جاڭارۋ

اتالارىمىز بەن بابالارىمىزدىڭ عاسىرلار بويىنا ارمانداعان دەربەس تاۋەلسىزدىگىنىڭ شىندىققا اينالىپ, تۇعىرلى ەل تۇلعاسىنىڭ بيىكتەي ءتۇس­كەنىنە دە بيىل جيىرما جىلدىڭ ءجۇزى تولعالى وتىر. ۇشقىر ۋاقىت كوزىمەن قاراعاندا, بۇل ونشا ۇزاق مەرزىم ەمەس. ال قازاق اتتى ۇلتاندى ەل اقور­دا­سى­نىڭ, بىلايشا ايتقاندا استاناسىنىڭ سارىارقا توسىنە كوشىرىلۋى بۇگىندە بۇكىل الەم تانىعان پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الىستان بولجايتىن كەمەڭگەرلىك ساياساتىنىڭ ايقىن ءبىر كورىنىسى ەكەندىگى داۋسىز. استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇرا­عاتىندا ساقتالعان قۇجاتتارعا كوز سال­عاندا, ءححى عاسىردىڭ ءتولتۋماسى سانا­لاتىن اقمولانىڭ ەلوردا اتالۋى حالىق­ارالىق ستاندارتتاردىڭ 32 پارا­مەترىنە تولىق ساي كەلەدى ەكەن. مۇندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەت­كىش­تەر, جەردىڭ سەيسميكالىق جاعدايى, قور­شاعان ورتا, ينجەنەرلىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىم, قۇرىلىس كەشەنى, ەڭبەك رەسۋرستارى, ءبارى-ءبارىسى جان-جاقتى ەسەپكە الىنعان. ەلوردا رەتىندەگى حالىقارالىق تۇساۋ­كەسەرى 1998 جىلدىڭ 10 ماۋسىمىندا اتاپ وتىلگەن استانادا سول جىلدارى 300 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرعاندىعىن مۇرا­عات قۇجاتتارى ايقىن باياندايدى. 2005 جىلى استانادا تۇرعىندار سانىن 400 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلىنسە, 2006 جىلى بۇل كورسەتكىش 600 مىڭ ادامدى قۇرادى. قالانىڭ جاڭا كەسكىن-كەلبەتكە يە بولۋىنا ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن ەرتە تانىعان, مۇندا ينۆەس­تيتسيالارىن سالۋعا قۇلشىنىسپەن كىرىس­كەن شەت ەلدىك مەملەكەتتەردىڭ دە كومەگى از تيگەن جوق. ماسەلەن, ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنان بوي كوتەرگەن ۇلتتىق رەسپۋبليكالىق كىتاپحانا “ادجيپ”, “قا­راشىعاناق پەتروليۋم” فيرما­لارىنىڭ ينۆەستيتسيالارىنا سالىندى. بۇل 11 ميلليارد دوللاردان استام قار­جىنى قۇرادى. ال كاتار مەملەكەتىنىڭ گرانتى ەسەبىنەن “نۇر-استانا” مەشىتى تۇرعىزىلدى. قۇنى 33 ميلليون دوللارعا جۋىقتايتىن “استانا-تاۋەر” بيزنەس ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىنا تۇرىك ەلى كومەك قولىن سوزدى. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. استانانىڭ ايبىنىن اسقاقتاتا تۇسەر كەسكىن-كەلبەتىنە ەلباسى العاشقى كۇننەن جەتە ماڭىز بەردى. قالانىڭ وسى زامانعى ساۋلەتكەرلىك ۇلگىسىنىڭ دۇرىس ايقىندالۋىن تولىققاندى شەشۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان كونكۋرس وڭ ناتيجەسىن تيگىزدى. كوپ سارابىنا ۇسىنعان جوبالاردىڭ اراسىندا جاپون­دىق ساۋلەتكەر كيسە كۋراكاۆانىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ونىڭ قۇندى ۇسىنىستارى نەگىزىندە ەلوردانى 2030 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ باس جوسپارى جاسالىندى. ماسەلەن, سول جاعالاۋداعى ورتالىقتاردىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتىپ تۇرعان “استانا-بايتەرەك” كەشەنىنىڭ بيىكتىگى عانا 97 مەتردى قۇرايدى. قاي­تالانباس وسىناۋ ءزاۋلىم مۇنارا بۇگىندە رەسپۋبليكا ايماقتارىنان شەت ەلدەر­دەن ات ءىزىن سالاتىن ادامداردىڭ ورتاق كوز قۋانىشىنا اينالىپ وتىر. قالانىڭ كوركىنە كورىك قوسار اقور­دامەن قاتار تۇرعىزىلعان پارلامەنتتىڭ سەنات پەن ءماجىلىس, ۇكىمەت ۇيلەرى ءاربىر ادامنىڭ كوڭىلىنە ەرەكشە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتارى حاق. ەسىل وزەنى ۇستىنەن تۇرعىزىلعان اسپالى كوپىرلەر كولىك قوزعالىسىن رەتتەۋدىڭ سىرتىندا, وسكەلەڭ وركەنيەت قاعيدالارىنا تولىق ساي كەلۋىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. مۇنداي كوپىرلەردىڭ ءوزى قازىرگى تاڭدا قالادا ۇشتەن استام. استانانى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تىنباي سوعار جەلدەر مەن بورانداردان پرەزي­دەنت تاپسىرىسىمەن قولعا الىنعان “جاسىل بەلدەۋ” ايماعى دا قورعاپ كەلەدى. جىل سوڭىنا قاراي ونىڭ اۋما­عى 50 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلەتىن بولادى. كوپ يگىلىگىنە تاپسىرىلعان سۋبۇرقاقتار مەن گۇلزارلار ەگدە جاستاعىلار تۇرسىن, بۇلدىرشىندەردىڭ دە سۇيىكتى ورىن­دارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. 1999 جىلدىڭ شىلدەسىندە يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن استاناعا ازيا – تى­نىق مۇحيت ايماعى بويىنشا “بەيبىتشى­لىك قالاسى” حالىقارالىق جوعارى نا­گرا­داسى بەرىلدى. بۇل تاۋەلسىز قازاق­ستان­عا كورسەتىلگەن حالىقارالىق دەڭ­گەي­دەگى ۇلكەن قۇرمەت پەن سەنىم, سونداي-اق ونى اشىق مويىنداۋ بولىپ تابىلادى. وتكەن مەرزىمدە تاۋەلسىز قازاقستان­نىڭ ءبىلىمى مەن مادەنيەتىنىڭ, سونداي-اق سان قىرلى ونەرىنىڭ ءتول ورتالىعىنا اينالعان استانادا قازىردىڭ وزىندە جالپىعا بىردەي ورتا ءبىلىم بەرەتىن 50-دەن استام مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. جاس ۇرپاققا ءبىلىم داعدىلارىن مەڭگەرتىپ, ءتىل ۇستارتۋدا وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اشىلعان قازاق-تۇرىك ليتسەيىنىڭ قو­سىپ وتىرعان ۇلەسى دە ەلەۋلى. ال تىكەلەي ەلباسىنىڭ قولداۋ كورسەتۋىمەن 1996 جىلى مامىردا اشىلعان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىندە بۇل كۇندەرى 9 مىڭعا تارتا ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتار وقيدى. سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلدىڭ بەدەرىندە بوي كوتەرگەن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سارايى, “دۋمان” ويىن-ساۋىق كەشەنى, يسلام مادەنيەت ورتالىعى جانە باسقا­لار – بەيتانىستارعا ۇيالماي كورسەتە­تىن, ماقتانا اۋىزعا الاتىن قالاداعى بىرەگەي ۇلگىدەگى ءساندى مەكەندەردىڭ باستىلارى. ۋاقىتپەن بىرگە اياق باسىپ, نەبىر سىندارلى باسقوسۋلاردىڭ التىن ۇياسىنا اينالعان مۇنداي ايتۋلى ورىندار قالادا ونداپ ەمەس, جۇزدەپ سانالادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا, دالىرەك ايتقاندا 2004 جىلدىڭ 28 تامىزىندا اشىلعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ مۇراجايى دا كەلۋشى­لەرگە ەل تاريحىنىڭ جارقىن بەتتەرىنەن كەڭىنەن حابار بەرەدى. وسىنداعى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك رامىزدەرى”, “اتامەكەن”, “پرە­زيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى”, “قازاقستان جانە الەمدىك قاۋىم­داستىق” جانە باسقا ەكسپوزي­تسيالاردىڭ جاس ۇرپاق ءۇشىن تاربيەلىك تە, تاعىلىمدىق تا ءمانى ەرەكشە. استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىندا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتىنە قاتىستى قۇجاتتار مو­لىنان جيناقتالعان. قۇندى جادىگەر­لەردەن قالا كۇنى قارساڭىندا ارناۋلى كورمە جابدىقتالىپ, ول قالىڭ كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. ەلورداداعى زور قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقان جاڭارۋ ۇلگىسىنە سوڭعى بىرەر جىلدا بوي كوتەرگەن 30 مىڭ كورەرمەنگە ارنالعان جابىق فۋتبول ستاديونى, 3500 ورىندىق كونتسەرت زالى, “شابىت” شىعارماشىلىق ءۇيى, “حان شاتىر” بىرەگەي نىشانى سەكىلدى مادەني وشاقتار جاتادى. بىرلىگى مەن تىرلىگى جاراسقان, 100-دەن استام ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان استانا قالاسى كەمەل ىستەردىڭ التىن تۇعى­رى ىسپەتتەس. وندا ەۋروپانىڭ سۇلۋلىعى مەن شىعىستىڭ تالعام­پازدىعى ءوزىنىڭ تىعىز ۇيلەسىمىن تاپقان. وسىدان ەكى جىل بۇرىن, جاڭا استا­نانىڭ ونجىلدىق مەرەيتويى اياسىندا قالا ەلتاڭباسىنىڭ جاڭارتىلعان­دى­عىنان دا كوپشىلىك جۇرت حاباردار. اتاپ وتەر ءجايتتىڭ ءبىرى سول – ونىڭ اۆتورى ءارى جوباسىن نەگىزدەۋشى ەلباسى نۇر­سۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءوزى. قالا ەلتاڭباسىنان بايتەرەك پەن شاڭىراق­تىڭ بەرىك ۇيلەسىم تابۋى ەرتەڭىنە بيىك ماقساتپەن ۇمتىلعان ەل ءومىرىنىڭ ءماڭ­گىلىككە ۇلاساتىندىعىن ايقىن اڭعار­تادى. جاڭعىرۋ مەن جاڭارۋ ۇردىسىندەگى استانا بولاشاعىنىڭ نۇرلى دا ءماندى بولاتىندىعىنا بۇگىنگى قول جەتكەن تابىستار مەن الدا تۇرعان اسقارالى ءمىن­دەتتەر سەنىم وتىن جاعادى. ول سەنىمدى ولەڭ جولدارىمەن ورنەكتەپ كورسەك بىلاي عوي دەپ ويلايمىن: ەرتەڭى استانانىڭ تاڭعاجايىپ, قاناتىن بارا جاتىر العا جايىپ. تۇعىرىن تاۋەلسىزدىك باياندى ەتكەن, باسىندا نۇرلى كوشتىڭ نازارباەۆ. ءار بەرگەن قۇت دارىعان ەسىلىمە, ريزا تۋعان حالقىڭ شەشىمىڭە. سان ۇلت باسىن قوسقان ەلوردامىز, “جەرۇيىق” اتالادى وسى كۇندە. اقتالىپ جۇرت تانىعان ارداقتارىم, تاريحتىڭ جارقىن بەتىن پاراقتادىم. ەلدىكتىڭ تىزگىنىنەن مىقتاپ ۇستاپ, وتكەننىڭ ۇمىتپايمىز ساباقتارىن. زيالى, ويلارى وقشاۋ قاۋىم باردا, قاراماي قارسى سوققان داۋىلدارعا. مۇراتى, ماقساتى ورتاق قازاق داڭقىن, جەتكىزدىك الىس جاتقان باۋىرلارعا. قولعا ۇستاپ دوستاستىقتىڭ اق تاباعىن, استانا كۇنىمەنەن ماقتانامىن. ...اق وردام بيىكتەسىن ءور مارتەبەڭ, ەلىمنىڭ كەم بولماسىن باق-تالانى. كوشكىنباي كەنەباەۆ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, جوعارى ساناتتى مۇراعاتشى. استانا.