فوتو: كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ توراعاسى ەلۆيرا ازيموۆا پلەنارلىق وتىرىستى اشا وتىرىپ, فورۋمنىڭ ماڭىزدىلىعى قۇقىقتىڭ ءرولىن تەك ۇلتتىق دەڭگەيدە ەمەس, الەمدىك اۋقىمدا ءتۇسىنۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىندايتىنىن اتاپ ءوتتى. ول قازىرگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر داۋىرىندە بەيبىتشىلىك پەن داۋلاردى شەشۋدىڭ ەڭ سەنىمدى تەتىگى قۇقىق ەكەنىن, ونىڭ قوعام ءومىرىن بولجامدى ەتىپ, تۇراقتىلىق پەن دامۋدىڭ نەگىزىن قالىپتاستىراتىنىن ايتتى. ازيموۆا كونستيتۋتسيانى جاي عانا زاڭ ەمەس, تەڭدىك پەن ادىلدىكتىڭ, ادام قۇقىقتارىنىڭ كەپىلى رەتىندە سيپاتتاپ, ونىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمدى كۇشەيتىپ, ديالوگتى دامىتۋداعى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
فورۋمدا قۇقىق ارقىلى دەموكراتيا ءۇشىن ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ (ۆەنەتسياندىق كوميسسيا) پرەزيدەنتى كلەر بازي-مالوري قازاقستاندى كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, زاڭ ۇستەمدىگى مەن كونستيتۋتسيالىق سوتتاردىڭ مەملەكەت بەيبىتشىلىگى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول ۆەنەتسياندىق كوميسسيانىڭ قازاقستانمەن جەمىستى ىنتىماقتاستىعىن ءارى قاراي دامىتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى فەدەرالدى جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى موحاممەد حاماد موحاممەد ءال-بادي ءال-زاحري ءوز ەلىنىڭ تاجىريبەسىن تانىستىرىپ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق راسىمدەرگە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سوت ءىسىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تۋرالى ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, كونستيتۋتسيالىق ادىلەت بيلىك ينستيتۋتتارىنا سەنىمدى ارتتىرىپ, تۇراقتىلىق پەن دامۋعا ىقپال ەتىپ, ءادىل ءارى بەيبىت بولاشاق قۇرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلادى.
زيمبابۆە جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى ليۋك مالابا كونستيتۋتسيالىق سوتتاردىڭ بەيبىتشىلىك پەن دامۋ جولىنداعى قۇقىقتىق تەتىكتەردى قامتاماسىز ەتۋدەگى رولىنە توقتالدى. ول كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ كونستيتۋتسيوناليزم, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى جانە بيلىك تارماقتارىنىڭ ءبولىنۋى قاعيداتتارىن ورنىقتىرىپ, مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن زاڭدىلىعىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى.
موڭعوليا كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ توراعاسى باياسگالان گۋنگاا زاڭ ۇستەمدىگىن, ادام قۇقىقتارىن جانە دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردى قورعاۋدا كونستيتۋتسيالىق سوتتاردىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇقىق بەيبىتشىلىكتىڭ, تۇراقتى دامۋدىڭ جانە ادىلەتتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار ول فورۋمدى تاجىريبە الماسۋ مەن ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى شەشىمدەردى بىرگە ىزدەيتىن ماڭىزدى الاڭ رەتىندە باعالادى.
فورۋمنىڭ جۇمىسى ءۇش تاقىرىپتىق سەسسيا جانە كاسىبي سەرىكتەستىكتەردى دامىتۋ مەن وزىق تاجىريبەلەردى بولىسۋگە ارنالعان ارنايى نەتۆوركينگ فورماتىنداعى ءىس-شارالارمەن جالعاستى.
شارا اياسىندا ءتۇرلى ەلدەردىڭ كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارى مەن زاڭگەرلەرى باياندامالار جاسادى. قىرعىزستان وكىلى چينارا ايداربەكوۆا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن تۇراقتى دامۋ ءۇشىن زاڭ ۇستەمدىگىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى كيم بوك حيون كونستيتۋتسيالىق سوت تورەلىگىن بيلىكتى اسىرا پايدالانۋعا قارسى كەپىل دەپ سيپاتتادى. تاجىكستاننان كەلگەن كۋۆۆاتزودا فوتەح دجۋما كونستيتۋتسيانىڭ ۇلتتىق قۇقىقتار مەن مۇددەلەردى قورعاۋداعى ءرولىن بايانداسا, گەرمانيانىڭ رەينلاند-پفالتس جەرىندەگى كونستيتۋتسيالىق سوت پەن جوعارعى اكىمشىلىك سوتتىڭ پرەزيدەنتى لارس بروكەر كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى ءتۇسىندىرۋ ارقىلى اتا زاڭنىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋ ۇدەرىستەرىنە تالداۋ جاسادى.
نەگىزگى باعدارلاماعا قوسىمشا رەتىندە قر جوعارى سوت كەڭەسى جانىنداعى سوت تورەلىگى اكادەمياسىندا جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باسقارۋ اكادەمياسىندا شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ دارىستەرى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل كەزدەسۋلەر حالىقارالىق تاجىريبەنى قازاقستاندىق ماماندارعا جەتكىزۋگە جانە كاسىبي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ىقپال ەتتى.
جالپى, فورۋم ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەلەردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ, كونستيتۋتسيالىق سوت تورەلىگى سالاسىندا حالىقارالىق سەرىكتەستىك پەن تاجىريبە الماسۋدىڭ وزەكتىلىگىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
