كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر قۇزىرلى ورگانداردا ەلىمىزدەگى سۋ رەسۋرستارىنىڭ قولجەتىمدى كولەمى تۋرالى ناقتى مالىمەت جوق. كەيبىر كانالداعى سۋدىڭ 50–60 پايىزى دالاعا كەتىپ جاتىر. سۋدى ەسەپكە الۋ تەحنولوگياسى دا ابدەن ەسكىرگەن. سۋدى ءبولىپ تاراتاتىن ورىندار زامانعا ساي قۇرىلعىلارعا مۇقتاج. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, سۋ رەسۋرستارىنىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماسىنىڭ اتالعان كۇرمەۋلەردى شەشۋدە كومەگى كوپ بولماق.
تسيفرلىق پلاتفورمادا جەرۇستى جانە جەراستى سۋلارى, گيدروتەحنيكالىق نىساندار مەن باسقا دا سۋ شارۋاشىلىعى وبەكتىلەرى تۋرالى مالىمەتتەر تۇگەل جيناقتالادى. مينيسترلىكتىڭ دەرەگىنشە, پلاتفورما – ەلدەگى سۋ قورلارىن ەسەپكە الۋ, مونيتورينگ جۇرگىزۋ, تالداۋ, باسقارۋعا ارنالعان بىرىڭعاي تسيفرلىق الاڭ. بۇگىندە جۇيەنىڭ 10 ءمودۋلىنىڭ 8-ءى – دايىن. سۋ اينالىمىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قامتىپ وتىر.
«جۇيە تەك جەكەلەگەن وڭىرلەرمەن شەكتەلمەيدى: شۋ – تالاس, توبىل – تورعاي, ەرتىس, بالقاش – الاكول, ەسىل, جايىق – كاسپي باسسەيندەرىن قامتيدى. جىل سوڭىنا دەيىن قالعان ەكى باسسەيننىڭ دەرەكتەرى ەنگىزىلىپ, جوبا تولىق ىسكە قوسىلادى. وسىلايشا, ايماقتار ورتاق ستاندارتقا كوشىپ, سۋ ەسەبىن جۇرگىزۋ مەن ەسەپ بەرۋ اشىق ءارى بىرىڭعاي فورماتقا وتەدى. جۇيە مەملەكەتتىك ورگاندارعا, سۋ پايدالانۋشىلارعا جانە عىلىمي ۇيىمدارعا ارنالعان بىرىڭعاي سەنىمدى دەرەككوزىنە اينالادى. ناتيجەسىندە, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ كەشەندى جانە دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن فورماتقا وتەدى», دەپ ءتۇسىندىردى مينيسترلىك.
جاڭا پلاتفورمادا جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن «الدىن الا بولجام» جۇيەسى ەنگىزىلەدى. ول سۋ تۇتىنۋ كولەمىن كليماتتىق, گيدرولوگيالىق جانە اگروتەحنيكالىق فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, بولجام جاسايدى. سونداي-اق سالالىق چات-بوت نەمەسە تسيفرلىق كومەكشى جۇمىس ىستەيدى. ول پايدالانۋشىلارعا تالدامالىق اقپارات پەن ۇسىنىمداردى ينتەراكتيۆتى تۇردە ۇسىنادى.
«پلاتفورمانى ازىرلەۋ ەۋرازيالىق دامۋ بانكىنىڭ گرانتتىق قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىپ جاتىر. جوبانى تولىق اياقتاپ, ىسكە قوسۋ 2026 جىلدىڭ سوڭىنا جوسپارلانعان. قازىر سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگىنە قاراستى اقپاراتتىق-تالدامالىق ورتالىق باسسەين ينسپەكتسيالارى مەن «قازۆودحوز» كاسىپورنىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن جۇيەمەن جۇمىس ىستەۋ بويىنشا وقىتۋ سەمينارلارىن وتكىزىپ جاتىر. از ۋاقىتتا ۇلكەن جۇمىس اتقاردىق. ءاربىر ازامات ەلىمىزدىڭ سۋ رەسۋرستارى تۋرالى اقپاراتتى اشىق تۇردە كورە الۋعا ءتيىس. ول ءۇشىن كۇندەلىكتى جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋى كەرەك», دەدى سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ.
بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت گۇلميرا ساتىبالديەۆانىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلىق جۇيە سۋ ساياساتىن جوسپارلاۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا اينالماق.
«شارۋاشىلىقتار مەن كاسىپورىندار پلاتفورما ارقىلى سۋ قورىنىڭ جاعدايىن ۇزدىكسىز باقىلاپ, ناقتى شەشىم قابىلداي الادى. سۋ ۇنەمدەۋ مادەنيەتى دە قالىپتاسادى. ول ءۇشىن «اقىلدى قالا» تەحنولوگيالارىن اۋىل شارۋاشىلىعىندا كەڭىنەن قولدانۋ كەرەك. ال سۋ ۇنەمدەيتىن زاماناۋي جابدىقتار ورناتقان شارۋاشىلىقتارعا مەملەكەتتەن ناقتى قولداۋ – سۋبسيديا قاراستىرىلعانى ءجون. كاسپيدىڭ تارتىلۋى, مۇناي قالدىقتارىنان لاستانۋى جانە بالىق ءتۇرىنىڭ ازايۋى – ءبارى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى كۇردەلى ماسەلە. مۇنداي جاعدايدا كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى ورتاق ءىس-قيمىل جاساپ, سۋ قورىن ساقتاۋ باعدارلاماسىن بىرلەسە دايىنداعانى ءجون», دەيدى گ.ساتىبالديەۆا.
