«اكىم بول, حالقىڭا جاقىن بول» دەگەن ومىرلىك ۇلاعاتقا سايكەس ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە اكىمدەردىڭ حالىق الدىندا جىل سايىن ەسەپ بەرۋ جۇزدەسۋىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان. قوعامدىق ومىرىمىزگە بەرىك ەنگەن وسىناۋ داستۇرگە بايلانىستى كەشە كونگرەسس-حولل سارايىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ەلوردا تۇرعىندارىمەن جۇزدەستى.
بيىلعى اقپان ايىنداعى العاشقى قاتتى ايازعا قاراماستان, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, كونگرەسس-حولل سارايىنا كەلگەن زال تولى جۇرت الدىندا ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ەلىمىزدىڭ باس قالاسىندا اتقارىلعان وتكەن جىلعى يگى ىستەردى قورىتىندىلاپ, الدا تۇرعان كەلەلى مىندەتتەرگە توقتالدى. قالا اكىمى ءوزىنىڭ بايانداماسىندا باسىمدىقپەن اتاپ كورسەتكەنىندەي, استانانىڭ سەرپىندى دامۋى, باسقاعا ۇقسامايتىن ايشىقتى ساۋلەتىنىڭ قالىپتاسۋى, استانالىقتاردىڭ تۇرمىس-دەڭگەيى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتۋى ەلباسىنىڭ شىنايى جاناشىرلىق قامقورلىعى مەن جان-جاقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر. ودان ءارى ەلوردا اكىمى 2014 جىلى اتقارىلعان وزەكتى جۇمىستاردى سارالاپ ءوتتى.
ەلوردادا تەك سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە عانا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 20 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 10 جاڭا زاماناۋي ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا بۇگىنگى زاماننىڭ الەمدىك وزىق تەحنولوگيالارى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن «تاۋ-كەن التىن» اففيناجدى زاۋىتىن, ەلەكتروندى-وپتيكالىق قۇرىلعىلار شىعاراتىن, ەنەرگيا ۇنەمدەگىش شىنى پاكەتتەر وندىرەتىن زاۋىتتاردى, ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ, كۇن باتارەيالارىن شىعاراتىن وندىرىستىك كەشەندەردى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم 3,9 تريلليون تەڭگەنى قۇراپ, 2013 جىلعى كورسەتكىشتەن 6,6 پايىز اسىپ ءتۇستى. بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا وتكەن جىلى قالا ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 13 پايىزعا ارتتى. وسى رەتتە, ەرەكشە اتاپ وتەرلىك ماسەلە, جالپى ەل ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيالاردىڭ 10 پايىزى استانا قالاسىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. قالا ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىندى دامۋى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن وسىرمەي, 5,2 پايىز مولشەرىندە ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى ءارى ساپالى دامۋىنىڭ ارقاسىندا استانا قالاسى بيىلدان باستاپ الماتى قالاسى, اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى سياقتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ دونورلارى قاتارىنا كىردى.
استانا قالاسى ەلىمىزدەگى الىپ قۇرىلىس الاڭىنا اينالعانى بارشاعا ايان. قازىرگى تاڭدا قالاداعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ەكى مەملەكەتتىك باعدارلاما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە جالپى اۋماعى 288,6 شارشى مەتردى قۇرايتىن 6 282 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جالپى كولەمى 140,1 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 2 778 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى ورايدا, وتكەن جىلى 93,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى نەمەسە 1 881 پاتەر كىلتى تاپسىرىلدى. ەلوردادا اپاتتى ۇيلەردى جويۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ەكى جىل ىشىندە جالپى كولەمى 92 مىڭ شارشى مەتر نەمەسە 1 502 پاتەردەن تۇراتىن 6 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, اپاتتى ۇيلەردەن كوشىرىلگەن پاتەر يەلەرىنە بەرىلدى. 2014 جىلى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ سالاسىندا 6 جاڭا نىسان, 10 جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ عيماراتى پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن بىرگە, قالامىزدا №10 جاڭا قالالىق ەمحانا ىسكە قوسىلدى. وسىنداي يگىلىكتى ىستەردىڭ ناتيجەسىندە ءۇش اۋىسىمدا وقىتىلاتىن مەكتەپتەر سانىن 4-تەن 2-گە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ەلوردا ەكونوميكاسىنىڭ جان-جاقتى دامۋى قالا بيۋدجەتىنىڭ تاپشىلىعىن جويدى. 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسكەن قارجى كولەمى 2013 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 25 پايىز ارتىپ, 764 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ەكونوميكانىڭ سەرپىندى دە ساپالى ءوسىمىنىڭ ارقاسىندا استانا قالاسى تاريحتا تۇڭعىش رەت ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەتىن دەڭگەيگە قول جەتكىزدى.
ادىلبەك جاقسىبەكوۆ استانالىقتاردىڭ الدىنداعى ءوزىنىڭ ءداستۇرلى ەسەبىندە قالا ەكونوميكاسىنىڭ وتكەن جىلعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنەن گورى الدا اتقارىلاتىن مەجەلى مىندەتتەرىنە ايرىقشا باسىمدىق بەردى. وسى ورايدا, بايانداماشى ەلوردانىڭ الداعى ۋاقىتتا دامۋىنىڭ باستى جەتى باعىتىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. بۇل رەتتە, ءبىرىنشى باعىت, قالاداعى اۋقىمدى قۇرىلىس جوبالارىنا جان-جاقتى توقتالدى. ونىڭ ايتۋى بويىنشا, الداعى ءۇش جىل ىشىندە ەلوردادا ساۋلەتى مەن ءسانى جاراسقان 100-دەن استام ايتۋلى جاڭا عيماراتتار بوي كوتەرەتىن كورىنەدى. وركەنيەتتى الەم قالالارىمەن سالتانات جارىستىرعان استانانى اباتتاندىرۋ الداعى ۋاقىتتا دا قارقىندى جۇرگىزىلمەك. بۇل رەتتە ايرىقشا باسىمدىق بەرىلگەن «مىڭجىلدىق» اللەياسى, «ماڭگىلىك ەل» سالتانات اركاسى, تۇران داڭعىلى, «جاسىل ورام», «حان شاتىر» اۋماقتارىندا كەشەندى قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, قالانىڭ الەۋمەتتىك-ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى جان-جاقتى دامىتىلاتىن بولادى. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن تولىق اياقتاۋ ماقساتىندا 2015 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا جالپى كولەمى 158,8 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 2 507 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى.
قالا قۇرىلىسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا جانە ەكونوميكانىڭ كەڭ قانات جايۋىنا بايلانىستى ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن ودان ءارى ۇلعايتۋ مىندەتى كۇن تارتىبىنە ەرەكشە قويىلىپ وتىر. قازىر قالانىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن كۇش جىل سايىن 8-10 پايىزعا ارتۋدا. ال 2017 جىلدارى ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىس 30-35 پايىز, جىلۋ ەنەرگياسىنا سۇرانىس 25-30 پايىز ارتادى. وسىعان بايلانىستى, قازىرگى كەزدە ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن قايتا قۇرۋ ماقساتىندا مول ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بۇل رەتتە قولدانىستاعى №1 جەو جانە №2 جەو تولىق قايتا قۇرۋدان وتكىزىلىپ, №3 جەو قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلمەك. ەلوردانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالار ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. بۇل رەتتە, قوعامدىق كولىكتىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. قازىر قالا كوشەلەرىندە بۇگىنگى زاماننىڭ تالابىنا ساي جابدىقتالعان 103 جاڭا اۆتوبۋس قىزمەت كورسەتسە, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانى 358-گە جەتكىزىلمەك. كوشەلەردى جوندەۋ, كولىك جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت بولىپ وتىر.
قازىر ەلوردادا ءىرى بىرقاتار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار ءىس-جۇزىنە اسىرىلۋدا. تەك قالاداعى يندۋستريالىق پارك اۋماعىندا عانا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 168 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 50 جوبا ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. قالانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ارتىپ, قازىرگى كۇنى 644 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ەلوردادا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلگەن. بۇگىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالىقتاردىڭ 60 پايىزى وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماقساتىندا قالادا الداعى ۋاقىتتا دا بىرقاتار كەشەندى جوبالار ءىس جۇزىنە اسىرىلماق.
«بۇگىنگى تاڭدا قالامىزدا 216 ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى تۇرادى. وتكەن جىلى ولاردىڭ سانى 293 ادام ەدى. ءبىز ۋاقىت وتكەن سايىن قاتارى سيرەپ بارا جاتقان سوعىس ارداگەرلەرىن بارىنشا قامقورلىققا الۋعا مىندەتتىمىز», دەپ اتاپ كورسەتتى ءا.جاقسىبەكوۆ. ول ءوز سوزىندە وتكەن جىلى 83 سوعىس ارداگەرىنىڭ پاتەرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەندىگىن, بيىل 84 ارداگەردىڭ پاتەرلەرى جوندەلەتىندىگىن ايتتى. قالا اكىمى ءوز سوزىندە مۇگەدەكتەرگە, از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنا كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك كومەك كولەمى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاساتىندىعىن جەتكىزىپ, استانا قالاسىندا جۇمىسسىزدىقتى مۇلدە جويۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالار اتقارىلاتىندىعىن ەسكەرتتى.
جۇزدەسۋ سوڭىندا اكىم زالعا قويىلعان ارناۋلى ميكروفوندار ارقىلى سۇراق قويعان جۇرتشىلىق پىكىرىنە دەن قويدى. ماسەلەن, قالا تۇرعىنى, كاسىپكەر ءادىل سارين ءوزىنىڭ وتكەن جىلى ۇلكەن قوناق ءۇي عيماراتىن سالعاندىعىن, ەندى وسى قوناق ءۇيدى ورتالىق جىلۋ, سۋ جانە كارىز جۇيەلەرىنە قوسۋ ماسەلەسىندە قيىندىق كورىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ, سول ايماقتاعى ينجەنەرلىك-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا اكىمدىك تاراپىنان كومەك سۇرادى. ءا.ءساريننىڭ سۇراعىنا جان-جاقتى جاۋاپ بەرە كەلىپ, اكىم قازىرگى قولدانىستاعى جىلۋ ورتالىقتارىنا تۇسەتىن سالماقتىڭ جوعارى ەكەندىگىن ەسكەرتتى. وسىعان بايلانىستى, جەكەمەنشىك قوناق ءۇي, مەيرامحانا جانە باسقا عيماراتتار سالاتىن كاسىپكەرلەردىڭ بۇل مەكەمەلەردى جەكە كوزدەر ارقىلى جىلىتقانى ءتيىمدى بولاتىندىعىن ايتتى. قالا تۇرعىندارى سەرىك وماروۆ, راۋشان باياحمەتوۆا, ساۋلە قىدىربەكقىزى ەلورداداعى اپاتتى ۇيلەردى بۇزۋ ماسەلەسىن, كوپپاتەرلى ۇيلەردەگى ليفت جانە جىلۋ بەرۋ جۇيەلەرىنىڭ جۇمىسىنداعى كەلەڭسىزدىكتەردى تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق, اكىمگە ءوتىنىش-تىلەك ايتقان قالا تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى ەلورداداعى قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ ەشبىر سىن كوتەرمەيتىندىگىن, اۆتوبۋستاردىڭ قاتىناۋ كەستەسىنىڭ ۋاقىتى 40-50 مينۋتقا سوزىلاتىندىعىن العا تارتتى. «ءبىز بۇل ماسەلەمەن جان-جاقتى اينالىسىپ جاتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا جالپى قالاداعى اۆتوبۋس باعىتتارىن قايتا قاراپ, ولاردىڭ ءجۇرۋ كەستەسىن تارتىپكە كەلتىرەتىن بولامىز», دەدى اكىم. كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان قالا تۇرعىنى ءوزىنىڭ 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا پاتەر كەزەگىنە تۇرىپ, ءالى كۇنگە دەيىن ءبىر پاتەرگە قول جەتكىزە الماي وتىرعانىن ايتتى. «بيىلعى جىلى ءبىز 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن تولىق اياقتايمىز. سوندىقتان, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءسىز مىندەتتى تۇردە پاتەر الاسىز», دەدى اكىم.
ءۇش جارىم ساعاتقا سوزىلعان قالا تۇرعىندارىمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا ءادىلبەك جاقسىبەكوۆ جۇرتشىلىقتى تولعاندىرعان كوپتەگەن ماسەلەلەرگە جان-جاقتى جانە تۇبەگەيلى جاۋاپ قايتاردى.
ەسەپتى كەزدەسۋگە پرەمەر-مينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.ءا.ساعىنتاەۆ قاتىستى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.
«اكىم بول, حالقىڭا جاقىن بول» دەگەن ومىرلىك ۇلاعاتقا سايكەس ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە اكىمدەردىڭ حالىق الدىندا جىل سايىن ەسەپ بەرۋ جۇزدەسۋىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان. قوعامدىق ومىرىمىزگە بەرىك ەنگەن وسىناۋ داستۇرگە بايلانىستى كەشە كونگرەسس-حولل سارايىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ەلوردا تۇرعىندارىمەن جۇزدەستى.
بيىلعى اقپان ايىنداعى العاشقى قاتتى ايازعا قاراماستان, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, كونگرەسس-حولل سارايىنا كەلگەن زال تولى جۇرت الدىندا ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ەلىمىزدىڭ باس قالاسىندا اتقارىلعان وتكەن جىلعى يگى ىستەردى قورىتىندىلاپ, الدا تۇرعان كەلەلى مىندەتتەرگە توقتالدى. قالا اكىمى ءوزىنىڭ بايانداماسىندا باسىمدىقپەن اتاپ كورسەتكەنىندەي, استانانىڭ سەرپىندى دامۋى, باسقاعا ۇقسامايتىن ايشىقتى ساۋلەتىنىڭ قالىپتاسۋى, استانالىقتاردىڭ تۇرمىس-دەڭگەيى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتۋى ەلباسىنىڭ شىنايى جاناشىرلىق قامقورلىعى مەن جان-جاقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر. ودان ءارى ەلوردا اكىمى 2014 جىلى اتقارىلعان وزەكتى جۇمىستاردى سارالاپ ءوتتى.
ەلوردادا تەك سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە عانا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 20 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 10 جاڭا زاماناۋي ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا بۇگىنگى زاماننىڭ الەمدىك وزىق تەحنولوگيالارى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن «تاۋ-كەن التىن» اففيناجدى زاۋىتىن, ەلەكتروندى-وپتيكالىق قۇرىلعىلار شىعاراتىن, ەنەرگيا ۇنەمدەگىش شىنى پاكەتتەر وندىرەتىن زاۋىتتاردى, ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ, كۇن باتارەيالارىن شىعاراتىن وندىرىستىك كەشەندەردى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم 3,9 تريلليون تەڭگەنى قۇراپ, 2013 جىلعى كورسەتكىشتەن 6,6 پايىز اسىپ ءتۇستى. بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا وتكەن جىلى قالا ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 13 پايىزعا ارتتى. وسى رەتتە, ەرەكشە اتاپ وتەرلىك ماسەلە, جالپى ەل ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيالاردىڭ 10 پايىزى استانا قالاسىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. قالا ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىندى دامۋى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن وسىرمەي, 5,2 پايىز مولشەرىندە ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى ءارى ساپالى دامۋىنىڭ ارقاسىندا استانا قالاسى بيىلدان باستاپ الماتى قالاسى, اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى سياقتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ دونورلارى قاتارىنا كىردى.
استانا قالاسى ەلىمىزدەگى الىپ قۇرىلىس الاڭىنا اينالعانى بارشاعا ايان. قازىرگى تاڭدا قالاداعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ەكى مەملەكەتتىك باعدارلاما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە جالپى اۋماعى 288,6 شارشى مەتردى قۇرايتىن 6 282 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جالپى كولەمى 140,1 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 2 778 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى ورايدا, وتكەن جىلى 93,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى نەمەسە 1 881 پاتەر كىلتى تاپسىرىلدى. ەلوردادا اپاتتى ۇيلەردى جويۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ەكى جىل ىشىندە جالپى كولەمى 92 مىڭ شارشى مەتر نەمەسە 1 502 پاتەردەن تۇراتىن 6 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, اپاتتى ۇيلەردەن كوشىرىلگەن پاتەر يەلەرىنە بەرىلدى. 2014 جىلى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ سالاسىندا 6 جاڭا نىسان, 10 جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ عيماراتى پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن بىرگە, قالامىزدا №10 جاڭا قالالىق ەمحانا ىسكە قوسىلدى. وسىنداي يگىلىكتى ىستەردىڭ ناتيجەسىندە ءۇش اۋىسىمدا وقىتىلاتىن مەكتەپتەر سانىن 4-تەن 2-گە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ەلوردا ەكونوميكاسىنىڭ جان-جاقتى دامۋى قالا بيۋدجەتىنىڭ تاپشىلىعىن جويدى. 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسكەن قارجى كولەمى 2013 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 25 پايىز ارتىپ, 764 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ەكونوميكانىڭ سەرپىندى دە ساپالى ءوسىمىنىڭ ارقاسىندا استانا قالاسى تاريحتا تۇڭعىش رەت ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەتىن دەڭگەيگە قول جەتكىزدى.
ادىلبەك جاقسىبەكوۆ استانالىقتاردىڭ الدىنداعى ءوزىنىڭ ءداستۇرلى ەسەبىندە قالا ەكونوميكاسىنىڭ وتكەن جىلعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنەن گورى الدا اتقارىلاتىن مەجەلى مىندەتتەرىنە ايرىقشا باسىمدىق بەردى. وسى ورايدا, بايانداماشى ەلوردانىڭ الداعى ۋاقىتتا دامۋىنىڭ باستى جەتى باعىتىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. بۇل رەتتە, ءبىرىنشى باعىت, قالاداعى اۋقىمدى قۇرىلىس جوبالارىنا جان-جاقتى توقتالدى. ونىڭ ايتۋى بويىنشا, الداعى ءۇش جىل ىشىندە ەلوردادا ساۋلەتى مەن ءسانى جاراسقان 100-دەن استام ايتۋلى جاڭا عيماراتتار بوي كوتەرەتىن كورىنەدى. وركەنيەتتى الەم قالالارىمەن سالتانات جارىستىرعان استانانى اباتتاندىرۋ الداعى ۋاقىتتا دا قارقىندى جۇرگىزىلمەك. بۇل رەتتە ايرىقشا باسىمدىق بەرىلگەن «مىڭجىلدىق» اللەياسى, «ماڭگىلىك ەل» سالتانات اركاسى, تۇران داڭعىلى, «جاسىل ورام», «حان شاتىر» اۋماقتارىندا كەشەندى قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, قالانىڭ الەۋمەتتىك-ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى جان-جاقتى دامىتىلاتىن بولادى. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن تولىق اياقتاۋ ماقساتىندا 2015 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا جالپى كولەمى 158,8 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 2 507 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى.
قالا قۇرىلىسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا جانە ەكونوميكانىڭ كەڭ قانات جايۋىنا بايلانىستى ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن ودان ءارى ۇلعايتۋ مىندەتى كۇن تارتىبىنە ەرەكشە قويىلىپ وتىر. قازىر قالانىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن كۇش جىل سايىن 8-10 پايىزعا ارتۋدا. ال 2017 جىلدارى ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىس 30-35 پايىز, جىلۋ ەنەرگياسىنا سۇرانىس 25-30 پايىز ارتادى. وسىعان بايلانىستى, قازىرگى كەزدە ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن قايتا قۇرۋ ماقساتىندا مول ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بۇل رەتتە قولدانىستاعى №1 جەو جانە №2 جەو تولىق قايتا قۇرۋدان وتكىزىلىپ, №3 جەو قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى پايدالانۋعا بەرىلمەك. ەلوردانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالار ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. بۇل رەتتە, قوعامدىق كولىكتىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. قازىر قالا كوشەلەرىندە بۇگىنگى زاماننىڭ تالابىنا ساي جابدىقتالعان 103 جاڭا اۆتوبۋس قىزمەت كورسەتسە, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانى 358-گە جەتكىزىلمەك. كوشەلەردى جوندەۋ, كولىك جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت بولىپ وتىر.
قازىر ەلوردادا ءىرى بىرقاتار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار ءىس-جۇزىنە اسىرىلۋدا. تەك قالاداعى يندۋستريالىق پارك اۋماعىندا عانا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 168 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 50 جوبا ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. قالانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ارتىپ, قازىرگى كۇنى 644 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ەلوردادا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلگەن. بۇگىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالىقتاردىڭ 60 پايىزى وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماقساتىندا قالادا الداعى ۋاقىتتا دا بىرقاتار كەشەندى جوبالار ءىس جۇزىنە اسىرىلماق.
«بۇگىنگى تاڭدا قالامىزدا 216 ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى تۇرادى. وتكەن جىلى ولاردىڭ سانى 293 ادام ەدى. ءبىز ۋاقىت وتكەن سايىن قاتارى سيرەپ بارا جاتقان سوعىس ارداگەرلەرىن بارىنشا قامقورلىققا الۋعا مىندەتتىمىز», دەپ اتاپ كورسەتتى ءا.جاقسىبەكوۆ. ول ءوز سوزىندە وتكەن جىلى 83 سوعىس ارداگەرىنىڭ پاتەرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەندىگىن, بيىل 84 ارداگەردىڭ پاتەرلەرى جوندەلەتىندىگىن ايتتى. قالا اكىمى ءوز سوزىندە مۇگەدەكتەرگە, از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنا كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك كومەك كولەمى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاساتىندىعىن جەتكىزىپ, استانا قالاسىندا جۇمىسسىزدىقتى مۇلدە جويۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالار اتقارىلاتىندىعىن ەسكەرتتى.
جۇزدەسۋ سوڭىندا اكىم زالعا قويىلعان ارناۋلى ميكروفوندار ارقىلى سۇراق قويعان جۇرتشىلىق پىكىرىنە دەن قويدى. ماسەلەن, قالا تۇرعىنى, كاسىپكەر ءادىل سارين ءوزىنىڭ وتكەن جىلى ۇلكەن قوناق ءۇي عيماراتىن سالعاندىعىن, ەندى وسى قوناق ءۇيدى ورتالىق جىلۋ, سۋ جانە كارىز جۇيەلەرىنە قوسۋ ماسەلەسىندە قيىندىق كورىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ, سول ايماقتاعى ينجەنەرلىك-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا اكىمدىك تاراپىنان كومەك سۇرادى. ءا.ءساريننىڭ سۇراعىنا جان-جاقتى جاۋاپ بەرە كەلىپ, اكىم قازىرگى قولدانىستاعى جىلۋ ورتالىقتارىنا تۇسەتىن سالماقتىڭ جوعارى ەكەندىگىن ەسكەرتتى. وسىعان بايلانىستى, جەكەمەنشىك قوناق ءۇي, مەيرامحانا جانە باسقا عيماراتتار سالاتىن كاسىپكەرلەردىڭ بۇل مەكەمەلەردى جەكە كوزدەر ارقىلى جىلىتقانى ءتيىمدى بولاتىندىعىن ايتتى. قالا تۇرعىندارى سەرىك وماروۆ, راۋشان باياحمەتوۆا, ساۋلە قىدىربەكقىزى ەلورداداعى اپاتتى ۇيلەردى بۇزۋ ماسەلەسىن, كوپپاتەرلى ۇيلەردەگى ليفت جانە جىلۋ بەرۋ جۇيەلەرىنىڭ جۇمىسىنداعى كەلەڭسىزدىكتەردى تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق, اكىمگە ءوتىنىش-تىلەك ايتقان قالا تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى ەلورداداعى قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ ەشبىر سىن كوتەرمەيتىندىگىن, اۆتوبۋستاردىڭ قاتىناۋ كەستەسىنىڭ ۋاقىتى 40-50 مينۋتقا سوزىلاتىندىعىن العا تارتتى. «ءبىز بۇل ماسەلەمەن جان-جاقتى اينالىسىپ جاتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا جالپى قالاداعى اۆتوبۋس باعىتتارىن قايتا قاراپ, ولاردىڭ ءجۇرۋ كەستەسىن تارتىپكە كەلتىرەتىن بولامىز», دەدى اكىم. كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان قالا تۇرعىنى ءوزىنىڭ 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا پاتەر كەزەگىنە تۇرىپ, ءالى كۇنگە دەيىن ءبىر پاتەرگە قول جەتكىزە الماي وتىرعانىن ايتتى. «بيىلعى جىلى ءبىز 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن تولىق اياقتايمىز. سوندىقتان, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءسىز مىندەتتى تۇردە پاتەر الاسىز», دەدى اكىم.
ءۇش جارىم ساعاتقا سوزىلعان قالا تۇرعىندارىمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا ءادىلبەك جاقسىبەكوۆ جۇرتشىلىقتى تولعاندىرعان كوپتەگەن ماسەلەلەرگە جان-جاقتى جانە تۇبەگەيلى جاۋاپ قايتاردى.
ەسەپتى كەزدەسۋگە پرەمەر-مينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.ءا.ساعىنتاەۆ قاتىستى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.
سوڭعى جاڭالىقتار
الماتىدا KITF 2026 كورمەسىنە 6 مىڭنان استام ادام قاتىستى
تۋريزم • كەشە
الماتىدا دريفت جاساعان جۇرگىزۋشى قاماۋعا الىندى
وقيعا • كەشە
استانادا ماسا مەن شىبىن-شىركەيگە قارسى كۇرەس كۇشەيتىلدى
ەلوردا • كەشە
الماتىدا وقۋشى قىز مەكتەپكە بالتا الىپ كەلگەن
وقيعا • كەشە
