فوتو: اقوردا
« ۇلى مارتەبەلى, ءوزىڭىز بەن جۇبايىڭىز پاتشايىم رانيانى بۇكىل الەم دانا, اسا ءبىلىمدار جانە پاراساتتى تۇلعالار رەتىندە مويىندايدى. بۇگىنگى زاماندا ءسىز بەن جۇبايىڭىز سەكىلدى كوشباسشىلار كەمدە-كەم» دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت كورولگە قازاقستان مەن يوردانيا اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىنا العىس ايتتى. سونداي-اق ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرىنە بيزنەس-فورۋم جۇمىسىنا قاتىسقاندارى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«كورول ءىى ابداللانىڭ رەسمي ساپارى اياسىندا ءوتىپ جاتقان بۇل فورۋم ءبىزدىڭ پەرسپەكتيۆتى سەرىكتەستىگىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشادى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان-يوردانيا ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن قالايتىنى ءسوزسىز. بۇگىن ۇلى مارتەبەلى كورول ابداللامەن مازمۇندى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا الداعى جىلدارى ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا شەشىم قابىلدادىق», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان وڭىردەگى ەكونوميكاسى ەڭ ءىرى ەل بولىپ قالا بەرەدى.
«ەكونوميكامىز بيىلعى جەتى ايدا 6,3 پايىزعا ۇلعايىپ, سەنىمدى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. وعان ونەركاسىپ, ساۋدا جانە كولىك سالالارىنداعى جوعارى كورسەتكىشتەر مۇمكىندىك بەردى. ءبىز اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزۋ ارقىلى وسى قارقىندى ساقتاپ قالۋعا نيەتتىمىز. سوندىقتان سەرىكتەستىگىمىز كوپتەگەن سەكتوردىڭ وركەندەۋىنە سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىز», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازىر قازاقستان ارقىلى ون ەكى حالىقارالىق كولىك ءدالىزى وتەتىنىنە, ياعني بەس تەمىر جول جانە جەتى اۆتوكولىك جولى ەلىمىزدىڭ ەۋرازياداعى ستراتەگيالىق لوگيستيكالىق حاب رەتىندەگى پوزيتسياسىن بەكىتە تۇسەتىنىنە توقتالدى.
ء«بىز ءىرى حالىقارالىق باعىتتاردى, سونىڭ ىشىندە ورتا ءدالىز بەن سولتۇستىك – وڭتۇستىك باعدارىن بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارى كاسپي تەڭىزى ارقىلى جۇك تاسىمالداۋدا نەگىزگى ءرول اتقارادى. بىلتىر قۇرىق پورتىندا استىق تەرمينالىن ىسكە قوستىق. ول جىلىنا 1 ميلليون تونناعا دەيىن جۇك وتكىزە الادى. بۇدان بولەك, اقتاۋدا وتكىزۋ قابىلەتى جىلىنا 240 مىڭ كونتەينەردى قۇرايتىن حاب سالدىق. وسى ورايدا اكابا پورتىنىڭ ستراتەگيالىق الەۋەتىن بىرلەسە پايدالانۋعا دايىنبىز», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ەلىمىزدە اتوم ەنەرگەتيكاسى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ءارى تۇراقتى قۋات كوزى رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن جەتكىزدى.
«قازاقستان – جەتەكشى ۋران وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى. ەلىمىزگە الەمدىك نارىقتىڭ 40 پايىزعا جۋىق ۇلەسى تيەسىلى. يوردانياداعى ۋران جوبالارى بويىنشا «قازاتومونەركاسىپ» جانە JUMCO اراسىنداعى كەلىسىم ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدە ماڭىزدى وقيعا سانالادى», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن يوردانيانىڭ اگروبيزنەس سالاسىنداعى الەۋەتى مول ەكەنىنە نازار اۋداردى.
«ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە ءبىزدى ەلدەرىمىز بەن بارشا مۇسىلمان الەمىنە ارنالعان ورتاق ماقسات بىرىكتىرەدى. بۇل ورنىقتى ءارى ءادىل ازىق-ت ۇلىك ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. قازاقستان الەمدە ەگىستىك القابى بويىنشا التىنشى ورىن الادى, سونداي-اق دۇنيەجۇزىلىك ءىرى استىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ وندىعىنا ەنەدى. جىل سايىن سەگىز ميلليون توننادان اسا بيداي مەن ەكى ميلليون تونناعا جۋىق ۇندى جاھاندىق نارىققا جەتكىزەمىز. ەلىمىز يوردانيانى جوعارى ساپالى, ورگانيكالىق, حالال جانە ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتە الادى. ءبىز Aljazeera Agricultural يوردانيالىق كومپانياسىنىڭ ەلىمىزدە قۇس فابريكاسىن سالۋ جونىندەگى باستاماسىن قۇپتايمىز. بۇل جوبا ەكى ەل اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جاسالعان ناقتى قادام بولماق, دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت مەديتسينا سالاسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ ماڭىزىن اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, يوردانيا الەمدەگى جەتەكشى مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ ءبىرى جانە جوعارى دەڭگەيدە دامىعان فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپكە يە.
«يوردانيا الەمنىڭ 85 ەلىنە فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەرىن ەكسپورتتايدى. سوندىقتان بۇل قازاق-يوردان ەكونوميكالىق سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزگى سەكتورىنىڭ ءبىرى. قازاقستان دا ءوزىنىڭ الەۋەتىن دامىتىپ, ءدارى-دارمەك ءوندىرىسى مەن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق شىعارۋدا ايتارلىقتاي تابىسقا جەتتى. وسى ورايدا QazBioPharm كومپانياسىنىڭ DADvet يوردان كومپانياسىمەن بىرگە تاياۋ شىعىس ەلدەرى مەن ءبىزدىڭ وڭىرىمىزگە ءوزارا ۆاكتسينا ەكسپورتتاۋعا باعىتتالعان جوسپارىن قولدايمىز, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ ەۋرازياداعى جەتەكشى وزىق تەحنولوگيالار ورتالىعى بولۋعا ۇمتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان وڭىردە العاش رەت ۇلتتىق بانكتىڭ تسيفرلىق ۆاليۋتاسىن, ياعني, تسيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزدى. ءبىز ەلىمىزدى جي-گە باعدارلانعان مەملەكەتكە اينالدىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىن قۇردىق. ينكۋباتسيا مەن اكسەلەراتسيا باعدارلامالارى ارقىلى ورتالىقتى ستارتاپتارمەن ينتەگراتسيالاۋدىڭ ناقتى جوسپارى جاسالدى. بۇدان بولەك, تاياۋدا ۇكىمەتتىڭ, عىلىم مەن بيزنەستىڭ ستراتەگيالىق قاجەتتىلىكتەرىنە ارنالعان قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر كلاستەرى ىسكە قوسىلدى. سونىمەن قاتار ءبىز تسيفرلىق ەگەمەندىگىمىزدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇلكەن تىلدىك مودەلدى (LLM) بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. بۇل باستامالار الەمدىك جاساندى ينتەللەكت كەڭىستىگىندەگى قازاقستاننىڭ تەحنولوگيالىق وركەندەۋىن جەدەلدەتىپ, پوزيتسياسىن نىعايتادى. وسى رەتتە Astana Hub پەن King Hussein Business Park اراسىندا سەرىكتەستىك ورناتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ, تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار, ستارتاپتار, تەحنيكالىق ءبىلىم مەن باسقا دا كوپتەگەن سالادا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ يوردانيالىق كاسىپكەرلەردى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىمەن سەرىكتەستىكتىڭ تىڭ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا شاقىردى. مەملەكەت باسشىسى احقو نيۋ-يورك, لوندون, دۋباي جانە سينگاپۋردىڭ وزىق تاجىريبەسىنە نەگىزدەلگەن ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسيا تارتۋدىڭ بىرەگەي ورتالىعىنا اينالعانىن ايتتى.
ء«بىزدىڭ ورتالىق سالىقتىق, ۆيزالىق جانە ەڭبەك ساياساتىنداعى جەڭىلدىكتەر ارقىلى ينۆەستيتسيا تارتۋعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدى جاسايدى. احقو ءار ينۆەستورعا جەكەلەي قولداۋ كورسەتىپ, بريتان قۇقىعىنا نەگىزدەلگەن سوت جۇيەسىن, سونداي-اق يسلام قارجى ونىمدەرىنىڭ كەڭ سپەكترىن ۇسىنادى. بۇگىندە ورتالىقتا الەمنىڭ 85 ەلىنەن 4200-دەن استام كومپانيا تىركەلگەن. يوردانيا كومپانيالارىن دا احقو-نىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولۋعا شاقىرامىز», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, فورۋمدا قول جەتكىزىلگەن بايلانىستار ءوزارا ينۆەستيتسيا, يننوۆاتسيا جانە ورنىقتى دامۋ سالالارىن ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
« ۇلى مارتەبەلى كورولدىڭ قازاقستانعا جاساعان ساپارىنا تاعى دا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بۇل – ءبىز ءۇشىن زور قۇرمەت. اتالعان ساپار – تىعىز سەرىكتەستىگىمىز بەن رياسىز دوستىعىمىزدىڭ كورىنىسى. كەشە ماعان ءوزىڭىزدى دوسىم, ءتىپتى, باۋىرىم دەپ اتاۋعا كەلىسىم بەردىڭىز. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە ءارى ارتىقشىلىق. قىمباتتى باۋىرىم, ءسىزدىڭ ارقاڭىزدا يوردانيا بىزگە ەتەنە جاقىن ەلگە اينالدى. حالىقتارىمىز ماڭگىگە دوس, باۋىرلاس ءارى سەنىمدى سەرىكتەس بولىپ قالاتىنىنا نىق سەنىمدىمىن,دەدى مەملەكەت باسشىسى.
يوردانيا كورولى ءىى ابداللا بيزنەس-فورۋم جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. ول بۇگىنگى پىكىر الماسۋلار ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
«بۇل فورۋم سىزدەردىڭ كومپانيالارىڭىز بەن مەكەمەلەرىڭىز ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋعا جانە ەكونوميكانىڭ ورنىقتى وسۋىنە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ارنالعان باعىتتاردى زەردەلەۋگە جول اشادى دەپ ويلايمىن. ءبىزدىڭ ۇكىمەت پەن ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى بۇگىنگى ديالوگتى ناقتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى. ورايلى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, قازاقستاندىق سەرىكتەستەرىمىزدى يوردانياعا شاقىرامىن. سول ارقىلى ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىزبەن تانىسا الاسىزدار. ءوز كەزەگىندە يوردانيالىق كومپانيالار قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان قازاقستان نارىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى. وسى فورۋمدا ايتىلعان باستامالاردىڭ ناقتى جوبالارعا اينالىپ, ۇزاق مەرزىمدى سەرىكتەستىككە ۇلاسۋىنا بىرلەسە اتسالىسايىق», دەدى كورول ءىى ابداللا.
