ءداستۇرلى شارانىڭ باستى تاقىرىبى رەتىندە ورگانيكالىق جانە كومىرتەكتى ەگىنشىلىكتى دامىتۋ ماسەلەسى تاڭدالىپ, تۇراقتى اۋىل شارۋاشىلىعىن قالىپتاستىرۋ جانە 2060 جىلعا دەيىن كومىرتەك بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ جولدارى قارالدى. جيىندا دەگراداتسياعا ۇشىراعان جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋ, ەكولوگيالىق اگروتەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, عىلىمي ادىستەر مەن تسيفرلىق شەشىمدەر تانىستىرىلدى.
الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ, عالىمدار جانە فەرمەرلەر يننوۆاتسيالىق تاسىلدەرمەن تانىسىپ, اگروسالانى كليماتتىق وزگەرىستەرگە بەيىمدەۋ جانە فەرمەرلەردى «جاسىل» باستامالارعا ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. شارادا بۇۇدب, فاو وكىلدەرى جانە كاناداداعى البەرتا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ونلاين قاتىسىپ, پىكىر ءبىلدىردى.
«قازاقستاندا كومىرتەكتى سەكۆەستراتسيالاۋدىڭ الەۋەتى زور. قازىرگى تاڭدا 90 ملن گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى جەرىنىڭ ءتۇرلى دارەجەدە توزعانى انىقتالىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە 29 ملن گەكتارى قۇنارلىلىعىن جوعالتقان. جەردىڭ 62–63%-ىندا قاراشىرىك دەڭگەيى وتە تومەن. ەگەر توپىراقتى دۇرىس باسقارساق, ول كومىرتەكتى جوعالتپاي, كەرىسىنشە, جيناقتاي الادى. وسىعان بايلانىستى ءبىز كومىرتەك پوليگوندارىن قۇرۋ, كومىرتەك قورلارىنىڭ تسيفرلىق كاداسترىن جۇرگىزۋ, گەواقپاراتتىق جۇيەلەر مەن جاساندى ينتەللەكتتى پايدالانۋ جانە كومىرتەك بىرلىكتەرىن ۆەريفيكاتسيالاۋ مەحانيزمدەرىن قامتيتىن عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامانى باستادىق. بۇل – اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن قاجەت جۇيەلى قادام», – دەدى عىلىمي سەميناردا ءسوز باستاعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ.
ءوز سوزىندە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ وڭىردە اگروساياسات عىلىم مەن تەحنولوگياعا نەگىزدەلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى – وبلىس دامۋىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. 2024 جىلى سالانىڭ جالپى ءونىم كولەمى 679,2 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ءبىز ەت, ورىك جانە قۇس شارۋاشىلىعى بويىنشا ەل كولەمىندە كوش باستاپ تۇرمىز. اوك ەكسپورتى 39%-عا ارتتى. سونىمەن قاتار, ءسۇت-تاۋارلى فەرمالار, وڭدەۋ كاسىپورىندارى مەن جىلىجاي كەشەندەرىن دامىتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. العاشقى كەزەڭدە 2 400 كم سۋارۋ جەلىلەرى قالپىنا كەلتىرىلەدى. “اۋىل اماناتى” باعدارلاماسى اياسىندا 1 360-تان استام باستاما قولداۋ تاپتى, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسى 22,7%-عا ءوستى. بىراق ەڭ باستىسى – جەرگە ۇقىپتى قاراۋعا, عىلىم مەن تسيفرلاندىرۋعا نەگىزدەلگەن تۇراقتى شەشىمدەردى ەنگىزۋ», – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ازات سۇلتانوۆ تا كاربوندىق ادىستەردىڭ تيىمدىلىگىن اتاي كەلە:
«جەر تەك ءونىم بەرىپ قانا قويماي, كومىرتەك جوبالارى ارقىلى قوسىمشا تابىس كوزىنە اينالا الادى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – اگرارشىلاردى وسىنداي تاجىريبەلەرگە كوشۋگە ىنتالاندىرۋ جانە بۇل ۇدەرىستەردى بارىنشا اشىق ءارى ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمدى ەتۋ», – دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى.
پلەنارلىق وتىرىستا اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كومىرتەك ءىزىن ازايتۋ, كومىرتەك پوليگوندارىن قۇرۋ, توپىراقتاعى كومىرتەك قورلارىن تسيفرلىق تىركەۋ, فەرمەرلەردى ەكولوگيالىق تاجىريبەگە ىنتالاندىرۋ جانە قازاقستاننىڭ جاھاندىق كومىرتەك وفسەتتەرى نارىعىنا قاتىسۋى سياقتى ناقتى ءىس-شارالار تالقىلاندى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا عىلىم, بيزنەس جانە مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇراقتى ەگىنشىلىكتى دامىتۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستاردى قامتيتىن رەزوليۋتسيا قابىلداندى.
قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قازاقستان جىل سايىن 535 ملن توننا كومىرقىشقىل گازىن سەكۆەستراتسيالاۋ الەۋەتىنە يە. ەگەر «جاسىل» اگروپراكتيكالار ءتيىمدى ەنگىزىلسە, 2050 جىلعا قاراي كومىرتەك وفسەتتەرى ساۋداسىنان جىلدىق تابىس 25 ملرد اقش دوللارىنا جەتۋى مۇمكىن.
الماتى وبلىسى.
