ شوعىنداي قىزدى­رىپ, شابىتتىڭ شىرايىن شالقىتا تۇسكەن.

يبراگيم سالعان سۋرەتتەر كورەرمەن كوڭى­لىنەن شىعاتىنى انىق. اسىرەسە مايدان تا­قىرى­بىنداعى سۋرەتتەرى. اۋىلداس ماي­دان­گەرلەردىڭ تۇتاس گالەرەياسىن جاساپ شىعىپتى.

كوڭىل تارتارلىق كورمەنىڭ تۇساۋكەسە­رىندە سۋرەت­شىلەر وداعى اقمولا وبلىس­تىق في­ليالىنىڭ توراعاسى يۋري پوپوۆ, كوك­شەتاۋ قالا­سىنداعى بالالار كوركەمسۋرەت مەكتەبىنىڭ دي­رەكتورى يۋليا جەلوبكوۆالار جينال­عان قاۋىم­عا ءاربىر سۋرەتتەگى مازمۇن مەن ماعىنانى تاراتا ايتىپ, سۋرەتشىگە تابىس تىلەدى.

 

كوكشەتاۋ 

سوڭعى جاڭالىقتار