– الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ استانادا وتكەن سەزى اياقتالدى. وسى فورۋمنىڭ باستى ناتيجەلەرىن قالاي باعالايسىز؟
– بۇل كونفەرەنتسيا اسا ماڭىزدى حالىقارالىق جيىن. ول ءتۇرلى وركەنيەتتەردىڭ تۇيىسكەن جەرى سانالاتىن استانادا وتكىزىلىپ كەلەدى. كونگرەسس بىرنەشە جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ ءجۇر جانە ۋاقىت وتكەن سايىن جاڭا تاقىرىپتارمەن تولىقتىرىلىپ, مازمۇنى بايىپ كەلەدى. ءار سەزد ءدىن ليدەرلەرىنىڭ قوعامداعى ىقپالىن كۇشەيتۋگە, الەم الدىندا تۇرعان ورتاق ماسەلەلەردى بىرگە تالقىلاۋعا جول اشادى. سونىمەن قاتار ول مادەني, وركەنيەتتىك, ءتىپتى ساياسي سيپاتتاعى قاقتىعىستاردى ەڭسەرۋگە ءدىن قايراتكەرلەرىن بەلسەندى اتسالىسۋعا ىنتالاندىرادى.
– قازىرگى زاماندا تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىستەرى مەن الەمدەگى قاقتىعىستار سانىنىڭ ارتۋى بايقالادى. ءدىن ليدەرلەرى وسى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋدە قانداي ءرول اتقارا الادى؟
– كۇمان جوق, ءدىن ليدەرلەرى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالايدى. بۇگىندە بۇكىل الەم بويىنشا ميللياردتاعان ادام بەلگىلى ءبىر ءدىندى ۇستانادى. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, جەر شارىنداعى حالىقتىڭ شامامەن 80 پايىزى ءوزىن ءبىر دىنمەن بايلانىستىرادى. بۇل دەگەنىمىز ءدىننىڭ ءسوزى مەن ۇندەۋىنىڭ كۇشى وتە زور. دەمەك, ءدىني ليدەرلەردىڭ ءاربىر ايتقان ويى, ۇندەۋى, ءتىپتى قاراپايىم ارەكەتى ميلليونداعان, ميللياردتاعان ادامنىڭ ومىرىنە ىقپال ەتە الادى.
سوندىقتان ولاردىڭ باستى مىندەتى ءوز جاماعاتتارىنىڭ ساناسىن وياتۋ, ادامدارعا دۇرىس باعىت كورسەتۋ. قازىرگى الەمدە قوعامدى جەككورۋشىلىككە, توزىمسىزدىككە, الاۋىزدىققا يتەرمەلەيتىن فاكتورلار از ەمەس. وسىنداي جاعدايدا ءدىن ليدەرلەرى وسى تەرىس قۇبىلىستارعا قارسى تۇرۋدا ەرەكشە ءرول اتقارادى. ولار ادامداردى ىزگىلىككە, بەيبىتشىلىككە شاقىرىپ قانا قويماي, جاس ۇرپاققا, بالالار مەن جاستارعا جول كورسەتەتىن مورالدىق باعدار بەرەدى. بۇل ولاردىڭ ەڭ ماڭىزدى ميسسيالارىنىڭ ءبىرى.
بۇل كونگرەسس جاي عانا جيىن ەمەس, بۇكىل الەمنىڭ ءدىن جەتەكشىلەرى باس قوساتىن حالىقارالىق الاڭ. رەسمي ماجىلىستەردەن بولەك كەزدەسۋلەردە ولاردىڭ بارلىعى ورتاق ماقسات جولىندا ناقتى قادامدارعا دايىن ەكەندىگىن اڭعارۋعا بولادى. ويتكەنى بۇگىنگى كۇنگى كوپتەگەن كۇردەلى ماسەلەلەر دىنگە قاتىستى نەمەسە ءدىندى تەرىس پايدالانۋدان تۋىندايدى. مۇنداي باسقوسۋلار سول ماسەلەلەردى اشىق تالقىلاپ, دۇرىس شەشىم تابۋعا جول اشادى.
سوندىقتان ءاربىر ءدىن جەتەكشىسىنىڭ مىندەتى – ءوز قاۋىمىندا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى دارىپتەۋ, ادامداردى توزىمدىلىككە, ءوزارا قۇرمەتكە شاقىرۋ. ولار ءوزارا بىرىگىپ ارەكەت ەتكەندە عانا جەككورۋشىلىككە قارسى تۇرىپ, بەيبىتشىلىكتى ۇلتتىق دەڭگەيدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە نىعايتۋعا مۇمكىندىك بار.
– سءىزدىڭ ويىڭىزشا, ساياسات تۇيىققا تىرەلگەن جەردە ءدىن قانداي ماسەلەلەردى شەشە الادى؟ ال قازاقستان سياقتى ەلدەر بۇل تۇرعىدا قانداي ءرول اتقارا الادى؟
– ءسوزسىز, پالەستينالىقتاردىڭ تاعدىرىنا ساياسات ايرىقشا ىقپال ەتتى. ءبىز بۇۇ-عا جۇگىنەمىز. بۇل ۇيىم وتكەن عاسىرداعى ەكى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ ميلليونداعان ادامنىڭ ءومىرىن قيعانىن ەسكەرىپ, سوعىستاردى بولدىرماۋ ءۇشىن قۇرىلعان بولاتىن. ءدىن ليدەرلەرى دە ءدىننىڭ اتىمەن جاسالعان قىلمىستاردىڭ شىنايى سەنىمدى بىلدىرمەيتىنىن كورسەتۋگە مىندەتتى, ويتكەنى بارلىق دىندەردىڭ تۇپكى ءمانى – بەيبىتشىلىككە شاقىرۋ.
الەمدەگى حالىقارالىق الاڭدار بۇگىنگى وقيعالارعا قارسى باتىل ءۇن قاتۋى ءتيىس. ءدىن ليدەرلەرىنىڭ ميلليونداعان ءىزباسارلارى بار, ولار ءوز كوشباسشىلارىنىڭ سوزىنە قۇلاق اسادى. سوندىقتان ولاردىڭ ءسوزى مەن ارەكەتى وتە ماڭىزدى, ولار ادامداردىڭ جاقسىلىق پەن جاماندىقتى تانۋىن قالىپتاستىرادى. الەم اقيقات پەن ادىلەتكە قانىق بولعاندا, ول بارلىق جەردە قىلمىس پەن ادىلەتسىزدىككە قارسى بىرلەسىپ تۇرادى. بۇل ء دىن ليدەرلەرىنىڭ باستى ميسسياسى. تاريح كورسەتكەندەي, ساياسي جانە ءدىني كۇش-جىگەر بىرىككەندە ناقتى شەشىمدەرگە قول جەتكىزۋگە بولادى.
ارينە, دۇنيەجۇزىندە كوپتەگەن كونفەرەنتسيالار وتەدى, ءتۇرلى مىنبەرلەردەن ادەمى سوزدەر ايتىلادى. بىراق باستىسى ناقتى ناتيجە. سول تۇرعىدان قاراعاندا, استانادا ءوتىپ جاتقان كونگرەسس سوزدەن گورى ىسكە باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر. پرەزيدەنت توقاەۆ تا ءوز سوزىندە وسىعان نازار اۋداردى: ءدىن ليدەرلەرى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن پراگماتيكالىق كوزقاراس تانىتىپ, شىنايى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە ۇمتىلۋى ءتيىس دەدى.
