كەيىپكەرىمىزدىڭ عىلىمعا ىنتاسى 2012 جىلى ق.جۇبانوۆ اتىنداعى ءاوۋ «مەتاللۋرگيا» ماماندىعىنا وقۋعا تۇسكەننەن اۋعان. «جەر قويناۋىنداعى كەننىڭ قۇندى مەتالعا اينالۋ بارىسىنداعى كوپقىرلى ۇدەرىسى ەرەكشە قىزىقتىردى. سول سەبەپتى ماماندىعىمدى تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە ۇمتىلىپ, باكالاۆريات دەڭگەيىندە توقتاماي, ماگيستراتۋرادا, سودان كەيىن دوكتورانتۋرادا وقۋىمدى جالعاستىردىم. 2018 جىلى قاراعاندى مەملەكەتتىك يندۋستريالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «مەتاللۋرگيا» ماماندىعى بويىنشا تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى, بيىل PhD عىلىمي اكادەميالىق اتاعىنا يە بولدىم. عىلىم جولىن 2016 جىلى قاراعاندى قالاسىنداعى ج.ابىشەۆ اتىنداعى حيميا-مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىنىڭ «پيرومەتاللۋرگيالىق ۇدەرىستەر» زەرتحاناسىنىڭ ينجەنەرى قىزمەتىنەن باستادىم. جۇمىس بارىسىندا مەتاللۋرگيا سالاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋگە, سونداي-اق حيميا-مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق جوسپارلارىنا سايكەس ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىمەن شارۋاشىلىق كەلىسىم-شارتتىق جۇمىستاردى ورىنداۋعا, ىرگەلى جانە قولدانبالى ماڭىزداعى زەرتتەۋلەرگە بەلسەندى قاتىسىپ ءجۇرمىن», دەيدى اسىلبەك.
قازىر ول ق.جۇبانوۆ اتىنداعى ءاوۋ قابىرعاسىندا مارگانەتس شىعىنىن ازايتۋ جانە ۇدەرىستىڭ رەسۋرس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وتاندىق مارگانەتس شيكىزاتىنان ورتاشا كومىرتەكتى فەررومارگانەتستى بالقىتۋ تەحنولوگياسىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپ ءجۇر.
«زەرتتەۋدىڭ نەگىزگى باعىتى – توتىقسىزداندىرعىش رەتىندە قايتا وڭدەلەتىن سيليكومارگانەتس پەن اليۋميني سىنىقتارىن پايدالانا وتىرىپ, وڭتايلى شيكىقۇرام ازىرلەۋگە باعدارلانعان. الدىمەن مارگانەتس كەنىن بالقىتۋعا جارامدىلىعىن باعالاۋ ءۇشىن فيزيكا-حيميالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. ءارى قاراي تەرموديناميكالىق مودەلدەۋ ارقىلى (HSC Chemistry جانە FactSage باعدارلامالارىندا) مارگانەتستىڭ جوعارى شىعىمىن جانە قوج فازاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن شيكىقۇرامنىڭ وڭتايلى قۇرامى تاڭدالدى. كەلەسى كەزەڭدە قۋاتى 100 كۆا ەلەكتر دوعالى پەشتە زەرتحانالىق جانە ءىرى زەرتحانالىق بالقىتۋلار ورىندالدى, ولاردىڭ ناتيجەسى بويىنشا بالقىتۋدىڭ تەحنولوگيالىق رەگلامەنتى ازىرلەندى. سونداي-اق ۇسىنىلعان تەحنولوگيانىڭ تيىمدىلىگىن راستايتىن فەرروقورىتپا كاسىپورنىندا ونەركاسىپتىك سىناقتار جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, مارگانەتس شىعىمى 69%-عا دەيىن ارتاتىن, فوسفور ازايتىپ, قوجدىڭ ۇگىلگىشتىگىن بولدىرمايتىن ورتاشا كومىرتەكتى فەررومارگانەتستى الۋدىڭ رەسۋرس ۇنەمدەۋشى ءتاسىلى ازىرلەندى. الىنعان قورىتپانىڭ تاجىريبەلىك پارتياسى قۇيۋ ءوندىرىسى جاعدايىندا 110گ13ل ماركىلى بولاتتى لەگىرلەۋ ءۇشىن ءساتتى قولدانىلدى», دەيدى ول.
جاس عالىم بىلتىر دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا جۇمىسىن قورعاۋ كەزىندە وتاندىق مارگانەتس كەندەرىنەن ورتا كومىرتەكتى فەررومارگانەتستى بالقىتۋدىڭ رەسۋرس ۇنەمدەۋشى تەحنولوگياسىن ازىرلەپ, وندىرىسكە ەنگىزگەن. ونىڭ بۇل عىلىمي جاڭالىعى وتاندىق بولات جانە شويىن وڭدەۋ تسەحتارىن فەررومارگانەتس سۇرىپتارىن كورشى ەلدەردەن ەكسپورتتاۋ تاۋەلدىلىگىنەن ارىلتۋعا وڭ ۇلەس بولىپ وتىر.
«ەلىمىزدە مارگانەتس كەندەرىنىڭ قورى ءابسوليۋتتى تۇردە وتاندىق مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىنداردى قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى, الايدا ولاردىڭ ساپاسىنىڭ قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە بولماۋى كەندەردى پايدالانۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. كەن قۇرامىنداعى فوسفور مەن كرەمنەزەمگە قويىلاتىن تالاپتارمەن قاتار, تەمىردىڭ مولشەرىنە دە شەكتەۋ بار. ەلىمىزدەگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى جوعارى ساپالى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتە الاتىن مارگانەتس كەنىن وڭدەۋدىڭ امبەباپ ينتەگراتسيالانعان تەحنولوگياسى جوق. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە تەك فەرروسيليكومارگانەتس وندىرىلەدى, ال تومەن جانە ورتا فەررومارگانەتس ءوندىرىسى مۇلدە جوق. بۇل ەڭ الدىمەن جوعارى ساپالى باستاپقى شيكىقۇرام ماتەريالدارىنىڭ جوقتىعىنان, سونداي-اق جاڭا ءوندىرىس جاعدايلارىنا بەيىمدەلگەن تەوريالىق جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردىڭ جوقتىعىمەن بايلانىستى. وسىلايشا, ورتا كومىرتەكتى فەررومارگانەتستى بالقىتۋ ءۇشىن ساپالى فەرروسيليكومارگانەتس, مارگانەتس كەندەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, تۇزىلەتىن ءۇيىندى قوجداردىڭ (فەررومارگانەتس قوجى) ايماق ەكولوگياسىنا زيانىن ازايتۋ جانە ساپالى ورتا كومىرتەكتى فەررومارگانەتس ءوندىرۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ مۇمكىنشىلىگىن قاراستىردىق. ناقتى ءوندىرىس جاعدايىندا ازىرلەنىپ جاتقان تەحنولوگيانى تابىستى ىسكە اسىرۋ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىندە وتاندىق مارگانەتس كەندەرىن جاراتۋ جانە ولاردان الەمدىك نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم (ورتا كومىرتەكتى فەررومارگانەتس) الۋ ەسەبىنەن يمپورتتى الماستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرادى. سونداي-اق ەل اۋماعىندا شىعارىلاتىن بولات پەن شويىننان جاسالىناتىن بۇيىمداردىڭ سۇرىپتالىمىن كەڭەيتەدى», دەدى جاس عالىم.
بۇعان دەيىن اسىلبەك ءابدىراشيت 50-دەن استام عىلىمي ماتەريال جازعان. ونىڭ 30-دان استامى «Scopus» جانە «Web of Science» بازالارىنا كىرەتىن يمپاكت-فاكتورى بار حالىقارالىق جۋرنالداردا جاريالانعان. ال ول ازىرلەگەن تەحنولوگيالار مەن عىلىمي تاسىلدەر ناقتى ءوندىرىس پەن وقۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزىلگەن. 2019–2020 جىلدارى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ۇزدىك جاس عالىمى» اتانعان ول رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىستەمەلىك كەڭەس ماقۇلداعان ءۇش وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال جازدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق عىلىم تۇراقتى دامىپ كەلەدى.
«اسىرەسە تەحنيكالىق جانە قولدانبالى پاندەر سالاسىندا تۇراقتى ءوسىم بار. جاريالانىم قىزمەتى جانداندىرىلىپ, زەرتتەۋ ناتيجەلەرى وندىرىسكە ەنگىزىلىپ جاتقانىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. عىلىم مەن ونەركاسىپ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ, سونداي-اق اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى دامىتۋعا دا ايرىقشا دەن قويۋ ماڭىزدى. وسى رەتتە مەملەكەتىمىزدىڭ جاس عالىمداردى قولداۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىرعانى قۋانتادى. بۇل قاتاردا كونكۋرستار, گرانتتار, عىلىمي تاعىلىمدامالاردى اتاپ وتۋگە بولادى. سونداي-اق ناتيجەلەردى پراكتيكالىق سالاعا ەنگىزۋگە جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى باعدارلامالاردى كەڭەيتۋگە كوپ كۇش جۇمسالسا, قۇبا-قۇپ ەكەنىن قاپەرگە سالعىم كەلەدى», دەدى ا.ءابدىراشيت.
