پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى ماۋلەن اشىمباەۆ وتىرىسقا قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, سەزد 20 جىلدان اسا ۋاقىت بويى جاھاندىق دىنارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا, ماڭىزدى الەمدىك پروبلەمالاردى شەشۋگە رۋحاني ديپلوماتيانى جۇمىلدىرۋعا جانە تولەرانتتىلىق پەن ءوزارا قولداۋ يدەيالارىن دارىپتەۋگە ىقپال ەتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. سونداي-اق ول سەزدىڭ بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا جانە كەلىسىم, ءوزارا قۇرمەت, ىنتىماقتاستىق مادەنيەتىن نىعايتۋعا باعىتتالعان تىڭ باستامالار مەن ۇسىنىستار ايتىلاتىن بىرەگەي ديالوگ الاڭىنا اينالۋى بارلىق قاتىسۋشىنىڭ ورتاق جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى.
– قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى وسى جىلدار ىشىندە وركەنيەتارالىق ديالوگتىڭ ماڭىزدى جاھاندىق فورماتتارىنىڭ بىرىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. كەزدەسۋىمىز حالىقارالىق قاتىناستار جۇيەسى وزگەرىستەرگە ۇشىراپ, جاڭا سىن-قاتەرلەر پايدا بولعان جانە بۇرىنعىلارى شيەلەنىسە تۇسكەن كۇردەلى كەزەڭدە ءوتىپ وتىر. گۋمانيتارلىق داعدارىستاردىڭ ۋشىعۋى جانە مادەني مۇرالاردىڭ قيراۋى دا ءبارىمىزدى الاڭداتادى. حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرى دارمەنسىزدىك تانىتىپ, پروتەكتسيونيزم مەن بىرجاقتى ارەكەتتەر ارتىپ جاتىر. مۇنداي جاعدايدا سىندارلى جانە جاسامپاز كۇشتەردىڭ بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋى اسا ماڭىزدى. الەمدىك دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ جۇدىرىقتاي جۇمىلۋى جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە, الەمدەگى شيەلەنىستەردى ازايتۋعا جانە ديالوگ پەن ءوزارا قۇرمەت مادەنيەتىن دارىپتەۋگە ىقپال ەتەتىنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل رەتتە ورتا دەرجاۆالاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن ءدىن كوشباسشىلارىنىڭ مورالدىق بەدەلىنىڭ سينەرگياسى زور مانگە يە. سوندىقتان وتىرىسىمىز جاڭا حالىقارالىق بىتىمگەرشىلىك جانە گۋمانيتارلىق باستامالارعا تىڭ سەرپىن بەرىپ, مازمۇندى ءارى جەمىستى وتەدى دەپ سەنەمىز, – دەدى سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى.
سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىمباەۆ VIII سەزدىڭ كۇن تارتىبىنە نازار اۋدارىپ, دىنارالىق ديالوگتى جولعا قويۋ ۇزدىكسىز, جۇيەلى جانە جوسپارلى جۇمىستى قاجەت ەتەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل رەتتە تىڭ يدەيالار مەن ۇسىنىستار جانە ولاردى بىرلەسكەن جوبالار, ونىڭ ىشىندە سەزد اياسىنان تىس باستامالار ارقىلى دا ىسكە اسىرۋ ايرىقشا مانگە يە.
– VIII سەزد «دىندەر ديالوگى: بولاشاق جولىنداعى سينەرگيا» تاقىرىبىنا ارنالىپ وتىر. وسى ورايدا سينەرگيا تەك ىنتىماقتاستىق ەمەس, ول كۇش-جىگەردى ارتتىرۋ ەكەنىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. ال دىنارالىق ديالوگ – ەنەرگيا, اشىقتىق جانە ءوزارا قۇرمەتتى قاجەت ەتەتىن تۇراقتى ۇدەرىس. ءبىزدىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىمىز حالىقارالىق جوبالاردا ءوزىنىڭ لوگيكالىق جالعاسىن تابۋعا ءتيىس. VII سەزدەن كەيىن يەرۋساليمدە, ۆاتيكاندا, مەككەدە جانە سينگاپۋردە بىرلەسكەن ءىس-شارالار وتكىزىلدى. ءبىز وسى تاجىريبەنى ودان ءارى جالعاستىرۋعا جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز, – دەپ م.اشىمباەۆ بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىمەن بىرلەسىپ وتكىزەتىن ءدىني نىسانداردى قورعاۋ جونىندەگى ارنايى سەسسيا, جاس ءدىني ليدەرلەردىڭ ءىى فورۋمى, ساراپتامالىق دوڭگەلەك ۇستەل جانە سەكتسيالىق وتىرىستار اياسىندا تالقىلاناتىن تاقىرىپتارعا دا توقتالدى.
حاتشىلىق وتىرىسىندا سەزدىڭ ىزگى نيەت ەلشىلەرى دە سايلاندى. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى كانديداتۋرالاردى الدىن الا تالقىلاپ, وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگىزگەن ەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ءارتۇرلى دىندەردىڭ بەلسەندى وكىلدەرى, سونداي-اق بىرنەشە جىل بويى سەزد حاتشىلىعىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتقان ءتۇرلى سالانىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرى بار.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ىزگى نيەت ەلشىلەرى ينستيتۋتى قازىرگى تاڭدا سەزدىڭ يدەيالارى مەن قۇندىلىقتارىن دارىپتەۋ جولىنداعى ءتيىمدى تەتىكتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ءدىن كوشباسشىلارى جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋدە رۋحاني ديپلوماتيا مەن ساياساتتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ جانە گەوساياسي قاقتىعىستار مەن وزگە دە قايشىلىقتاردى بەيبىت جولمەن شەشۋگە جاردەمدەسۋ ءۇشىن وسىناۋ فورۋمنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن جەتكىزدى. ودان بولەك, سپيكەرلەر سەزد الاڭىندا قوزعالاتىن تاقىرىپتاردىڭ وزەكتىلىگى مەن اۋقىمدىلىعىنا ءمان بەرىپ, دىندەر مەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ جانە ادىلەتسىزدىك پەن سوعىستى ناسيحاتتاۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.
ءىس-شارانىڭ ناتيجەسىندە سەزد حاتشىلىعىنىڭ XXIII وتىرىسىنىڭ حاتتاماسى قابىلدانىپ, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزى دەكلاراتسياسىنىڭ ەرەجەلەرى تالقىلاندى. بەيبىتشىلىك پەن ءوزارا تۇسىنىستىك جولىنداعى ورتاق ماقساتتىڭ رامىزىنە اينالعان قورىتىندى قۇجات «استانا بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسى 2025» دەپ اتالدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ حاتشىلىقتىڭ وتىرىسىنان كەيىن قىتاي داوسيستەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى لي گۋانفۋمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى اياسىندا ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋدىڭ باسىمدىقتارى بەلگىلەندى. سونداي-اق تاراپتار جاھاندىق جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى كوپتەگەن ماسەلە بويىنشا قازاقستان مەن قىتايدىڭ ۇستانىمدارى سايكەس كەلەتىنىنە نازار اۋدارىپ, بۇل بارلىق باعىتتا قازاقستان –قىتاي ىنتىماقتاستىعىن ءارى قاراي نىعايتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ارتىقشىلىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كاۆكاز مۇسىلماندارى باسقارماسىنىڭ توراعاسى شەيح-ۋل يسلام اللاشۇكىر پاشازادەمەن كەزدەسۋدە سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى اتالعان باسقارما فورۋمعا ۇزاق جىلدار بويى قولداۋ ءبىلدىرىپ, ونىڭ ماقساتتارىنا جەتۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانىن ايتتى جانە سول ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. سۇحبات كەزىندە قازاق-ازەربايجان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىن دامىتىپ, نىعايتۋدا ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى اراسىنداعى سەنىمدى جانە دوستىق قارىم-قاتىناس ۇلكەن ءرول اتقارىپ وتىرعانى ءسوز بولدى.
بۇدان باسقا, ماۋلەن اشىمباەۆ «Somaiya Vidyavihar» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كانتسلەرى جانە يندۋيزم دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى سامير شانتيلال سومايامەن كەزدەستى. ەكىجاقتى كەزدەسۋدە دىنارالىق جانە كونفەسسياارالىق ديالوگتى ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ, ورنىقتى دامۋ, ينكليۋزيۆتى ءوسۋ, سونداي-اق وڭىرلىك بايلانىس ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
