«قازانات» يپپودرومى بۇل كۇندەرى جاي عانا جارىس الاڭى ەمەس, قىمىزدىڭ قاسيەتىن تانۋعا كەلگەن مىڭداعان حالىقتى قۇشاعىنا سىيدىرعان رۋحاني ورتاعا اينالدى. قىمىز ءىشىپ, كوڭىل تەربەگەن, سالت-ءداستۇردى ۇلىقتاپ, جۇرەك تەبىرەنگەن كۇن بولدى.
سالتاناتتى ساۋىقتىڭ العاشقى كۇنىنەن-اق استاناعا 40 مىڭنان استام ادام جينالىپ, ەكى كۇندە بۇل كورسەتكىش 70 مىڭعا جەتتى. الىس-جاقىننان كەلگەن جۇرت تەك ءدام تاتىپ قانا قويماي, قازاقتىڭ ءداستۇرىن تەرەڭنەن تانىپ قايتتى. تىگىلگەن كيىز ۇيلەر مەن بەزەندىرىلگەن شاتىرلاردا ءار ءوڭىردىڭ قىمىزشىلارى بابا سۋسىننىڭ بابىن تاپقان ءادىس-تاسىلدەرىن ورتاعا سالدى. ءار ءوڭىردىڭ قىمىزى – وزىنشە ءبىر الەم, وزىنشە ءبىر اڭگىمە.
قازىعۇرتتىڭ قىمىزىن اكەلگەن ەرلان شوقىباەۆ كۇبىنى كيىكوتىمەن ىستايتىنىن ايتتى. تاۋدىڭ جاپىراعىن بويىنا سىڭىرگەن ءشوپتى پايدالانۋ – ەجەلگى تاجىريبەنىڭ جالعاسى.
«بالا كۇندە قانداي قىمىز ىشسەڭ, سونىڭ ءدامى تاڭدايدا قالادى. سول ءدام ءومىر بويى ەستەن كەتپەيدى. ارقانىڭ قىمىزى كەرەمەت بولعانىمەن, ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ جۇرتشىلىعىنا وڭتۇستىكتىڭ قىمىزى ىستىق كورىنەدى», دەيدى. ول بايقاۋعا 320 ليتر قىمىز اكەلگەن ەكەن.
ارقانىڭ سارى دالاسىنان جەتكەن جاڭاارقا قىمىزىنىڭ جايى بولەك. سۋسىننىڭ بەتىندە جۇزگەن مايى دا بولەك. بەينە ءبىر «مەڭدى قىمىز» دەرسىڭ. ەراليەۆ اۋىلىنان كەلگەن گ ۇلىم تۇسكەنوۆا قىمىزدىڭ بابىن تابۋ – كۇن سايىنعى تياناقتى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتتى.
ء«بىز توبىلعىمەن ىستايمىز. بۇل ارقا قىمىزىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى. تاڭەرتەڭ مىڭ, كەشكە مىڭ رەت پىسەمىز. اشىتۋ تەحنولوگياسى ساقتالماسا, ءدام بۇزىلادى. ءبىزدىڭ ءونىم – ەمدىك قاسيەتىمەن بەلگىلى. كوروناۆيرۋس كەزىندە ەلگە تەگىن تاراتتىق», دەپ اعىنان جارىلدى. جاڭاارقالىقتار بۇل جولى فەستيۆالگە 1 توننا قىمىز الا كەلىپتى.
سول سەكىلدى الماتىدان كەلگەن «ابزال قىمىز» برەندى دە جۇرت نازارىن اۋدارتتى.
ء«ار ءوڭىر ءوز قىمىزىن ماقتايدى. ەرەكشەلىگى اشىتۋ مەن پىسۋىمىزدە. تەحنولوگيامىز قۇپيا». «قۇپيا بولاتىن سەبەبى سۋ قوسپايسىزدار ما ايتەۋىر؟» دەپ قالجىڭداپ سۇراعان بولىپ ەدىك, اققا سۋدى انتۇرعان عانا قوسادى دەپ اعىنان جارىلدى. «قۇپيا ۇستايتىن ءتاسىلىن اشىتۋ كەزىندە پايدالانامىز», دەدى ول.
قىمىزبەن عانا ەمەس, كانىگى جۇيرىكتەرمەن دە دارالانعان بۇل فەستيۆال ۇلتتىق مۇرانىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى. «ەر قاناتى» اتتى جىلقى كورمەسىندە قازاقتىڭ جابىسى مەن قوستانايى, مۇعالجارى مەن بەسقاراعاي تۇقىمدارىنا دەيىن قويىلىپ, شەتەلدىك تازا قاندى جىلقىلارمەن قاتار تانىلدى. كورەرمەندەر قازاقتىڭ جىلقىعا دەگەن قۇرمەتىن كوزبەن كورىپ, كوڭىلمەن ءتۇيسىندى.
ءسويتىپ «قازاقتىڭ ەڭ سۇلۋ جىلقىسى» اتاعى مۇعالجار تۇقىمىنا, ال «ەڭ جۇيرىك» مارتەبەسى قوستانايلىق سايگ ۇلىككە بۇيىردى.
سونىمەن قاتار بالالارعا ارنالعان الاڭدا ءتۇرلى ويىندار ۇيىمداستىرىلدى. اسىق اتىپ, التى باقاندا تەربەلدى, ساداق اتتى. ۇلتتىق تاعام جارمەڭكەسىندە قازاقتىڭ ءدامى تارتىلدى. ءىس-شارا ساحناسىن وتاندىق ونەر جۇلدىزدارىنىڭ كونتسەرتى اسەمدەدى.
حالىق پەن ماماندار بىرلەسە داۋىس بەرگەن قازىلىق قورىتىندىسىندا اباي وبلىسى, سارجال اۋىلىنان كەلگەن «جانىس» شارۋا قوجالىعىنىڭ ءونىمى «ەڭ ۇزدىك قىمىز» اتاعىنا يە بولدى. جەڭىمپازعا 20 ميلليون تەڭگە كولەمىندە سىياقى بەرىلدى. 2-ورىندى قاراعاندى وبلىسى, قارقارالى قىمىزى, «قارىنشي» شارۋا قوجالىعى 15 ملن تەڭگەمەن جەڭىپ الدى. ال ءىىى ورىنعا اقمولا وبلىسى, قىمىزناي قىمىزى, «قابدۋلين» شارۋا قوجالىعى 10 ملن تەڭگەمەن جايعاستى.
سونىمەن قاتار, «التىن كۇبى», «كۇمىس تورسىق», «تەكتى سۋسىن – كۇمىس شارا» سياقتى ارنايى اتالىمدار بويىنشا دا ۇزدىكتەر ماراپاتتالدى.
مەشكەيلەر جارىسى دا قالىس قالمادى. ەكى ليتر قىمىزدى ءبىر دەممەن توبەسىنە كوتەرىپ, ءبىرىنشى ورىن العان جاڭاارقالىق قاسىمحان عالىم جۇرتتى ءتانتى ەتتى.
«BaiQymyz – باپتالعان قىمىز» — بۇل جاي عانا فەستيۆال ەمەس, بۇل – ۇلت بولمىسىن ۇلىقتاعان, رۋحتى سەرپىلتكەن, ۇرپاقتى ۇندەستىرگەن اۋقىمدى مادەني بەتبۇرىس. جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارى كەلەسى جىلدان باستاپ بۇل ءىس-شارانى ءداستۇرلى تۇردە جىل سايىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. دەمەك, ءدام مەن ءداستۇردىڭ دارىپتەلۋى جالعاسا بەرمەك.
