بۇل ورايدا ەل اۋماعى ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك دالىزدەردىڭ دامۋى سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ ۇلعايۋىنا ىقپال ەتۋگە ءتيىس. «ەلىمىز ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىن جالعاپ تۇرعان اسا ماڭىزدى كوپىر بولىپ سانالاتىنى كەڭىنەن بەلگىلى. بىلتىر تەرريتوريامىز ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 1 ملرد توننادان استى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا ءالى دە زور مۇمكىندىك بار. «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» كولىك ءدالىزى پارسى شىعاناعى مەن وڭتۇستىك ازيا ەلدەرىنىڭ نارىعىنا تىكەلەي جول اشادى. ال «شىعىس – باتىس» ءدالىزى مەن قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جاھاندىق باستاماسى قازاقستاننىڭ ەۋرازياداعى نەگىزگى قۇرلىق جولى رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتە تۇسەدى», دەپ ناقتىلاپ كورسەتكەن ەدى.
راسىندا, الەمدەگى گەوساياسي احۋالدىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى حالىقارالىق كولىك-لوگيستيكا دا جاڭا سيپاتقا يە بولا باستادى. سونىڭ ىشىندە قۇرلىقتاعى اۋىر جۇك كولىگى تاسىمالى ۇلعايدى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي», «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» جانە «شىعىس – باتىس» دالىزدەرىن دامىتۋ ەلىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى الەۋەتىن كۇشەيتىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, ينۆەستيتسيا تارتۋعا, حالىقارالىق نارىققا شىعۋعا جول اشادى. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, بۇل ورايدا تسيفرلىق شەشىمدەر دە كەڭىنەن قولدانىلۋعا ءتيىس.
وسى تۇرعىدا ەلىمىزدىڭ نەگىزگى ترانزيتتىك ارتەريالارىنىڭ ءبىرى – «سامارا – شىمكەنت» تاسجولىنىڭ ماڭىزى دا ارتا ءتۇستى. ويتكەنى جالپى ۇزىندىعى 2 مىڭ شاقىرىمنان اساتىن كولىك ءدالىزىنىڭ 90%-ى ەلىمىزدىڭ اۋماعىنان وتەدى. وسىدان 20 جىل بۇرىن قايتا سالىنعانىنا قاراماستان, ەلىمىزدىڭ 6 ءوڭىرىنىڭ ۇستىنەن كوكتەپ وتەتىن تاسجولدىڭ جاعدايى جۇرتشىلىقتى الاڭداتىپ ءجۇر. اقتوبە وبلىسىنىڭ ۇستىنەن وتەتىن 500 شاقىرىمنان اساتىن بولىگىنىڭ جاعدايى ورتاشادان تومەن. اقتوبە – حرومتاۋ – قارابۇتاق – ىرعىز ارالىعى, ودان قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانىمەن شەكتەسەتىن بولىگى وتە تار. اسىرەسە ىرعىز – ارال اراسىنداعى 90 شاقىرىمدىق ەلسىز دالادا ەكى جۇك كولىگى تىعىلىسىپ وتەتىن تۇستارى وتە كوپ. كۇز بەن قىس مەزگىلدەرىندەگى كوكتايعاقتا بۇل جەردە قوزعالىس ءتىپتى قيىندايدى. قاقاعان قىستا ديزەلدى وتىنمەن جۇرەتىن اۋىر كولىك تۇرىپ قالسا, ەشكىم كومەككە كەلمەيدى. قانشاما كولىك جۇرگىزۋشىسى قايعىلى جاعدايعا دا تاپ بولدى.
كولىك مينيسترلىگى ەكى جىل بۇرىن «سامارا – شىمكەنت» تاسجولىنىڭ ۇزىندىعى 262 شاقىرىم بولاتىن «اقتوبە – حرومتاۋ – قارابۇتاق – ۇلعايسىن» باعىتىنداعى 66 شاقىرىمدى وتە اپاتتى جاعدايدا دەپ جاريالادى. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, ءدال وسى جول بولىگىندە وتكەن جىلى 24 كولىك اپاتى بولىپ, 14 ادام قازا بولعان, 46 ادام ءتۇرلى جاراقات العان. بيىلدىڭ وزىندە وسى تۇستا 25 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلىپ, 3 ادام قازا تاۋىپ, 51 ادام جاراقات الىپتى. سول سەبەپتى جول اپاتى ءجيى ورىن الاتىن ەڭ اپاتتى بولىگىن 1-تەحنيكالىق ساناتقا سايكەس كەلتىرىپ, قايتا جاڭعىرتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
قايتا قۇرۋ جۇمىستارى 7 ۋچاسكەگە ءبولىنىپ, بىرىنشىسىندە جۇمىس 2024 جىلى باستالدى. بۇگىندە جوندەۋ جۇمىسى حرومتاۋ اۋدانىنىڭ اقجار ەلدى مەكەنى, جازىق تەمىرجول بەكەتى تۇسىنداعى 791-819 شاقىرىم ارالىعىندا جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ارالىقتىڭ ۇزىندىعى – 28 شاقىرىم. مەردىگەرى – «سينە ميداس ستروي» جشس. جوباعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 57 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قازىردىڭ وزىندە 23 شاقىرىمدا اسفالت جابىندىسىنىڭ ءبىرىنشى قاباتى توسەلىپ, 11 شاقىرىمى پايدالانۋعا بەرىلدى. قاراشا ايىندا بۇكىل 28 شاقىرىمدى تولىق اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇل ۋچاسكەدە ەكى كوپىر مەن ەكى جولايىرىق سالىنىپ جاتىر. ولاردىڭ ءبىرى – جازىق تەمىرجول وتكەلى, ەكىنشىسى – تاسسايعا اپاراتىن تاسجول ۇستىندەگى جولايىرىق. جول قۇرىلىسىنا 500-گە جۋىق جۇمىسشى جانە 327 تەحنيكا تارتىلعان. قازىردە جول سالۋشىلار تەحنيكالارىمەن قىزۋ جۇمىس ۇستىندە. ولار ءبىر جاعىنان جول بولىكتەرىن كەڭەيتىپ, ەكىنشى جاعىنان اسفالت جامىلعىسىن سالىپ, كۇن سۋىتقانشا اياقتاۋعا تىرىسىپ جاتىر.
«سينە ميداس ستروي» جشس باسشىسى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريالداردىڭ ۋاقىتىندا جەتكىزىلگەنىن, وندىرىستىك بازاسىندا 3 تاس ۇنتاقتايتىن زاۋىت پەن بيتۋم ساقتايتىن قويماسى بار ەكەنىن مالىمدەدى.
جاڭبىر جاۋىپ, لايساڭ باستالعانشا حرومتاۋ جاعىنان اقتوبە قالاسى باعىتىنا قاراي وتەتىن جولدى دايىنداپ ۇلگەرەمىز دەيدى. جول ساپاسىن ۇلتتىق جول ساپاسى ورتالىعى مەن تەحنيكالىق قاداعالاۋ مەكەمەلەرى باقىلاپ ءجۇر. وسىلايشا, باس مەردىگەر حالىقارالىق ترانزيتتىك جولدىڭ حرومتاۋدان قارابۇتاققا دەيىنگى كۇردەلى 56-66 شاقىرىمدىق بولىگىنىڭ 28 شاقىرىمى قىس تۇسكەنشە اياقتالادى دەپ سەندىردى. قالعان 6 بولىگىندەگى جوندەۋ جۇمىسى كەلەسى جىلدارى جالعاسىپ, تولىق ءتورت جولاقتى ەتىپ سالىنباقشى. ازىرشە قالعان 40 شاقىرىمىن قايتا جوندەيتىن مەردىگەر انىقتالماعان. ونىڭ حابارى كەلەسى جىلدىڭ كوكتەمىندە شىعۋى مۇمكىن.
وسىلايشا, اقتوبە وبلىسى ارقىلى وتەتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «سامارا – شىمكەنت» اۆتوجولىنىڭ قايتا جاڭعىرتىلۋى ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى. قايتا جاڭعىرتۋدان كەيىن جول قاۋىپسىز ءارى ىڭعايلى بولسا, كولىك اعىنىنىڭ ارتۋى لوگيستيكالىق تيىمدىلىكتى ەداۋىر كۇشەيتۋگە ءتيىس. گەوساياسي وزگەرىستەر كەزىندە ەلدەردى جالعاستىرىپ جاتقان قاۋىپسىز كولىك جولدارىنىڭ ماڭىزدىلىعى ارتا تۇسەرى ءسوزسىز. قاۋىپسىز جولدار ەكونوميكانىڭ تامىرىنا دا قان جۇگىرتەدى.
اقتوبە وبلىسى
