حالىقارالىق فورۋم قاتىسۋشىلارىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋى وقىلدى

ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ۇندەۋىن وقىپ بەردى:

«ەكونوميكا, عىلىم-ءبىلىم, يننوۆاتسيا, وزىق تەحنولوگيا سياقتى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سالالاردىڭ دامۋى قۋات كوزدەرىنىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان, ءبىز ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگى مەن دەربەستىگىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. وسى ماڭىزدى ىسكە حالىقارالىق سەرىكتەستەرىمىز زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. قازاقستان ەنەرگەتيكا سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا, ونىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرەدى. بۇل تۇرعىدان العاندا, ەلىمىز جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ورتا دەرجاۆا رەتىندە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ماگاتە جانە وپەك سياقتى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىسىن بەكەمدەي تۇسۋگە مۇددەلى. فورۋم اياسىندا ەنەرگەتيكا سالاسىن وركەندەتۋگە جول اشاتىن تىڭ يدەيالار مەن جاسامپاز باستامالار ۇسىنىلادى دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇندەۋىندە.

ءوز سوزىندە قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ءىرى ەنەرگەتيكالىق جوبالار تۋرالى ايتتى. مۇناي-گاز حيمياسىندا جالپى قۋاتى 500 مىڭ توننا بولاتىن پوليپروپيلەن زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق جىلىنا 1,25 ملن توننا پوليەتيلەن وندىرەتىن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك بۋتاديەن, كارباميد ءوندىرۋ جوبالارى قولعا الىندى. 2030 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى  $15 ملرد-تان اساتىن التى جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 

قايتا وڭدەۋ كولەمى ارتىپ كەلەدى. شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى وندىرىستىك قۋاتىن 12 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتاتىن بولادى. جاڭاوزەندە, قاشاعاندا جانە تەڭىزدە گاز وڭدەۋ سالاسى دامىپ وتىر. «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جەلىسى سالىنىپ جاتىر. 

حالىقارالىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ, جالپى قۋاتى 4 گۆت-تان اساتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن (جەك) دامىتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونداي-اق جيىنتىق قۋاتى 1 گۆت بولاتىن ءۇش زاماناۋي كومىر جىلۋ ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مۇناي وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2040 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, وڭدەۋ قۋاتتىلىعى 39 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايىپ, وڭدەۋ تەرەڭدىگى 94%-عا جەتپەك. 

قازىرگى تاڭدا سالانى تسيفرلاندىرۋعا جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. ەنەرگەتيكا سالاسىندا جي گەولوگيالىق بارلاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ, وڭدەۋ جانە باسقا دا ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالىنا اينالىپ كەلەدى.

مۇناي ءوندىرۋدىڭ جەتىلدىرىلگەن ادىستەرى, بارلاۋ جانە ءوندىرۋ ۇدەرىستەرىن تسيفرلاندىرۋ, دەرەكتەردى تالداۋدا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋ ءوندىرۋ قارقىنىن جاقسارتۋعا جانە تەك قولدانىستاعى كەن ورىندارىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار شاعىن جانە ورتا كەن ورىندارىنىڭ الەۋەتىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 

پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنا يننوۆاتسيا ينتەگراتسيالاۋدى جەدەلدەتۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى سانالادى.

تسيفرلاندىرۋمەن جانە جي ەنگىزۋمەن قاتار ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋى قۋات كوزدەرىنىڭ اۋقىمدى كولەمىن ءوندىرۋدى تالاپ ەتەدى.

بۇل تۇرعىدا جەردە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار مەن ۋران ءوندىرۋ جانە اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جوبالارى ەرەكشە ماڭىزعا يە.

پرەمەر-مينيستر قازاقستان حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە بيزنەسپەن بىرلەسكەن جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس ورىندارىن قۇرۋدا ىنتىماقتاستىققا اشىق, سەنىمدى ءارى بولجامدى سەرىكتەس بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

پلەنارلىق سەسسيا بارىسىندا الەمدىك ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ساراپتامالىق قوعامداستىقتىڭ وكىلدەرى جانە تاعى دا باسقالار ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.

مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ۇيىمىنىڭ (OPEC) باس حاتشىسى حايتام ءال-گايس ەنەرگوقاۋىپسىزدىك پەن ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ, مۇناي-گاز سالاسىنا ينۆەستيتسيالاردى ۇلعايتۋعا شاقىردى.

جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ (IRENA) باس ديرەكتورى فرانچەسكو لا كامەرا ورتالىق ازياداعى «جاسىل» ەنەرگەتيكا مەن جەك جوبالارىن ەنگىزۋدى جەدەلدەتۋدەگى «ورتا» دەرجاۆالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەرسپەكتيۆالارىن بەلگىلەپ بەردى.

حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فورۋمنىڭ (حەف) باس حاتشىسى دجاسسيم الشيراۆي قازاقستاننىڭ جاھاندىق ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى جانە ورنىقتى وتپەلى كەزەڭدەگى وڭىرلەر اراسىنداعى كوپىر رەتىندەگى شەشۋشى ءرولىن اتاپ ءوتتى. قر-نىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن جوعارى باعالاعان دجاسسيم الشيراۆي ەلىمىزدى حەف-ءتىڭ رەسمي مۇشەسى بولۋعا شاقىردى.

شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (شىۇ) باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى احماد سايدمۋرودزودا شىۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ىنتىماقتاستىق ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ جانە تۇراقتى ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.

اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ (امل) قورشاعان ورتانى قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ماحمۋد فاتحاللا تۇراقتى دامۋدىڭ, ەنەرگەتيكالىق جانە جاھاندىق تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى رەتىندە جاڭارتىلاتىن ەنەرگياعا ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

قر ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ قازاقستاندا ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جانە ەنەرگيا ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى جەك ۇلەسىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى حاباردار ەتتى.

فورۋم جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر.