مامىردا 34 مىڭ ساتىپ الۋ-ساتۋ مامىلەسى تىركەلىپتى. بۇل الدىڭعى جىلعى كورسەتكىشتەن 9,4%-عا كوپ. ال جىل باسىنان بەرى جاسالعان مامىلە 158,5 مىڭعا جەتتى. بۇل دا 2024 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5%-عا جوعارى. قاڭتار-مامىر ارالىعىندا 6 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي ازاماتتاردىڭ يگىلىگىنە بەرىلدى. بىلتىر 19 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنعان. مۇنداي ديناميكا ەل تۇرعىندارىنىڭ باسپاناعا دەگەن ۇلكەن سۇرانىسىن اڭعارتادى.
جالدامالى پاتەرگە سۇرانىس ارتتى
ايتكەنمەن, جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىندا قاتارىنان ەكىنشى جىل توقىراۋ بايقالۋدا دەيدى ساراپشىلار. سونىڭ ىشىندە, باعانىڭ ءوسۋى باياۋلاپ, يپوتەكا مەن كەلىسىمشارتتار ازايعان. اسىرەسە مەرزىمى وتكەن نەسيەلەردىڭ ۇلەسى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ جاتىر. ال سۇرانىس ءۇردىسى جالدامالى پاتەرلەرگە اۋعان. سەبەبى ينفلياتسيانىڭ ءوسۋى, حالىق تابىسىنىڭ تومەندەۋى, يپوتەكالىق مولشەرلەمەلەردىڭ ارتۋى يپوتەكالىق نەسيەنى قولجەتىمسىز ەتە باستادى.
ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى يپوتەكالىق مولشەرلەمەلەر كەيىنگى 5 جىلدا تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. بۇل جونىندە جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنىڭ ساراپشىسى اننا شاتسكايا ايتتى.
«نارىققا ماكروەكونوميكالىق فاكتورلاردان بولەك, جەرگىلىكتى ءتيىمسىز جۇيەلەر دە كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. «وتباسى بانكتىڭ» جالپى يپوتەكالىق پورتفەلدەگى ۇلەسى ءالى دە 57%-دى قۇرايدى. ءوز كەزەگىندە بۇل ديسپروپورتسيا تۋىنداتىپ, مەملەكەتكە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ارتتىرادى. سەبەبى نەسيەلەردىڭ باسىم بولىگىن مەملەكەت سۋبسيديالايدى. ال جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالاردىڭ مولشەرلەمەسى ينۆەستورلارعا ءتيىمدى. بۇگىندە ءۇيدى جالعا بەرۋدەن تۇسەتىن تابىس – جىلىنا 6-8%-دى قۇراسا, كەيىنگى 5 جىلدا تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ ورتاشا ءوسىمى 15-20%-دى قۇراپ وتىر. مۇنداي ايىرماشىلىق يپوتەكانى ءتيىمدى ينۆەستيتسيالىق قۇرالعا اينالدىرادى. اسىرەسە شاعىن, ءبىر نەمەسە ەكى بولمەلى پاتەرلەر ءۇشىن. ىزىنشە, ينۆەستيتسيالىق سۇرانىس ارتىپ, سونىڭ اسەرىنەن جالدامالى تۇرعىن ءۇي سەگمەنتى قىز-قىز قاينايدى», دەيدى ا.شاتسكايا.
ۇمىتكە تولى ءۇش باستاما
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي بولجامداردان سوڭ مەملەكەت يپوتەكالىق جۇيەنى رەفورمالاۋعا شىنداپ كىرىستى. ناتيجەسىندە, كەيىنگى بىرنەشە ايدا ءۇش نەگىزگى باستاما قولعا الىندى.
«وتباسى بانكتىڭ» مودەلىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە ەنگىزۋ شاراسى اتالعان قارجى ينستيتۋتىنىڭ يپوتەكالىق پورتفەلىنە جانە بيۋدجەتكە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتۋعا ءتيىس. ءبىر جاعىنان يپوتەكالىق نارىقتا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ دا كوزدەلگەن. ەكىنشىدەن, يپوتەكا بويىنشا شەكتى مولشەرلەمەنى 25%-دان 20%-عا دەيىن تومەندەتۋ ارقىلى نارىقتى جانداندىرۋعا تىرىسۋدامىز. اۋەلدە جاقسى ناتيجە كۇتسەك تە, بانكتەردىڭ رەاكتسياسى وڭ بولمادى. وعان قوسا, نەسيە بەرۋدىڭ ۋاقىتشا توقتاتىلعانى بار. سوندىقتان بۇل شەشىم قاراشاعا دەيىن كەيىنگە قالدىرىلدى. ءۇشىنشىسى – باستاپقى جارنانىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرىن 10-20% دەڭگەيىندە بەلگىلەۋ. باستاما قازىر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىندە تالقىلانىپ جاتىر. اتالعان وزگەرىس ازاماتتاردىڭ يپوتەكا الۋ مۇمكىندىگىن ءبىرشاما شەكتەگەنىمەن, قاراجاتتىڭ قايتۋىن جانداندىرادى», دەيدى ساراپشى.
ماماننىڭ سوزىنشە, بۇل وزگەرىستەر بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماقتى ازايتىپ, «وتباسى بانككە» دەگەن «تاۋەلدىلىكتەن» ارىلۋعا جاردەمدەسەدى. سونىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ساپاسى دا ارتا تۇسپەك. الايدا ازاماتتار ءۇشىن يپوتەكا الۋ كۇردەلىرەك بولا تۇسەدى. ال بانكتەرگە كەلسەك, ولار وزدەرىنىڭ يپوتەكالىق ونىمدەرىن ۇسىنۋعا ىنتالانادى. نارىقتاعى كونتراسقا تولى مۇنداي اۋمالى-توكپەلى ۇردىستەردىڭ قالاي وزگەرەرىن جىل سوڭىنا دەيىن اڭعارىپ قالاتىن سياقتىمىز.
بايان مۇراتبەكقىزى,
جۋرناليست
