مادەنيەت • 15 قازان, 2025

سىرداعى كونە ساز كۇمبىرى

40 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سىردا «قورقىت جانە ۇلى دالا سازى» حالىقارالىق فولك­لورلىق-مۋزىكالىق ونەر فەستيۆالى ءوتىپ, بايىرعى جۇرتتا تۇركىنىڭ كونە سازى جەتىنشى مارتە قالىقتادى. تۇركيا, تىۆا, التاي, ازەربايجان, وزبەكستان, قىرعىزستان مەن ەلىمىزدەن جيىلعان 200-گە جۋىق ونەرپازدىڭ باسىن قوسقان ءداستۇرلى ونەر مەرەكەسىن «تۇران» ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلى باستاپ بەردى. وبلىس اكىمدىگى مەن حالىقارالىق «تۇركى مادەنيەتى جانە مۇراسى» قورى بىرلەسە ۇيىمداستىرعان بيىلعى فەستيۆال قىزىلوردانىڭ استانا اتانعانىنا 100 جىل تولۋىنا ورايلاستىرىلدى.

سىرداعى كونە ساز كۇمبىرى

سىرعا تابان تىرەگەن فەس­تيۆال قوناقتارى العاشقى كۇنى قورقىت بابانىڭ كەسەنەسىنە بارىپ, بابا رۋحىنا تاعزىم ەتتى. مەموريالدى كەشەننىڭ امفيتەاترىندا وتكەن فەستيۆالعا قاتىسۋشىلاردىڭ «قورقىت سازى» اتتى كونتسەرتىنىڭ كورەرمەنى كوپ بولدى. ال «قور­قىت مۇراسى: تۇركى الەمىنە ورتاق ەپيكالىق قۇندىلىقتار» تاقى­رىبىندا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيادا عالىمدار ۇلى ويشىلدىڭ ورتاق مۇراسىن ساقتاپ, كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ باعىتىندا ەركىن پىكىر الماستى.

كونفەرەنتسيانى اشقان وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ عاسىر بۇرىن ەل بايتاعى اتانعان قىزىلورداعا الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتارعا العىسىن جەتكىزىپ, مەملەكەت باسشىسى باس­تاماشى بولعان «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى – 2040» قۇجاتى اياسىندا ورتاق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ماڭىزدى باسىمدىق ەكەنىن اتاپ ايتتى.

«بۇگىندە قورقىت مۇراسىن زەرتتەۋ – وتكەندى تانۋ عانا ەمەس, بولاشاعىمىزعا باعىتتالعان رۋحاني ميسسيا. وسى ماقساتتاعى عىلىمي ىزدەنىستەر مەن حالىق­ارالىق بايلانىستار تۇركى حالىق­تارىنىڭ مادەني تۇتاستىعىن نىعايتۋعا, رۋحاني ۇندەستىگىن ارت­تىرۋعا زور ۇلەس قوستى», دەدى نۇر­لىبەك نالىباەۆ.

كونفەرەنتسيادا «تۇركى ما­دەنيەتى جانە مۇراسى» قورىنىڭ پرەزيدەنتى اقتوتى رايىمقۇلوۆا ءتۇبى ءبىر تۇركىنىڭ باسىن قوسقان ونەر فەستيۆالى ۇلتتىق مادە­نيەت­تىڭ بيىگى بولەك برەندىنە اي­­نالعانىنا توقتالدى. ازەر­باي­جان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى فولكلور ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى حيكمەت كۋليەۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇلت­تىق عىلىم اكادەمياسى ش.ايت­ماتوۆ اتىنداعى ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ باس عىلى­مي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى جىلدىز وروزوبەكوۆا, قاجى بايرام ۆەلي اتىنداعى انكارا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى مەحمەت چەۆيك ورتاق رۋحاني تامىرىمىزدى زەردەلەپ, سىر بويى مادەنيەتىندەگى تۇركىلىك قۇندىلىقتاردى ايشىقتاۋ باعى­تىندا وي ءوربىتتى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى­نىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ كانديداتى انار­باي بۇلدىباي ءسوزىن قورقىت فيلو­سو­فياسىنىڭ تۇركى-موڭ­عول الە­مىنە اسەرىنەن ­باستاپ, ۇلى وي­شىلدىڭ مۇرالارىن تۇپ­نۇسقا­دان تىكەلەي اۋدارۋ ماسە­لەسىن ايتىپ ءوتتى. قازاق­ستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, جىراۋ الماس الماتوۆ تۇركى حالىقتارىنا ور­تاق ونەر اكادەمياسىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتى.

جيىندا تۇركيانىڭ بەلگىلى ەتنومۋزىكاتانۋشىسى, عالىم فيكرەت كاراكايا, وزبەكستان رەس­­­­پۋب­­ليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكا­دە­­مياسىنىڭ ءا.ناۋاي اتىن­داعى مەملەكەتتىك ادەبيەت مۋ­زەيىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جوپپور ەشونكۇلوۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى راقىش جۇماشاي, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق ونەر اكادەمياسىنىڭ دو­تسەنتى ۇلجان بايبوسىنوۆا پىكىر ءبىلدىردى.

ەكى كۇنگە سوزىلعان فەستيۆالدى ونەر ورتالىعىندا وتكەن گالا-كونتسەرت قورىتىندىلادى. ءوڭىر باسشىسى ازەربايجاننىڭ گابالا قالاسىندا وتكەن تۇركى مەم­لەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 12-سامميتىنەن كەيىن باۋىرلاس جۇرت ونەرپازدارىنىڭ باسىن قوسقان بۇل فەستيۆال ءوزارا مادەني بايلانىسىمىزدى نى­عاي­تۋدىڭ باستى قادامى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

كونتسەرتتە ايگىلى جىراۋلار مەن جىرشىلاردىڭ قايتالانباس ماقامدارىن بۇگىنگە جەتكىزىپ, ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ شىنايى ناسيحاتشىلارىنا اينالعان سىر سۇلەيلەرىنىڭ ءىزباسارلارى ەلمۇرا جاڭابەرگەن, ۇلجان بايبوسىنوۆا, اقمارال نوعايباەۆا, شولپان بيمبەتوۆا, مايرا سارسەنباەۆا, سەرىك جاقسىعۇلوۆ, كۇنسۇلۋ تۇرىكپەن, بيسەمبەك تولەۋباي جانە جەتىسۋ جىر مەكتەبىنىڭ تۇلەگى نۇرجان جانپەيىسوۆ, ارقا مەكتەبىنىڭ وكىلى ءبىرجان ەسجانوۆ, سالتانات ەرسۇلتان جىردان شاشۋ شاشتى.

رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ التاي رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن ۋرمات ىنتاەۆ, ايدىن ورسۋلوۆ تابيعاتقا, اتا-بابا رۋحىنا ار­نال­عان جانە ەرلىكتى وزەك ەتكەن كوشپەلى حالىقتىڭ اۋەنى ءوز بولمىسىن جوعالتپاعانىن دالەلدەدى. التاي حالىقتارىندا ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالعان كونە اسپاپتار تاۋ سامالىن, وزەن سىلدىرىن قۇلا­عىمىزعا جەتكىزگەندەي كۇي كەشتىك.

ازەربايجاننان كەلگەن «كا­راباق» مۇعامشىلار توبى ۇلتتىق اۋەندەرىن ورىنداپ, كورەرمەندى ەرەكشە اسەرگە بولەدى. قىرعىز ەلىنىڭ قومىزشىلار ءانسامبلى تۇركى حالىقتارىنىڭ كونە ساز مۇراسىن جاڭعىرتا ءتۇستى. وزبەك­ستاننىڭ «شاشماقوم» ءانسامبلى مەن بيشىلەر توبى ۇلتتىق ونەردىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن ساحناعا شىعاردى.

تىۆالاردىڭ كونە زامان مۇ­راسىن ساقتاپ قالعان «ەش» فول­­كلورلىق دۋەتى مەن تۇركيا­دان كەلگەن سينان بارىش, كامبەر ناردىڭ ونەرىنە كورەرمەن ەرەكشە قوشەمەت كورسەتتى.

حالىقارالىق فەستيۆال تۇركى مادەنيەتى مەن مۋزىكاسى ورتاق تاريح پەن رۋحاني تامىردان ءنار العانىن, ءبىر-بىرىمەن ۇندەسكەن ۇلتتىق ساز باۋىرلاس ەلدەردىڭ بىر­لىگىن كۇشەيتەتىنىنىڭ تاعى ءبىر دالەلدەدى.

 

قىزىلوردا 

سوڭعى جاڭالىقتار