اسىرەسە سۋ ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى شيەلەنىسىپ بارا جاتقانى شىندىق. بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى ايتۋداي ايتىپ كەلەدى. ارنايى مينيسترلىكتىڭ شاڭىراعىن كوتەرىپ, جۇرت ءىسىن جۇمىلىپ ىستەۋگە جول اشتى.
ەمدىك قاسيەتى بار شيپالى سۋلار قازاق توپىراعىندا دا بارشىلىق. سونىڭ بىرەگەيى وڭتۇستىكتەگى – سارىاعاش شيپا سۋى. ونىڭ باعاسىنا جەتكەن ۇلت جاقسىلارىنىڭ سوزدەرى كوكەيدە سىڭعىرلاپ تۇر. حالقىنىڭ ادال ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلى جىل قۇرعاتپاي سارىاعاشقا بارىپ تۇرعان. قاراپايىم بولمەدە, قاراپايىم ادامداردىڭ قاتارىندا جاتاتىن بولعان.
قارا ءسوزدىڭ حاس شەبەرى, كلاسسيك جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ: «بۇكىل وداق كولەمىندە جەردەن شىققان مينەرالدى سۋلار كوپ بولعانمەن, بورجومعا جەتەر سۋ جوق. سارىاعاشتىڭ سۋى سول بورجومنان دامدىلىگى جاعىنان دا, ەمدىلىگى جاعىنان دا ارتىق بولماسا كەم ەمەس» دەپ شىندىقتىڭ شىرايىن كىرگىزىپ ايتقان.
ءبىر زاماندارى «سارىاعاش» دەپ اتالعان ءبىر عانا شيپاجاي بولسا, قازىر ءتۇرلى كەرەمەت اتتاردى ماڭدايشاسىنا جارقىراتىپ جازىپ قويعان سەكسەنگە تاياۋ شيپاجاي جۇمىس ىستەيدى ەكەن. بۇعان قوسا, دۇكەندەردە سامساپ تۇرعان گازدى, گازسىز «سارىاعاش» سۋلارى جانە بار. سوندا بارىنە سارىاعاشتىڭ ەمدىك سۋى جەتىپ جاتىر ما؟ ول ءبىر كەزدەرى سارقىلىپ قالماس پا ەكەن؟ كەمەرى تومەندەپ, ءتىپتى تارتىلىپ جاتقان وزەن-كول, بۇلاق از با؟
ءيا, ساپاسى سىن كوتەرىپ, كوكەيگە كۇدىك كەلتىرمەسە, كوپتەن پايدا بولماسا, زيان جوق ەكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن كەيبىرىندە ساپا سان سوقتىرىپ, تاماعى تاتىمسىز, قىزمەت كورسەتۋ جاعى اقساپ, قارا ءدۇرسىن قالىپتا قالاتىنى قالاي؟ قازىر باعاسى بايىپتى, قىزمەتى جۇيەلى وزبەك اعايىنداردىڭ سارىاعاشپەن قاتار جاتقان شيپاجايلارى, ەمدەۋ ورىندارى اڭىزعا اينالىپ بارا جاتقانداي. اعايىندار سولاي قاراي اعىلا باستادى. بارىپ قايتقاندار ءدان ريزا. بۇل كىمدى دە بولسا ويلاندىرۋعا ءتيىس سەكىلدى.
بىزدەگى الگى ساپا جايى ويىڭدى ونعا بولەدى, ساناڭدا ساققا ويناتادى. نەگە دەيسىز عوي, سارىاعاشتاعى ءبىراز شيپاجايدىڭ جارناما ءسوزى «جارىلقايدى». سەنىپ بارساڭ, كىرىپتار بولىپ كىرەسىڭ. باقىلاپ قاراساڭ, ءسوز بەن ءىس دەرلىك ۇيلەسە بەرمەيدى. قالتاڭدى قاعىپ كەلىپ, ەمگە بارساڭ كوبى – اقىلى. بۇل قالاي دەسەڭ, العاشقى «شاپاعات» شاڭعا كومىلىپ, جەكە ەكەنىن العا تارتىپ, باعا بەلگىلەۋ ەركىمىزدە دەيدى. تەكسەرە دە, تەكسەرتە دە المايسىڭ, زاڭ تالابى سولاي. قۇقىعىڭدى ايتساڭ: ۇيدەي ءۋاج الدىڭنان شىعادى, نارىق ءىسى سولاي دەپ بەتتەتپەيدى. وۋ, نارىق تالابى باسەكە, جۇرتقا ءمىنسىز قىزمەت ەمەس پە دەسەڭ, ونى دا قۇلاققا ىلە بەرمەيدى. از-كەم باقىلايتىنداردىڭ بۋىنى بوس كورىنەدى. ولارعا ءار جاقتان كەلگەن ەم الۋشىلاردىڭ مۇددەسى ەمەس, «جاقىننىڭ» مۇددەسى قىمبات.
شيپاجايدىڭ بارىندە شيپا «سۋ» اعىل-تەگىل. كوك تەڭىزدى كورە المايسىڭ, سوندا سەكسەندەي شيپاجايعا شيپا سۋ قالاي جەتىپ جاتىر دەيسىڭ؟ كۇمان, كۇدىك مازالايدى, قولدان كەلەر دارمەن جوق. ون كۇندى وتكەرەسىڭ. كەتەسىڭ.
جالپى, سارىاعاشتىڭ باستى ەمى – cۋى. باسقاسىن باسقا جەردەن دە الۋعا بولادى. سوندىقتان كوپ جاعدايدا باستاۋ باسى انىقتالعان, ىرگەتاسىن د.قوناەۆ قالاعان كاسىپوداقتىڭ شيپاجايىنداعى شۇمەك سۋىنان ءۇش مەزگىل ءشول قاندىرۋعا ءماجبۇرسىڭ.
قالاي دەسەك تە, قاسيەتتى سۋدىڭ ەمدىك قاسيەتىن شيپاجايدىڭ سانىمەن ەمەس, ساپاسىمەن ولشەپ, سول بويىنشا حالىققا قازمەت كورسەتۋدى قاتاڭ قاداعالاپ, تالاپقا ساي ەمەس, تەڭگە قۇراۋدى عانا ماقسات ەتكەندەردى انىقتاپ, ءتيىستى باعاسىن بەرىپ وتىرۋ كەرەك دەپ بىلەمىز. جۇرتقا قىزمەت ەتۋدى نارىق دەگەن جەلەۋمەن بۇركەمەي, جانى اۋىرعاندارعا ادال نيەتپەن جاعداي جاساسا, شيپاجاي يەلەرى العىسقا كەنەلىپ, تابىسسىز دا قالماسى انىق. ولاي جاساماعاندارعا ايىپپۇل ارقالاتىپ وتىرسا, قيسىق جول ءتۇزۋ جولعا ۇلاسپاق.
ءسوز ءتۇيىنى, سارىاعاشتىڭ شيپالى سۋىن دا سارقىپ الىپ جۇرمەسەك ەكەن. ەرتەڭىن ەرتە ويلايتىن ۇلت رەتىندە وسىنى دا كوكەي تارازىسىندا تەڭدەپ, جان-جاقتى ساراپقا سالساق, ءسويتىپ, كەمەل شەشىمگە ۇيتقى بولساق, كەلەشەكتە ۇتىلماس ەدىك.
سۇلەيمەن مامەت
