فوتو: ۇكىمەت
كونفەرەنتسيادا ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان «تازا قازاقستان» باعدارلاماسىنا توقتالدى. ەكولوگيالىق اكتسيانىڭ تابيعاتقا, تۋعان جەرگە ۇقىپتى قاراۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدىلىعىن اتادى.
سونداي-اق, ۇكىمەتتىڭ ەكولوگيالىق زاڭنامانى جاڭعىرتۋدا, تابيعات قورعاۋ سالاسىنا وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدە, ەكولوگيالىق باقىلاۋدى تسيفرلاندىرىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. بيوالۋانتۇرلىلىكتى قورعاۋ قورى قۇرىلۋدا, ەرەكشە قورعالاتىن اۋماقتار جەلىسى دامىتىلۋدا, توعاي بۇعىسى, قۇلان, ارقار, قاراقۇيرىق جانە قار بارىسى سياقتى سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان جانۋارلار تۇرلەرىنىڭ پوپۋلياتسياسى قالپىنا كەلتىرىلۋدە. تۇران جولبارىسى مەن پرجەۆالسكي جىلقىسىن رەينترودۋكتسيالاۋ جۇمىستارى دا ايتىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ ءوز سوزىندە كاسپي ماڭى ەلدەرىن كاسپيدىڭ تايازدانۋىنا قارسى كۇرەستە ىنتىماقتاستىققا شاقىردى. ەل ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كاسپي تەڭىزىنىڭ تايازدانۋ پروبلەماسىن ايماقتىڭ نەگىزگى سىن-قاتەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ ءوتتى.
كاسپي تەڭىزى دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە نازار اۋدارىپ, كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ايماقتىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«2000-شى جىلداردىڭ باسىنان بەرى كاسپي تەڭىزى دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالادى. وسى جانە وزگە دە پروبلەمالاردى زەرتتەۋ ءۇشىن كاسپي تەڭىزى قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلدى. عالىمداردىڭ بولجامدارى كوڭىل كونشىتپەيدى. وسىناۋ بىرەگەي سۋ ايدىنىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن بارلىق كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ باتىل ۇيلەستىرىلگەن ءىس-قيمىلى قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سۋ تاقىرىبىنا قاتىستى سويلەگەن سوزىندە ولجاس بەكتەنوۆ ارال ماڭىنداعى جاعدايعا دا نازار اۋداردى. بۇگىندە قازاقستان حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىن باسقارادى. ەلىمىزدە ونى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, كوكارال بوگەتى نىعايتىلۋدا, سىرداريا ساعاسى قايتا قالپىنا كەلتىرىلۋدە, بالىق سالاسىن قولداۋ جانە بۇرىنعى تەڭىزدىڭ كەۋىپ قالعان ءتۇبىن كوگالداندىرۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
پرەمەر-مينيستر, سونداي-اق, مۇزدىقتاردى ساقتاۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ دا ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, 2100 جىلعا قاراي ورتالىق ازيا مۇزدىقتارىنىڭ كولەمى ايتارلىقتاي كىشىرەيەدى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن ەر-رياد سامميتىندە مۇزدىقتاردى زەرتتەۋ جانە قورعاۋ بويىنشا كۇش-جىگەردى بىرىكتىرەتىن «سۋ مۇنارالارى سەرىكتەستىگىن» قۇرۋ ۇسىنىلدى. الماتىدا يۋنەسكو قامقورلىعىمەن قۇرىلىپ, وڭىرلىك زەرتتەۋلەردىڭ جەتەكشى پلاتفورماسىنا اينالعان ورتالىق ازيالىق وڭىرلىك گلياتسيولوگيالىق ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇر.
بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ سۋ قويمالارىن رەتتەۋدەن باستاپ سۋدى ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا دەيىنگى بىرلەسكەن گيدروتەحنيكالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا دايىن ەكەندىگى اتاپ ءوتىلدى.
پرەمەر-مينيستر فورۋم ءوتىپ جاتقان ورىننىڭ سيمۆولدىق مانىنە توقتالىپ, التاي ولكەسى - تۇركى وركەنيەتىنىڭ بەسىگى, ءارى مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا ارىپتەستىكتىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
پلەنارلىق وتىرىسقا رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ميحايل ميشۋستين, ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان, بەلارۋس پرەمەر-ءمينيسترى الەكساندر تۋرچين, قىرعىزستان پرەمەر-ءمينيسترى ادىلبەك كاسىماليەۆ, تاجىكستان پرەمەر-ءمينيسترى كوحير راسۋلزودا, وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆ, سونداي-اق تۇرىكمەنستان مينيسترلەر كابينەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نوكەرگۋلى اتاگۋلىەۆ قاتىستى. جيىندا كاسپيدىڭ تايازدانۋى, مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى جانە بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ ماسەلەلەرىمەن قاتار قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋعا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ جانە ترانسشەكارالىق ەكوتۋريزمدى دامىتۋ جايى تالقىلاندى.
