ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا توعىز ماسەلە قارالسا, سونىڭ بەسەۋى زاڭ جوبالارىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن ايقىنداۋعا ارنالدى. سونداي-اق, كۇن تارتىبىندە كاسپي تەڭىزىندە توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, «بايتەرەك» عارىش زىمىران كەشەنىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ جانە ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكس جوباسى جان-جاقتى قارالدى.
«كاسپي تەڭىزىندە توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى جويۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قاراعان دەپۋتاتتار ونى قولداۋ كەرەك دەپ شەشتى. نەگىزىنەن, كەلىسىم كاسپي تەڭىزىندە تابيعي جانە تەحنوگەندى سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار تۋىنداعان جاعدايدا تاراپتاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن رەتتەۋگە باعىتتالعان. كومەك كورسەتۋدەن وزگە توتەنشە جاعداي كەزىندەگى ءىس-قيمىلعا دايارلىقتى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا تاجىريبە الماسۋ; وسى سالادا اقپارات الماسۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق ادەبيەت, زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى مەن تەحنولوگيالار الماسۋ سياقتى جايتتاردى قامتيدى.
سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار «2004 جىلعى 22 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا «بايتەرەك» عارىش زىمىران كەشەنىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قولداۋ كەرەك دەپ شەشتى. اتالعان حاتتاما كەلىسىم شەڭبەرىندە «بايتەرەك» عارىش زىمىران كەشەنىن قۇرۋ جوباسىنا بەرىلگەن بيۋدجەتتىك كرەديت بويىنشا نەگىزگى بورىشتى وتەۋ جانە سىياقى تولەۋ جونىندەگى جەڭىلدەتىلگەن كەزەڭدى ءتيىستى وزگەرىستەر ارقىلى 2019 جىلعا دەيىن ۇزارتۋدى كوزدەيدى.
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ جوباسىن ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن ەكىنشى وقىلىمدا قاراپ, ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى ازاماتتىق پروتسەستىك زاڭنامانىڭ جەدەلدىگىن ارتتىرۋ, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە ءبىتىستىرۋ راسىمدەرىن بەلسەندى قولدانۋ ءۇشىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن سوتتا ءتيىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيدى, سونداي-اق, سوتتاردىڭ قىزمەتىنە اقپاراتتىق تەحنيكالىق قۇرالداردى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. كودەكس جوباسىنىڭ نەگىزگى جاڭاشىلدىقتارى رەتىندە ءىستى سوت تالقىلاۋىنا دايىنداۋ ساتىسىن جەتىلدىرۋ جانە دايىنداۋ مەرزىمىن ۇلعايتۋدى اتاپ وتكەن ءجون. بۇل ورايدا, سوتقا دەيىنگى تالقىلاۋعا بارلىق قاتىسۋشىلار دالەلدەمەلەردى ۇسىنۋعا ءتيىس. ەگەر ولار اعىمداعى كەزدە ۇسىنا الماسا, وندا دالەلدەمەلەر كەيىنىرەك, سوت تالقىلاۋى بارىسىندا ۇسىنىلۋعا جاتادى.
كودەكس جوباسىندا, سونىمەن بىرگە, ادۆوكاتتار مەملەكەتتىك ورگانداردان, قوعامدىق بىرلەستىكتەردەن, زاڭدى تۇلعالاردان انىقتامالاردى نەمەسە وزگە دە قۇجاتتاردى سۇراتۋعا جانە دە زاڭ كومەگىن كورسەتۋ ءۇشىن وزگە دە ءىس-قيمىلداردى جاساۋعا قۇقىلى دەگەن ناقتى نورما دا كورىنىس تاپقان. اسىرەسە, مەدياتسيا ينستيتۋتىن كەڭىنەن قولدانۋ, ونى سۋديا تاراپتاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا جۇرگىزەتىن بولادى. بۇل رەتتە, سوت بەكىتكەن مەدياتسيا تارتىبىمەن داۋدى رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم تاتۋلاسۋ كەلىسىمىنە ۇقساس ورىندالاتىن بولادى. كودەكس جوباسىندا ادۆوكاتتاردىڭ قاتىسۋىمەن ءبىتىستىرۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى – پارتيسسيپاتيۆتىك ءراسىم ەنگىزىلىپ وتىر. جەڭىلدەتىلگەن (جازباشا) ءىس جۇرگىزۋ ىستەرىنىڭ ساناتىنا, سول سياقتى قۋىنىم سوماسى جەكە تۇلعالار ءۇشىن 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن 500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن اسپايتىن مولشەردەگى, سونداي-اق, قۋىنىم باعاسىنا قاراماستان, قۋىنۋشى بەرگەن جازباشا قۇجاتتارعا نەگىزدەلگەن ىستەر جاتقىزىلعان. زاڭ جوباسىمەن زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا, ەكولوگيالىق, جەر, نەكە-وتباسى قۇقىقتىق قاتىناستارى جانە ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتەن تۋىندايتىن قۇقىقتىق قاتىناستار سالاسىندا داۋدى سوتقا دەيىن رەتتەۋدى مىندەتتى تۇردە قولدانۋ كوزدەلەدى. جانە دە ادۆوكاتتاردىڭ زاڭ كومەگىن كورسەتە وتىرىپ تاتۋلاستىرۋ راسىمدەرىن دە جۇرگىزۋگە تيىستىگى نازاردان تىس قالماعان.
نوتارياتتىق ارەكەتتەردى جاساۋدىڭ جاڭا ءتۇرى – اتقارۋشىلىق جازبا ەنگىزىلگەنى ءمالىم بولدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان نورما ازاماتتىق قۇقىقتىق قاتىناستارعا قاتىسۋشىلاردىڭ داۋسىز تالاپتار بويىنشا بۇزىلعان قۇقىقتاردى سوت ورىندارىنا بارماي-اق قالپىنا كەلتىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ينۆەستيتسيالار مەن كاسىپكەرلىكتى قۇقىقتىق قورعاۋدىڭ ساپالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,«ەگەمەن قازاقستان».
