بيىل ەلوردادا 101 ءجاسوسپىرىم قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. ولاردىڭ سيپاتى دا ءارتۇرلى: ۇرلىق, توناۋ, ەسىرتكى تاسىمالى, ءتىپتى كىسى ولتىرۋگە وقتالۋ فاكتىسى تىركەلگەن. بىلتىرعى ستاتيستيكا دا وسىعان ۇقسايدى.
– ەڭ رەزونانستى ىستەردىڭ ءبىرى – كامەلەتكە تولماعان ازامات «Telegram» مەسسەندجەرى ارقىلى تايلاندتان ماريحۋانا ەسىرتكى زاتىن تاپسىرىسپەن الىپ, ونى حالىقارالىق پوشتا ارقىلى قابىلداپ, جالدامالى پاتەردە ساقتاعان. ءتىنتۋ كەزىندە 1 كيلوعا جۋىق ەسىرتكى تاركىلەنگەن. بۇل قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس ء«ىرى مولشەر» دەپ سانالعان. ناتيجەسىندە, سوت كامەلەتكە تولماعان ازاماتتى 8 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. تاعى ءبىر اۋىر قىلمىس بىلتىر مامىر ايىندا بولدى. كامەلەتكە تولماعان بوزبالا قىزعا قىزعانىشتان شابۋىل جاساپ, ومىرىنە قاۋىپ توندىرگەن. ول الدىن الا اڭشى پىشاعىن جانە قولعاپ الىپ, بەينەباقىلاۋى جوق الاڭعا قىزدى الداپ شاقىرعان. سوت شەشىمىمەن وعان 5 جىل 7 اي جازا كەسىلدى, – دەيدى استانا قالاسى پروكۋراتۋراسىنىڭ اعا پروكۋرورى ازامات توقتارباي.
سپيكەر استانا قالالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ءجاسوسپىرىم قىزداردىڭ دا ۇجىمدىق توناۋ فاكتىلەرى, فۋتبول الاڭىندا ۇيالى تەلەفون ۇرلىعى, مەكتەپكە «جارىلعىش قويىلدى» دەگەن جالعان حابارلاما جىبەرۋ سياقتى وزگە دە قىلمىستارى تۋرالى ايتتى. بۇل مىسالدار كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا قىلمىستى سانالى تۇردە جاساۋ دەڭگەيى ءوسىپ وتىرعانىن اڭعارتادى.
ال باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاسوسپىرىمدەر جاساعان قىلمىس 30%-عا (30-دان 39-عا) كوبەيىپ كەتكەن. جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ارمان ورازاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, 39 فاكتىنىڭ 27-ءسى م ۇلىكتىك قىلمىس كورىنەدى. ياعني 14-ءى – بوپسالاۋ, التاۋى – ۇرلىق, بەسەۋى – توناۋ, ەكەۋى – الاياقتىق.
ەسكە سالساق, باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆ «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا ناۋرىز ايىندا وتكىزگەن كەڭەستە جاسوسپىرىمدەر قىلمىسى اقتوبە, اتىراۋ, پاۆلودار جانە باسقا دا وڭىرلەردە كوبەيگەنىن ايتقان ەدى. سول سەبەپتى قاراماعىنداعىلارعا پروفيلاكتيكالىق شارالاردى كۇشەيتۋدى, انتيبۋللينگ باعدارلامالارىنىڭ تيىمدىلىگىن زەردەلەۋدى تاپسىردى.
كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە كامەلەتكە تولماعاندار مەن جاستار اراسىنداعى مۇنداي تۇيتكىلدەر ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن دا الاڭداتىپ ءجۇر. ماسەلەن, وتكەن اپتاداعى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات ارداق نازاروۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ماسەلە كوتەردى.
– قازاقتا ء«بىر جىلىڭدى ويلاساڭ – ەگىن ەك, ون جىلىڭدى ويلاساڭ – اعاش ەك, ءجۇز جىلىڭدى ويلاساڭ – ۇرپاق تاربيەلە» دەگەن ءسوز بار. ەلىمىزدەگى كامەلەتكە تولماعاندار مەن جاستار اراسىندا بۇزاقىلىق كوبەيگەنى قوعامدى قاتتى الاڭداتىپ وتىر. بۇل – تەك قۇقىقتىق ماسەلە ەمەس, بۇكىل قوعامنىڭ رۋحاني-مادەني احۋالىن, ونىڭ ىشىندە وتباسىلىق قۇندىلىق پەن مەكتەپتەگى ءتالىم-تاربيەنىڭ السىرەگەنىن كورسەتەتىن الەۋمەتتىك قۇبىلىس. مىسالى, جىل باسىندا ەلدى دۇرلىكتىرگەن بىرنەشە وقيعا بولدى: استانادا 14 جاستاعى بالانىڭ 5 جاسار بالدىرعانعا پىشاقپەن شابۋىل جاساۋى; سەمەيدە ءبىر توپ وقۋشى ءوز قاتارلاسىن ۇرىپ-سوققان ۆيدەوسى الەۋمەتتىك جەلىدە تارادى; جاڭاوزەندەگى ليتسەي وقۋشىسىنىڭ سوققىعا جىعىلىپ, اۋرۋحاناعا ءتۇسۋى. وسىنداي وقيعالار ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە تىركەلىپ جاتىر. بۇل جاعداي جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى اگرەسسيا دەڭگەيى شەكتەن شىعا باستاعانىن كورسەتەدى, – دەيدى دەپۋتات.
ول قوعامداعى قۇندىلىقتار جۇيەسىنىڭ السىرەپ بارا جاتقانىن باسا ايتتى.
– باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتى بويىنشا, وتكەن جىلى رەسپۋبليكادا كامەلەتكە تولماعاندار تاراپىنان 1 890 قىلمىستىق ءىس تىركەلگەن. بۇل دەگەنىڭىز – كۇن سايىن 5-كە جۋىق قۇقىق بۇزۋشىلىققا جاسوسپىرىمدەر قاتىساتىنىن بىلدىرەدى. قوعامداعى قۇندىلىقتار جۇيەسىنىڭ السىرەۋى, وتباسىنداعى تاربيەنىڭ ازايۋى, الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ونلاين ويىنداردىڭ ىقپالى جاستاردى تەرىس جولعا يتەرمەلەپ جاتىر. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى وسى جىلدى «قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جىلى» دەپ جاريالاپ, ء«جاسوسپىرىم» اتتى ارنايى شارا باستادى. جاقسى باستاما. دەگەنمەن بۇل – پوليتسيا مەن اكىمشىلىك ايىپپۇلمەن عانا شەشىلەتىن ماسەلە ەمەس. بۇل ءۇشىن كەلەر ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن ويلايتىن, ۇلتتىق مۇددە مەن قۇندىلىقتاردى بارىنەن جوعارى قوياتىن باعدارلاما جاساپ, بابادان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان تەكتىلىك جولىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. ۇل مەن قىزدى تاربيەلەيتىن جالپى ۇلتتىق باعدارلاما جاسالۋ كەرەك, – دەدى ا.نازاروۆ.
راسىمەن, جالپى ۇلتتىق باعدارلاما قاجەت-اق. ويتكەنى پسيحولوگتەر دە جاس جەتكىنشەكتەردىڭ قىلمىس جاساۋىنىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى وتباسىلىق قارىم-قاتىناستىڭ السىرەۋى ەكەنىن ءجيى ايتىپ ءجۇر. ياعني بالانىڭ نەمەن اينالىسىپ, قايدا بارىپ جۇرگەنىنە اتا-انانىڭ نازار اۋدارماۋى, الەۋمەتتىك جەلىلەرگە وڭاي قول جەتكىزۋ دە ەلدەگى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىستىڭ جيىلەۋىنە سەبەپ بولىپ وتىر.
نەگىزى بەيقامدىققا سالىنىپ, بالاسىنا قاراماعان اتا-انالاردى جاۋاپتى ورگاندار نازارىنان تىس قالدىرماۋعا تىرىسادى. ماسەلەن, بيىل ەلىمىزدە 29 مىڭ اتا-انا زاڭ الدىندا جاۋاپقا تارتىلدى. بۇگىندە 5 ءىس تەرگەلۋدە, ال بالالاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتپەگەن 1 ادامعا قاتىستى تەرگەۋ باستالعان. ونىڭ ۇستىنە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جاسوسپىرىمدەر قىلمىسى بويىنشا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جاڭا زاڭ جوباسىن ازىرلەدى.
تۇپتەپ كەلگەندە, جاسوسپىرىمدەر قىلمىسى – تەك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا تيەسىلى ماسەلە ەمەس. بۇل – بۇكىل قوعامنىڭ پروبلەماسى. وتباسى مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار ءوزارا ارەكەتتەسپەيىنشە, بالا تاربيەسى جۇيەلى بولمايدى. ال ەرتەڭگى كۇنىمىز قاۋىپسىز ءارى سانالى بولسىن دەسەك, بۇگىنگى ءتارتىپ تە, زاڭ دا مىقتى بولۋى كەرەك.
