ۇلتتىق سپورت – تابىس كوزى

بۇگىندە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋدا باس­تى ءرولدى حالىق پەن شاعىن بيزنەس اتقارىپ وتىر: اتا-انالار بالالارىن ۇيىرمەلەرگە بەرەدى, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر سپورت الاڭدارىن اشىپ, سىي-سياپاتپەن قامتاماسىز ەتەدى, ايتەۋىر وڭىرلەردەگى بەلسەندىلەر سالاعا جاڭا سەرپىن بەرىپ جاتىر. سوڭعى بەس جىلدا ۇلتتىق سپورت ۇيىرمەلەرىنە قاتىساتىندار ۇلەسى 6 پايىزدان 10 پايىزعا دەيىن ءوستى, ال قازاق كۇرەسى, كوكپار مەن توعىزقۇمالاق سياقتى جارىستارعا قاتىسۋشىلار سانى 58 پايىزعا ارتىپ, شامامەن 300 مىڭ ادامعا جەتتى.

ءبىزدىڭ بالالارىمىز ۇلتتىق سپورتقا دەن قويىپ كەلەدى, بىراق ءبىز ولارعا كاسىبي تۇرعىدا دامۋىنا مۇمكىندىك جاساي الدىق پا؟ وكى­نىشكە قاراي, ازىرگە جوق. تولىققاندى ەكوجۇيە قالىپتاس­تىرۋ ءۇشىن تەك ۇلتقا جانى اشيتىن بەلسەندىلەردىڭ ەڭبەگى جەتكىلىكسىز, بيزنەس تە جۇيەلى كۇش قوسۋى قاجەت.

اقش تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك, وندا ۇلتتىق مەرەكەلەر تىكەلەي اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تۇ­تىنۋشىلار ۇنەمى ساباقتاس. مىسالى, العىس ايتۋ كۇنىندە امە­ريكالىقتار جىل سايىن ونداعان ميلليون كۇركەتاۋىق تۇتىنادى, بۇل كۇنى شامامەن 40 ميلليون قۇس سويىلادى, ياعني جىلدىق ءوندىرىستىڭ ايتارلىقتاي بولىگى. ال حەللوۋين كەزىندە اسقاباق پەن مەرەكەلىك اكسەسسۋارلارعا ميللياردتاعان دوللار جۇمسالادى, 2025 جىلى امەريكالىقتاردىڭ بۇل مەرەكەگە جۇمسايتىن قاراجاتى 13,1 ملرد دوللارعا جەتەدى دەپ كۇتىلگەن. بىزدە دە وسىنداي حالىقتىق ءداستۇر بار – قۇربان ايت مەرەكەسى. ءدىني مەيرامدا قۇرباندىققا شالىناتىن مالعا سۇرانىس كۇرت وسەدى. بىراق وسى الەۋەتتى ءبىز سپورت ينفراقۇرىلىمىن, ءىس-شارالار مەن وندىرىستىك تىزبەكتى دامىتۋعا قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانىپ وتىرمىز؟

مەملەكەت باسشىسى جاقىندا بىرقاتار سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ جۇمىسىن سىنعا الدى. پرەزيدەنت ولاردىڭ كوبى مەملەكەتتىك قار­جىلاندىرۋعا عانا سەنىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. كەيبىر ءىرى كاسىپكەرلەر مەن ۆەدومستۆو باسشىلارى فەدەراتسيالاردى باسقارسا دا, جەكە قاراجات سالماي, بۇل قىزمەتتى وزدەرىن جارنامالاۋ قۇرالىنا اينالدىرىپ العان.

دەگەنمەن مەملەكەت ماڭىز­دى قادام جاسادى: 2025 جىلدىڭ جازىندا ۇلتتىق سپورت تۇر­لەرى وليمپيادالىق جانە پاراليم­پيادالىق سپورتتارمەن بىردەي باسىم باعىت رەتىندە زاڭ جۇزىندە بەكىتىلدى. بۇل ولارعا جاڭا قارجى­لاندىرۋ تەتىكتەرىن, حالىقارالىق دەڭگەيدە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن جانە ۇلتتىق قۇرامالاردى قالىپ­تاستىرۋعا جول اشادى.

مەن, «اسىق اتۋ» فەدەرا­تسياسىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە, رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي جىل سايى­ن Respublica Asyq Atu ءتۋرنيرىن وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىردىم. بارلىق شىعىندار دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن وتەلەدى. بۇل تاجىريبە ۇلتتىق سپورتتىڭ سەرىكتەستىك ينۆەس­تيتسيالار ارقىلى تۇراقتى جوبا بولا الاتىنىن دالەلدەدى. بىراق ءبىر ماڭىزدى تۇيتكىل بار: حالىقارالىق كورپوراتسيالاردىڭ جەرگىلىكتى وكىلدىكتەرى ءبىزدىڭ جارىستاردى قولداعىسى كەلەدى, الايدا ولاردىڭ باس كەڭسەلەرى بۇعان قىزىعۋشىلىق تانىتپايدى. سەبەبى بۇل سالادا اشىق KPI, مەديا الاڭ مەن ۇزاق مەرزىمدى كۇنتىزبە جوق.

دۇرىس ءتاسىلدىڭ ەكونوميكالىق اسەرى جوعارى. تىكەلەي كورپو­راتيۆتىك ينۆەستيتسيالار جىلىنا 15 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن, تۋريزم مەن ينفراقۇرىلىمنان تاعى 5–7 ملرد ءتۇسىم كەلەدى, سالىق تۇسىمدەرى 3–5 ملرد تەڭگەگە ارتادى, ال اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ەسەبىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 7 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇنەمدەلەدى. جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 8–10 مىڭعا دەيىن جەتەدى. ەگەر بيزنەسكە ءتيىمدى جارنامالىق مەحانيزمدەر جاسالسا, قوسىمشا 2–3 ملرد تەڭگە ماركەتينگتىك تابىس, 5–7 ملرد تەڭگە ساتۋ ءوسىمى مەن 2 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولماق.

ۇلتتىق مەرەكەلەر ەكونو­ميكالىق ءوسۋدىڭ قۋاتتى درايۆەرىنە اينالۋى ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس قاجەت. ماسەلەن, ءاز ناۋرىزدان باستاپ رەسپۋبليكا كۇنىنە دەيىنگى بارلىق مەرەكەلەردى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دارىپتەۋ مەن حالىقتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋدىڭ ورتاق پلاتفورماسىنا اينالدىرۋ ماڭىزدى. بۇل ءتاسىل بەلگىلى ءبىر مەرەكەنى حا­لىقتىڭ ەسىندە تەك ءداستۇرلى سالتپەن عانا ەمەس, بەلسەندى قو­عامدىق ءىس-شارالارمەن دە بايلانىستىرىپ, تۇراقتى اسسوتسياتسيا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي جاعدايدا كونتسەرتتەر مەن فەستيۆالدەر تەك مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ەمەس, ازاماتتاردىڭ, كاسىپكەرلەر مەن ءىرى بيزنەستىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلماق.

ۇلتتىق سپورتتى دامىتۋعا كور­پوراتيۆتىك قاتىسۋدى زاڭ جۇ­زىندە بەكىتىپ, سەكتسيالار مەن تۋرنيرلەرگە ينۆەستيتسيا سالعان كومپانيالار ءۇشىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر مەن جارنامالىق ارتىقشىلىقتار ەنگىزىلۋى كەرەك. سونداي-اق جەرگىلىكتى ءھام حالىقارالىق سەرىكتەستەرگە تۇ­سىنىكتى, اشىق ءارى ۇزاقمەرزىمدى كۇنتىزبە قالىپتاستىرۋ قاجەت. مۇنداي جۇيە ۇلتتىق سپورتتى تەك مادەني سيمۆول ەمەس, ناقتى ولشەنەتىن ناتيجەلەرى بار, تۇراق­تى قارجىلاندىرۋ مەن ايقىن ماقساتتارى بار يندۋسترياعا اينالدىرادى.

ەگەر ءبىز وسى باعىتپەن جۇرسەك, 2030 جىلعا قاراي سپورتقا حالىقتىڭ قاتىسۋ دەڭگەيى 40 پايىزعا دەيىن ءوسىپ, ۇلتتىق سپورتتىڭ ۇلەسى 15 پايىزعا جەتەدى. ونداعان مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى, ميللياردتاعان سالىق ءتۇسىمىن اكە­لەدى ءارى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىن نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسادى. ۇلتتىق سپورت – وتكەننىڭ ەستەلىگى ەمەس, بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا. ەندى تاڭداۋ وزىمىزدە: ونى تەك ادەمى سيمۆول رەتىندە ۇلىقتايمىز با, الدە ەلدىڭ دامۋى­نا قىزمەت ەتەتىن ناقتى رەسۋرسقا اينالدىرامىز با دەگەندى ويلانۋى­مىز كەرەك.

ولجاس قۇسپەكوۆ,

ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اسىق اتۋ» فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى