پلەنارلىق وتىرىستا ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان ءسوز الىپ, قاراشىعاناق – ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى جوبانىڭ ءبىرى, ال ونىڭ ءوڭىر ەكونوميكاسىنا قانشالىقتى ىقپالداسۋى – بارلىعىمىز ءۇشىن ماڭىزدى دەدى. ول كومپانيا جۇمىسىنداعى وڭ وزگەرىستەر قاتارىندا 2024 جىلى جەرگىلىكتى قامتۋ دەڭگەيى 65%-عا جەتكەنىن, سەمينار, كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلعانىن, 2030 جىلعا دەيىن وتاندىق تاۋارلار ۇلەسىن 30%-عا جەتكىزۋ ماقساتى قويىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق 50-دەن استام ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارت جاسالىپ, جەرگىلىكتى مازمۇنعا قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلە جاتقانىن دا جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ايتكەنمەن ءالى كۇنگە شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىلدەر دە بار.
«بىرىنشىدەن, باتىس قازاقستاندا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىك ورتا ءالى دە ءالسىز. اتىراۋداعىداي سەرپىلىس بولمادى. تشو جەرگىلىكتى بيزنەستى دامىتۋعا ناقتى سەرپىن بەرگەن بولسا, قاراشىعاناق جوباسى ءالى ونداي دەڭگەيگە جەتكەن جوق. ەكىنشىدەن, offtake-كەلىسىمشارتتار جابىق كۇيدە قالىپ وتىر. دەپۋتاتتىق ساۋالدارعا قاراماستان, ناقتى ءتىزىم ۇسىنىلماي كەلەدى. ەگەر قىركۇيەككە دەيىن ءتيىستى اقپارات بەرىلمەسە, بۇل ماسەلەنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ دەڭگەيىندە كوتەرۋگە ءماجبۇر بولامىن. ۇشىنشىدەن, جەرگىلىكتى كومپانيالار ءىرى تەندەرلەرگە قول جەتكىزە الماي وتىر. كەرى بايلانىس جوق, باعالاۋ كريتەريلەرى تۇسىنىكسىز, ال تەندەرلىك لوتتار شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن قولجەتىمسىز. تورتىنشىدەن, ينجەنەرلىك جانە جوندەۋ قىزمەتتەرىن جەرگىلىكتى دەڭگەيدە يگەرۋ ءالى دە تومەن. مۇندا جوعارى وقۋ ورىندارى, عىلىمي-تەحنيكالىق ورتالىقتار مەن تەحنوپاركتەردى تارتۋ ماڭىزدى. ءبىز سىندارلى ديالوگتى قولدايمىز. بىراق ول فورمالدى ەمەس, ناتيجەلى بولۋعا ءتيىس. جەرگىلىكتى بيزنەس جۇمىس ىستەۋگە, دامۋ مەن جاۋاپكەرشىلىك الۋعا دايىن. ەڭ باستىسى — تەڭ مۇمكىندىك پەن اشىق قولجەتىمدىلىك قاجەت», دەدى دەپۋتات.
فورۋمنىڭ تەحنيكالىق سەكتسياسىندا قپو كومپانياسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار مانكەەۆ اليانس الدىندا تۇرعان باستى مەجە – 2030 جىلعا دەيىن تاۋار تۇرىندەگى جەرگىلىكتى مازمۇندى – 30%-عا, جۇمىسشىلار ۇلەسىن – 82%-عا, وتاندىق قىزمەت كورسەتۋشىلەر اراسالماعىن 90%-عا دەيىن جەتكىزۋ ەكەنىن حابارلادى. ايتۋىنشا, وتاندىق جەتكىزۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا ەرتە تەندەرلەر, الدىن الا تاپسىرىستار, ارىپتەستىكتىڭ جاڭا فورمالارى ۇسىنىلىپ وتىر. سونداي-اق كوپتەگەن تاۋار – رەتتەگىش قاقپاقتار, حيميالىق رەاگەنتتەر, مانومەتر جانە باسقا دا بۇيىمدار قازىر تەك وتاندىق وندىرۋشىلەردەن الىنادى.
«2020–2025 جىلدار ارالىعىندا جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ارادا جالپى قۇنى 8,7 ملرد دوللارعا تەڭ 1 300-دەن اسا كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى», دەدى مۇحتار مانكەەۆ.
كومپانيا باسشىسىنىڭ تاعى ءبىر ورىنباسارى, ءوندىرىس جونىندەگى ديرەكتور نيكولا اللەگرو ءوز سوزىندە قاراشىعاناق كەنىشىندە قازىر اتقارىلىپ جاتقان وپەراتسيالارعا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قاراشىعاناق – مۇناي مەن گاز كوندەنساتى قورى جونىنەن الەمدەگى ەڭ ءىرى كەنىشتىڭ ءبىرى. سوڭعى ەسەپتەرگە قاراعاندا, مۇندا 1,2 ملرد توننا مۇناي مەن كوندەنسات, 1,35 ترلن تەكشە مەتر گاز بار. قازىر قپو جەر قاباتتارىن تولىق باسقارىپ, بۇرعىلاۋ, ۇڭعىمالاردى كۇردەلى جوندەۋ, سىناق جاساۋ, وندىرىستەگى بارلىق جابدىققا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ سەكىلدى جۇمىستاردى اتقارىپ وتىر.
قپو كومپانياسىنا قاجەت تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى جەتكىزۋ, ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىنا جاۋاپتى دوس سانتوس سيلۆەستر كارلوس انتونيو دا ءوز سوزىندە جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءتۇرلى تەندەرگە قاتىسۋ مۇمكىندىگى مولايعانىن ايتادى. ماسەلەن, 2025 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا قپو 127 كەلىسىمشارت جاساسا, ونىڭ 97,7%-ى قازاقستان رەزيدەنتتەرىنە تيەسىلى. مۇنىڭ ىشىندە باتىسقازاقستاندىق فيرمالاردىڭ ۇلەسى 25%-دى قۇرايدى. كومپانيا تىزىمىندە 243 جاڭا جەتكىزۋشى تىركەلگەن, ال 421 كومپانيا 2022 جىلدان بەرى ارىپتەستىك بايلانىستا كەلە جاتىر.
باتىس قازاقستان وبلىسى
