قازاقستاندا بەينەلەۋ ونەرىن وقىتۋ ادىستەمەسىنەن قورعاعان ءتورت-اق عىلىم دوكتورى بولسا, سونىڭ ءبىرى – كەيىپكەرىمىز پروفەسسور سەيىتقالي امانجولوۆ. توگىلگەن ماڭداي تەردىڭ وتەۋى بولادى. مايدانگەر اكەسى ابدىقادىر امانجول ۇلى مەن باتىر اناسى تۇرسىن جۇنىسبەكقىزىنىڭ اقىلىن تىڭداپ, وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ويلاپ, جەزقازعان پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ جاڭادان اشىلعان كوركەمسۋرەت جانە گرافيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستى. «مەتاللۋرگ ورازالى مەيراموۆ» اتتى ديپلومدىق جۇمىسى ماسكەۋدە وتكەن حالىقارالىق كورمەنىڭ ءى دارەجەلى سىيلىعىن جەڭىپ الدى. جاس سۋرەتشى بىتىرگەن وقۋ ورنىندا قالدىرىلىپ, 1980–1984 جىلدارى جان قالاۋى – ۇستازدىق بىلىگىن شىڭدادى. ءسويتىپ, ءوڭىر مەن رەسپۋبليكادان جيىلعان تالانتتى جاس سۋرەتشىلەردى ۇلكەن ونەرگە جىگەرلەندىردى. ءوزى دە ءبىلىم ارتتىرۋدى ويلاپ, ءبىر جىل لەنينگرادتىڭ ي.رەپين اتىنداعى كوركەمونەر جانە ارحيتەكتۋرا ينستيتۋتىنداعى حالىق سۋرەتشىسى ب.ۋگاروۆتىڭ شەبەرحاناسىندا سۋرەت جانە كەسكىندەمە ماماندىعىنان كاسىبي ءبىلىمىن جەتىلدىردى.
مايداندا وت كەشكەن اكەسى ابدىقادىر اقساقال: «بالام, شەتتە ءجۇرسىڭ. ءومىر – بايگە. ەڭبەكتەنسەڭ, ادال جۇرسەڭ, بارىنە جەتەسىڭ. ەلىڭدى, جەرىڭدى ۇياتقا قالدىرما!» دەپ اقىل ايتاتىن. اناسىنىڭ دا اق-ادال نيەتى شەكسىز ەدى.
سەكەڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا «بەينەلەۋ ونەرىن وقىتۋدىڭ تەورياسى, ادىستەمەسى جانە تاربيەسى» ماماندىعىنىڭ اسپيرانتۋراسىن ءتامامدادى. 1992 جىلى ماسكەۋدە پەداگوگيكا عىلىمىنان كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعادى. ايدى اسپانعا شىعارىپ, ەندى وقىتۋشىلىق ەڭبەگىن ماسكەۋ مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتى كوركەمونەر مەكتەبىندە جالعاستىردى. تۋعان جەرىنە ورالىپ, 1993–2001 جىلدارى جەزقازعان پەداگوگيكا ينستيتۋتىن (قازىرگى و.بايقوڭىروۆ اتىنداعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتى) دامىتۋعا اتسالىستى. كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ء«بىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» اتاندى. جۇماجان قالتاەۆ, ەردەن قاسىموۆ, مۇقاش ستامقۇلوۆ, قۋانىش ءابجاپپاروۆ, التىناي ءتاشىموۆا, سەرىك كارىبوزوۆ, اسان ءبايدىلدينوۆ, جەتپىس سماعۇلوۆ, ت.ب. بۇگىندە رەسپۋبليكاعا تانىمال سۋرەتشىلەر مەن مۇعالىمدەردى باپتاپ ۇشىردى.
تۋعان جەردىڭ ءار تاسى ىستىق. سەيىتقالي ابدىقادىر ۇلى ءبىلىم-عىلىمنان قولى قالت ەتكەندە ۇلىتاۋ تاقىرىبىن شىعارماشىلىعىنىڭ وزەگىنە اينالدىردى. تابيعات تا, ونىڭ اياسىنداعى ەڭبەك ادامدارى دا, قاريالار دا, بالالار دا بەينەلەندى. دەگەنمەن سونىڭ ءبارى شاعىن شەبەرحاناسىندا جينالا بەردى. ول كەزدە كورمە قازىرگىدەي كوپ ەمەس-ءتى. راس, وقۋ ورنى مەن ءوڭىر سۋرەتشىلەرىنىڭ كورمەلەرىنە قويىلعانى دا بولدى. الايدا سەكەڭ ەندىگى جاسىندا قىلقالام جولىن جاستارعا بەرۋ ماڭىزدى دەپ شەشتى. سەبەبى ونەر عىلىمى مەن پەداگوگيكاسىندا تالاي تاقىرىپ قوزعاۋسىز جاتتى. بۇل رەتتە جەڭىمپازداردى جارقىراتا كورسەتكەن ماسكەۋ سەيىتقالي ابدىقادىر ۇلىنا ەتەنە بولىپ كەتكەن ەدى.
2001 جىلى وسى قالادا رەسەي ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, كوركەمسۋرەت اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى اكادەميگى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى س.پ.لوموۆتىڭ كەڭەسشىلىگىمەن دايارلانا باستاعان دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسى 2004 جىلى مارەسىنە جەتتى. قورعاۋدى قورىتىندىلاعان ستانيسلاۆ پەتروۆيچ: «تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ سۋ جاڭا عىلىم دوكتورى «كوركەمسۋرەت الەمدى ۇيلەسىمدى ەتەدى, ۇرپاق تاربيەسىن جۇيەلەيدى, ۇلتتى جىگەرلەندىرەدى, تاريح مەن بۇگىننىڭ شىندىعىن جالعايدى» دەگەن تۇجىرىم جاسادى. مۇنى تۋعان ەلى مەن الەم سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارى ارقىلى دالەلدەدى», دەدى.
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە سەكەڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور قىزمەتىن اتقارىپ, ءبىرتالاي زاماناۋي جوبانى جۇزەگە اسىردى. ءوزى باس بولىپ ۇيىمداستىرعان «جەڭىس جولى ۇمىتىلمايدى», «ارداگەرلەر ابىرويى», «اۋعان الاۋى», «ەڭسەلى ەۋرازيا», «ەلوردا – جاسامپازدار شاھارى», ت.ب. ستۋدەنتتەردىڭ كوركەمسۋرەت كورمەلەرى جۇرتشىلىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. تابىستى جۇمىسىن ەسكەرگەن سالالىق مينيسترلىك 2007 جىلى عالىمدى «جوو-نىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» گرانتىمەن ماراپاتتادى.
عالىم سەيىتقالي ابدىقادىر ۇلى تمد كولەمىندە ارىپتەستەرىن شاقىرىپ, «ەۋرازيا ءبىلىم كەڭىستىگىندەگى كوركەم ءبىلىم مەن ەستەتيكالىق تاربيە» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك كونفەرەنتسيانى ۇزاق جىل تۇراقتى وتكىزىپ كەلدى. سونداي-اق ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ, «بەينەلەۋ ونەرىن وقىتۋ تەحنولوگياسى», «بەينەلەۋ ونەرىن وقىتۋ ادىستەمەسى», «ستۋدەنتتەردىڭ جەكە دارالىق قابىلەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ ادىستەمەلىك جولدارى» اتتى وقۋ قۇرالدارىن جاريالادى. وسى جوباسىن ماسكەۋدە دە جالعاستىرىپ, اكادەميك س.پ.لوموۆپەن بىرگە ء«ومىر-داستان», «انا مەرەيى», «مەچتا, ۆوپلوششەننايا ۆ جيزن», «يزوبرازيتەلنايا دەياتەلنوست ملادشيح شكولنيكوۆ», «ارمانداستار-قۇرداستار» (سوڭعىسىنىڭ تەلاۆتورى – گ.ب.امانجولوۆا) اتتى ادىستەمەلىك جيناقتار, ارناۋلى كىتاپتار ازىرلەدى.
سەيىتقالي ابدىقادىر ۇلى – جاڭاشىل پەداگوگ-عالىم. ول 2010 جىلى ەلىمىزدەگى حالىقارالىق «بولاشاق» باعدارلاماسى بايقاۋىنا قاتىسىپ, ستيپەنديات اتاندى. ماسكەۋ مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىندە «بەينەلەۋ ونەرىن وقىتۋ تەورياسى مەن ادىستەمەسى» باعىتىنان ءبىر جىلدىق عىلىمي تاعىلىمدامادان ءوتتى. 2011 جىلى ەكىنشى مارتە «جوو-نىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» مەملەكەتتىك گرانتىن جەڭىپ الدى.
عالىم سەيىتقالي امانجولوۆ – قازىر ماسكەۋ مەملەكەتتىك وبلىستىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شاقىرىلعان پروفەسسورى. بۇل – قازاقستان عالىمى دەڭگەيىن ايقىندايتىن كورسەتكىش. ول 2020 جىلى وسى وقۋ ورنىنىڭ «قۇرمەتتى دوكتورى» اتاعىن دا, كورشى ەلدىڭ «م.لومونوسوۆ» مەدالىن دە الدى.
وتباسىنا كەلسەك, سەكەڭنىڭ زايىبى گۇلنازيا بودىققىزى – كىتاپحانا سالاسىنىڭ ارداگەرى, 60-قا تارتا ەڭبەكتىڭ اۆتورى. ۇزاق جىل ماسكەۋ مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى كىتاپحاناسىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقاردى. اكادەميك مۇحامەتجان قاراتاەۆ مۇراسىن زەرتتەۋشى. بۇل كىسى دە – حالىقارالىق «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى. تۇڭعىشى جاقسىگۇل سەيىتقاليقىزى – ماسكەۋ مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اسپيرانتۋراسىن تامامداعان عىلىم كانديداتى. قازىر «Esil» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى. بالالارى ءسابيت سەيىتقالي ۇلى – «Amanat» پارتياسى ورتالىق اپپاراتىنىڭ قىزمەتكەرى, عابيت سەيىتقالي ۇلى – استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى. نەمەرەلەرىنىڭ الدى – ستۋدەنت, كەيىنگىلەرى – مەكتەپ وقۋشىلارى.
ادامدا, ماماندا ارمان تاۋسىلعان با؟ سەيىتقالي ابدىقادىر ۇلى: «قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرىندەگى بەينەلەۋ ونەرى باعىتىنا جاڭاشا كوزقاراس كەرەك. ورتا ءبىلىم جۇيەسىندە سۋرەت ءپانى جويىلۋعا تاياۋ. ۇلى دالانىڭ تاڭبالى تاستارىندا جازۋ, بەينە نەگە وشپەي تۇر؟ سۋرەت – وي-سانانىڭ بيىك جۇيەسى. سوندىقتان كوركەم سويلەيتىن, كوركەم ويلايتىن قازاق حالقىن, ونىڭ بۇگىنگى ۇرپاعىن سۋرەتتەن ايىرۋعا بولمايدى. وسى ماسەلەنى تاياۋدا تاعايىندالعان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا قولعا الادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى.
مەرەيلى جاسقا كوتەرىلگەن پەداگوگ-عالىمنىڭ, كوركەمونەر جانكۇيەرىنىڭ ارمان-اڭسارى جۇزەگە اسسىن دەپ تىلەيمىز.
سابىر ءشارىپ,
PhD
