مەملەكەت باسشىسى ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ماڭىزىن ۇنەمى اتاپ ءوتىپ, ونى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى. «ازاماتتارىمىز ەركىن ءجۇرىپ-تۇراتىن قاۋىپسىز قوعام قۇرۋىمىز قاجەت», – دەگەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى.
وسىعان بايلانىستى ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسىندە كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىپ, نەگىزگى ءرول اتقاراتىن قۇرىلىمدار بار. اتاپ ايتساق, قر پرەزيدەنتى جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا, قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى, قر ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى, قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى.
ءبىر جىلدىڭ ىشىندە مەملەكەت تەك وتباسىلىق ساياساتقا وزگەرىس ەنگىزىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ورتالىق ازياداعى زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەستە ەڭ ءتيىمدى جۇيە قالىپتاستىردى.
جاڭا زاڭنىڭ نەگىزگى وزەرىستەرى:
- ۇرىپ-سوعۋ مەن جەڭىل دەنە جاراقاتى قىلمىس دەپ تانىلدى. بۇل ارەكەتتەر اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەن قىلمىستىق كودەكسكە قايتا ەنگىزىلىپ, جازا كۇشەيتىلدى.
- بۇزاقىنى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ءۇشىن جابىرلەنۋشىنىڭ ارىزى قاجەت ەمەس. بۇل تۇرمىستىق سالاداعى قۇقىقبۇزۋشىلار سانىنىڭ ەداۋىر ارتۋىنا مۇمكىندىك بەردى.
- كامەلەت جاسقا تولماعاندارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق, قاتىگەزدىك كورسەتكەن جاعدايدا تاراپتارعا تاتۋلاسۋعا مۇمكىندىك بەرىلمەيدى.
- سوت اگرەسسوردى ءماجبۇرلى تۇردە پسيحولوگيالىق كومەك الۋعا جىبەرىپ, جابىرلەنۋشىمەن بايلانىسۋىنا نەمەسە بىرگە تۇرۋىنا تىيىم سالا الادى, ءتىپتى تۇرعىن ءۇي اگرەسسوردىڭ مەنشىگى بولعان جايعدايدا دا.
زاڭ تەك جازالاۋمەن شەكتەلمەي, الدىن الۋجانە قولداۋ جۇيەسىن دە ەنگىزدى.
ماسەلەن, 52 «بۇزاقى» سوت شەشىمىمەن مىندەتتى پسيحولوگيالىق وڭالتۋعا جىبەرىلدى. 20 جاڭا پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلدى. ەل بويىنشا 112 وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەپ تۇر. 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 34 مىڭ وتباسى الەۋمەتتىك, قۇقىقتىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك الدى. 2 مىڭ وتباسىعا تۇراقتى كومەك كورسەتىلىپ جاتىر.
2025 جىلدىڭ باسىنان باستاپ, وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا:
•تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرى 20,5%-عا ازايدى;
•وتباسىلىق-تۇرمىستىق قىلمىس سانى 29%-عا تومەندەدى;
•كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى جىنىستىق سيپاتتاعى قىلمىس 21,3%-عا ازايدى;
•پەدوفيليا فاكتىلەرى 40,7%-عا قىسقاردى.
19 مىڭ تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق دەرەگى رەسمي ارىز جازىلماي-اق انىقتالدى. بۇل وقيعالار وڭىرلەردەگى جەدەل توپتاردىڭ, الەۋمەتتىك جەلىلەر, كۋاگەرلەردىڭ جانە ساراپتاما توپ مۇشەلەرىنىڭ مالىمەتتەرى ناتيجەسىندە تىركەلدى.
مەكتەپتەردە «111» مەملەكەتتىك بايلانىس ورتالىعىنىڭ QR-كودى ورناتىلعاننان كەيىن بالالار اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىق, بۋللينگ جانە كۇردەلى پسيحيكالىق-ەموتسيالىق جاعدايلار تۋرالى فاكتىلەر ءجيى انىقتالا باستادى.
جىل باسىنان بەرى بالالاردان 86 مىڭنان استام سمس-حابارلاما كەلىپ ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە 2 مىڭنان استامى — زورلىق-زومبىلىق, بۋللينگ, سىنىپتاستارمەن نەمەسە اتا-انالارىمەن قارىم-قاتىناستان كۇيزەلىسكە تۇسكەنىنە بايلانىستى كومەك سۇراعان. ءوز-وزىنە قول جۇمساۋعا ارەكەتتەنگەن 28 جاعداي انىقتالىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداندى.
«111» قىزمەتىنە ەرەسەكتەر دە جۇگىنۋدە. 5 اي ىشىندە الەۋمەتتىك, بالالار قاۋىپسىزدىگى, پسيحولوگيالىق كومەك پەن وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا 62 مىڭ قوڭىراۋ كەلىپ تۇسكەن.
ءبىر جىلدىڭ ىشىندە مەملەكەت وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەستە ناقتى ارەكەت قاجەت ەكەنىن دالەلدەدى. جاڭا زاڭ قۇقىقتىق قۇرال عانا ەمەس, ءوز ازاماتتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى بولدى.
