اسىلىندە, سىبايلاس جەمقورلىقپەن ءتيىمدى كۇرەس ونىڭ سەبەپتەرى مەن تۋىنداۋىنا ىقپال ەتەتىن جاعدايلاردى جويۋدان باستالۋى قاجەت. بۇل – قوعامنىڭ پاراساتتىلىققا نەگىزدەلگەن مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جانە جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ ارقىلى عانا مۇمكىن بولاتىن كۇردەلى, بىراق ماڭىزدى ۇدەرىس. ەگەر وعان قولايلى ورتا ساقتالسا, جەمقورلاردى ۇستاۋ ەشقاشان بىتپەيتىن جۇمىسقا اينالادى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اسحات جۇماعالي ءوز سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە: ء«ارامشوپ تامىرىمەن ج ۇلىنعان جانە جەر ۋاقتىلى ءارى ساپالى وڭدەلگەن جەردە وسپەيدى», دەپ ايتىپ ەدى. بۇل سوزدەر سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ ۇستانىمىن ايقىن كورسەتەدى.
جالپى, اگەنتتىك قىزمەتىنىڭ باستى ماقساتى – سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ. ال بۇل ۇدەرىستىڭ ءوزى ەكى نەگىزگى باعىتتان تۇرادى. الدىمەن, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىس مەكتەپ تابالدىرىعىنان باستالادى. ونداعى ماقساتىمىز – ادالدىق, ادىلەتتىلىك جانە پاراساتتىلىق قاعيداتتارىمەن ءومىر سۇرەتىن ۇرپاقتى تاربيەلەۋ. بالالار مەن جاستاردى اعارتۋ جانە تاربيەلەۋ جەمقورلىقتان ادا قوعامنىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالايدى. ەكىنشى باعىتىمىز – سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ.
بۇل باعىت مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەن ازاماتتارعا ارنالعان. ءبىز جەمقورلىق جاساۋعا يتەرمەلەيتىن جولدار مەن سەبەپتەردى جويىپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا توسقاۋىل قويۋعا تىرىسامىز. مۇنداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءتيىمدى زاڭنامالىق شارالار قابىلداۋ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, جاساندى ينتەللەكت پەن تالداۋ قۇرالدارىن پايدالانۋ ارقىلى جۇيەدەگى ءالسىز تۇستاردى انىقتاۋ ارقىلى مۇمكىن بولادى.
جالپى, اگەنتتىك جۇمىسى تاربيە, الدىن الۋ شارالارى مەن جازالاۋدى ۇشتاستىراتىن كەشەندى تاسىلگە نەگىزدەلگەن. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە تەك جازالاۋعا نەمەسە پروفيلاكتيكاعا نەگىزدەلگەن بىرجاقتى ادىستەر اسا ءتيىمدى ەمەس. ادامداردىڭ تاربيەسى دە سان الۋان بولىپ كەلەتىندىكتەن بۇل ماسەلەگە جۇيەلى تۇردە قاراۋ قاجەت-اق.
وسى قاعيداتتاردىڭ نەگىزىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ءوز جۇمىسىن قۇرىپ, الەمدىك ۇزدىك تاجىريبەلەردى ەلىمىزدىڭ شىنايى جاعدايىنا بەيىمدەيدى. مىسالى, كەيبىر ەلدەردە باسىمدىق الدىن الۋ شارالارىنا بەرىلسە, باسقالارىندا – قاتاڭ جازالاۋ ادىستەرىنە سۇيەنەدى. الايدا تاجىريبە كورسەتكەندەي, ءتۇرلى تاسىلدەردىڭ ۇيلەسىمى عانا ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس – بۇل تەك مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى مىندەت ەمەس, ءاربىر ازاماتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى. تەك ورتاق كۇش-جىگەرىمىز ارقىلى عانا جەمقورلىقسىز ورتا قالىپتاستىرا الامىز.
ارينە, قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ – ۇزاقمەرزىمدى تالاپ ەتەتىن مىندەت. وعان جان-جاقتى, كەشەندى كوزقاراسپەن قاراپ, اعارتۋ جۇمىستارى, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى, سونداي-اق ءار ادامنىڭ بۇل كۇرەسكە بەلسەندى ارالاسۋى سىندى قاعيداتتار اۋاداي قاجەت.
سونىڭ ءبىرى – سىبايلاس جەمقورلىققا قوعامدا توزبەۋشىلىكتى ارتتىرۋ. بۇل مەملەكەت, ازاماتتىق قوعام مەن مەديا وكىلدەرىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىن تالاپ ەتەتىن كەشەندى ۇدەرىس. ەڭ الدىمەن, سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرى ءۇشىن جازانىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بەرىك قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىز قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى.
مەديا تەك جەمقورلىق فاكتىلەرىن اشكەرەلەۋمەن شەكتەلمەي, ادال ەڭبەكتىڭ جانە ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جاعىمدى ۇلگىلەرىن كورسەتۋگە ءتيىس. تەك وسىنداي بىرلەسكەن ارەكەتتەر ارقىلى قوعامدا جەمقورلىققا دەگەن توزبەۋشىلىكتى كۇشەيتىپ, انتيكوررۋپتسيالىق مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا بولادى. ماسەلەن, كوپشىلىككە تانىس ءبىر كورىنىستى ەلەستەتەيىكشى. ايتالىق, ءتۇرلى قوناقتار ۇلكەن داستارقان باسىندا جينالدى دەلىك. ولاردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشى دە بار. بىراق ونىڭ ماتەريالدىق جاعدايى وتە جاقسى. ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى رەسمي تابىسىنا سايكەس كەلمەيتىنىن وتىرعانداردىڭ ءبارى بىلەدى: ءزاۋلىم كوتتەدج, قىمبات كولىك پەن بايلىقتىڭ باسقا دا بەلگىلەرى بار. الايدا ەشكىم بۇعان نارازىلىق تانىتپايدى, كۇمان دا كەلتىرمەيدى. كەرىسىنشە, ونىڭ مارتەبەسىن ماقتانىشقا اينالدىرىپ, ءتىپتى بايلىعى قىزعانىش تۋدىرادى.
ال وسى كەزدە كۇن سايىن ادام ءومىرىن قۇتقارىپ جۇرگەن دارىگەرلەر مەن قوعام تىنىشتىعىن ساقتايتىن ادال پوليتسەيلەر تاسادا قالادى. ولاردىڭ ەڭبەگى مويىندالمايدى, جۇمىسى ماقتانىش ەمەس, قالىپتى نارسە رەتىندە قابىلدانادى.
مۇنداي جاعداي ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ ساناسىندا قۇرمەت پەن مارتەبە ادالدىق پەن قوعامعا تيگىزگەن پايداعا ەمەس, بايلىق پەن بيلىككە بايلانىستى دەگەن قاتە تۇسىنىكتى قالىپتاستىرادى. الايدا بۇل ماسەلەدە ءۇمىتسىز, قۇر بوسقا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا بەرۋگە دە بولمايدى. جاعدايدى تاربيەلەۋ مەن جاڭا قوعامدىق ستاندارتتاردى قالىپتاستىرۋ ارقىلى وزگەرتۋگە بولادى.
ءبىرىنشىسى – وتباسىنىڭ ءرولى. ادامنىڭ باستى مورالدىق باعدارلارى ەڭ الدىمەن وتباسىندا قالانادى. اتا-انالار بالالارىنا جاس كەزىنەن باستاپ باستى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر – ادالدىق, ادىلەتتىلىك جانە زاڭعا باعىنۋ ەكەنىن ءتۇسىندىرۋى قاجەت.
قوعامعا شىن نيەتىمەن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن, تابىسى از بولسا دا, ەلگە پايداسىن تيگىزەتىن ادامدارعا قۇرمەتپەن قاراۋدى بالاعا ۇيرەتكەن ءجون. ەگەر ەرەسەكتەر وزدەرى قوسارلانعان ستاندارتتاردى ۇستانباسا, زاڭسىز جولمەن كەلگەن بايلىققا سۇيسىنبەسە, ماسەلەلەرىن اينالىپ ءوتۋدىڭ جولدارىن ىزدەمەسە, وندا بالادا نەنىڭ دۇرىس, نەنىڭ بۇرىس ەكەنى تۋرالى دۇرىس تۇسىنىك قالىپتاسادى.
ەكىنشىسى – قوعامنىڭ ءرولى. تاعى دا اتاپ وتكىم كەلەدى: الەۋمەتتىك باعدارلاردى قالىپتاستىرىپ, قولدايتىن قوعامنىڭ ءرولى دە كەم ەمەس. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە قوعامدىق سانامىزدا «ادال ەڭبەكپەن كوپكە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس» دەگەن جالعان تۇسىنىك ورنىعىپ قالعان. بۇل – الەۋمەتتىك ادىلەتتىكتىڭ نەگىزىن شايقالتاتىن تەرىس ۇعىم.
ەگەر قوعام زاڭ اياسىندا ارەكەت ەتەتىن, ادال ەڭبەكپەن كۇن كورەتىن ادامداردى قادىرلەپ, قۇرمەتتەيتىن بولسا, ال جەمقورلىق ارقىلى بايىعانداردى قولداۋىن دوعاراتىن بولسا, وندا بالالار دا سوعان قاراپ, دۇرىس قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرەدى.
باق, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى مەن قوعامدىق ۇيىمدار – بارلىعى دا زاڭعا جانە ءوز جۇمىسىن ادال اتقاراتىن ادامدارعا دەگەن قۇرمەتتى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى قاتىسۋعا ءتيىس. مىسالى, مەكتەپتەردە قازىرگى زاماننىڭ قاھارماندارى – دارىگەرلەر, مۇعالىمدەر, پوليتسەيلەر مەن عالىمدار تۋرالى باياندايتىن ارنايى باعدارلامالار ەنگىزۋگە بولادى.
ارينە, بۇل باعىتتا مەملەكەتتىڭ ءرولى ەرەكشە. مەملەكەت سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مىنەز-ق ۇلىقتى قالىپتاستىرۋدا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالايدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن. بۇل دەگەنىمىز – جۇيە اشىق ءارى ءادىل بولۋى كەرەك, ال سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى ءسوزسىز جازالانۋعا ءتيىس. تەك وسىنداي جاعدايدا ازاماتتار زاڭعا سەنىپ, ونى قۇرمەتتەۋگە بەيىم بولادى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى وسى جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالاپ, قوعامداعى ادىلەت ۇعىمىن قايتا جانداندىرۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋداردى. ادال ەڭبەكتىڭ بەدەلىن كوتەرە وتىرىپ, ءبىز ادامنىڭ قوعامعا شىنايى قوسقان ۇلەسى نەگىزىندە قۇرمەت پەن مويىنداۋعا لايىق بولاتىن تۇراقتى قۇندىلىقتار جۇيەسىن قالىپتاستىرامىز. ەگەر ءبىز وسى قۇندىلىقتاردى قابىلداپ, زاڭمەن ءومىر ءسۇرىپ, تارتىپكە قۇرمەتپەن قارايتىن بولساق, سىبايلاس جەمقورلىق ماسەلەسى وزەكتىلىگىن جوعالتادى. سوندا جەمقورلىق ۇيرەنشىكتى قۇبىلىس ەمەس, وقشاۋ ءارى ايىپتالاتىن ارەكەت رەتىندە قابىلدانباق.
جالپى, سىبايلاس جەمقورلىققا ءۇنسىز كەلىسۋ مادەنيەتى دە قاۋىپتى قۇبىلىس رەتىندە قوعامدى ىشتەن ءىرىتىپ-ءشىرىتىپ جىبەرەدى. دەگەنمەن بۇل سوراقىلىقتى وزگەرتۋ ءۇشىن ونداي وزگەرىستى ءار ادام الدىمەن وزىنەن, ياعني بالالاردى تاربيەلەۋدەن, وتباسىنداعى جاڭا باعىت-باعدار قالىپتاستىرۋدان جانە زاڭ مەن ادىلەت قوعام ءومىرىنىڭ نەگىزىنە اينالاتىن جاعداي جاساۋدان باستاۋ قاجەت. ءاربىر ادام مىناعان كوز جەتكىزۋگە ءتيىس: تەك زاڭدى ساقتاۋ مەن تارتىپكە قۇرمەت كورسەتۋ عانا ءبىزدى مىقتى ءارى تۇراقتى قوعامعا اينالدىرادى. سوندا كەلەر ۇرپاق بايلىققا ەمەس, ءوز ەڭبەگىمەن جانە ادالدىعىمەن الەمدى جاقسارتۋعا ۇلەس قوسقان ادامدارعا قۇرمەتپەن قارايدى.
قالاي دەسەك تە, بۇگىنگى تاڭدا قوعامدا الاڭداتارلىق ءۇردىس بايقالادى. كوپشىلىك «ۇساق» پاراقورلىق تۋرالى حابارلامالارعا بەيجاي قارايدى, ونى كۇندەلىكتى قۇبىلىس نەمەسە ءتىپتى اقتاۋعا بولاتىن نارسە دەپ قابىلدايدى. قوعامنىڭ شىنايى رەاكتسياسى تەك كوپ ميلليوندىق جەمقورلىق فاكتىلەرى جاريا بولعان كەزدە كورىنەدى – مۇنداي جاعدايلار نارازىلىق پەن ايىپتاۋعا ۇشىرايدى. بۇل قۇبىلىستىڭ الەۋمەتتىك تامىرى تەرەڭدە جاتىر جانە ول قوعامداعى سىبايلاس جەمقورلىققا دەگەن توزىمدىلىكتىڭ كۇندەلىكتى دەڭگەيىن كورسەتەدى.
مۇنداعى ماڭىزدى نارسە – ماسەلەنىڭ اۋقىمىن پارا مولشەرىمەن ولشەۋگە بولمايدى. سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ەڭ بولماشى كورىنىستەرى دە قوعامدىق قۇندىلىقتاردى بۇزادى, سەنىمسىزدىك ورتاسىن قالىپتاستىرادى جانە ادىلەتتىلىكتى اياققا تاپتايدى. ەگەر قوعام «ۇساق» زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا كوز جۇما قاراۋعا دايىن بولسا, بۇل ء«ىرى» جەمقورلىققا قولايلى ورتا قالىپتاستىرادى.
بۇل قۇبىلىستى قوعامدىق سانانى وزگەرتۋدىڭ ارقاسىندا عانا جەڭۋگە بولادى: قوعامعا كەز كەلگەن, ءتىپتى ەڭ ۇساق پارانىڭ دا سالدارى بار ەكەنىن, ونىڭ ءاربىر ازاماتتىڭ ءومىر ساپاسىنا اسەر ەتەتىنىن كورسەتۋ قاجەت.
سىبايلاس جەمقورلىق – بۇل تەك جۇيەلىك ماسەلە ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامدا ورنىققان كەيبىر ادەتتەر مەن مادەني نورمالاردىڭ ناتيجەسى. ايتالىق ءوزىم ءبىلىم العان ۇلىبريتانيا ەلىندەگى جاعدايدى مىسال ەتسەك. ۇلىبريتانيا سىندى دامىعان ەلدەردە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ بولماۋى تەك ءتيىمدى زاڭداردىڭ ارقاسىندا ەمەس, ەڭ الدىمەن, پارا نەمەسە ايلا-شارعى سياقتى ۇعىمداردىڭ قوعامدا بوتەن ءارى جول بەرۋگە بولمايتىن نارسە رەتىندە قابىلدانۋىنىڭ ناتيجەسى. بۇل – ونداعان جىل بويى قالىپتاسقان تاربيە جەمىسى: بالا كەزدەن باستاپ زاڭعا, ادالدىققا جانە تارتىپكە قۇرمەت سىڭىرىلەدى.
«Transparency International» ۇيىمىنداعى جۇمىسىم بارىسىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر كەزىندە مەن قىزىقتى جايتتى بايقادىم: بالالار مەن جاستاردىڭ ويلاۋ جۇيەسى بىزدە دە بىرتىندەپ وزگەرىپ كەلەدى. مىسالى, بۇرىن بالالار بيلىك پەن بايلىقتى ارمانداسا, بۇگىندە ولاردىڭ ماقساتتارى ءوزىن-ءوزى دامىتۋ, باقىتقا جەتۋ جانە قوعامعا پايدالى بولۋمەن بايلانىستى. ولار وزدەرىنە ۇنايتىن ىسپەن اينالىسقىسى كەلەدى, ال مانساپقا ۇمتىلۋ, ىقپال نەمەسە اقشا ءۇشىن ەمەس, ىشكى قاناعات پەن ماندىلىك ءۇشىن بولىپ وتىر.
ارينە, مۇنى جاڭا ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ءىسى ءوز ناتيجەسىن بەرە باستاعانىنىڭ ايعاعى دەۋگە بولادى. سەبەبى سىبايلاس جەمقورلىقپەن تەك جازالاۋ ارقىلى كۇرەسۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستىسى – الدىن الۋ, تاربيەلەۋ جانە قوعامدا ادالدىق پەن پاراساتتىلىقتى ومىرلىك ۇستانىم ەتىپ ورنىقتىرۋ. دەسە دە زاڭنامالىق باستامالار مەن جاڭا بۋىندى تاربيەلەۋ ءىسى بىرگە ۇشتاسقاندا عانا ءبىز سىبايلاس جەمقورلىقتان ازات ەل قۇرۋدىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاي الامىز.
بۇگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت بىرقاتار زاڭ جوبالارىن بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتىپ كەلەدى. بۇل باستامالار شىن مانىندە ۇلكەن سەرپىلىس جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ولاردىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدىسىنىڭ ءبىرى – پارا بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىكتى قاراستىراتىن زاڭ جوباسى. قازىرگى قولدانىستاعى زاڭنامادا جاۋاپكەرشىلىك تەك پارا ناقتى بەرىلىپ, زيان كەلتىرىلگەننەن كەيىن عانا قاراستىرىلادى. وعان دەيىنگى كەز كەلگەن اڭگىمە مەن كەلىسىم – جازادان تىس قالىپ جاتادى. ال جاڭا زاڭ جوباسىندا پارا بەرۋ نەمەسە الۋ تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزۋدىڭ ءوزى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن ارەكەت رەتىندە قاراستىرىلادى.
كوپتەگەن دامىعان مەملەكەتتە مۇنداي مادەنيەت قاتاڭ زاڭ, جۇيەنىڭ اشىقتىعى جانە تاربيەنىڭ ۇيلەسىمى ارقىلى قالىپتاسقان. ءبىز دە وسى تاجىريبەنى نەگىزگە الا وتىرىپ, جەمقورلىققا ورىن تابىلمايتىن ورتا قۇرۋىمىزعا بولادى.
قىسقاسى, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى ىلگەرىلەتۋ وسى سالا توڭىرەگىندەگى ەڭ ماڭىزدى باستامالاردىڭ ءبىرى سانالادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءۇنسىز قالماۋ. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستەگى ماڭىزدى قۇرالداردىڭ ءبىرى 1424 بايلانىس ورتالىعى بولدى. كەيىنگى ءبىر جىل ىشىندە ورتالىققا كەلىپ تۇسكەن قوڭىراۋ سانى 5 مىڭنان 26 مىڭعا دەيىن ءوستى. بۇل ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن, سونداي-اق قوعامنىڭ جەمقورلىققا دەگەن توزبەۋشىلىگىنىڭ كۇشەيگەنىن كورسەتەدى. ال وتكەن جىلى اگەنتتىكتىڭ Call-ورتالىعىنا 26 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن ەكەن. جانە دە تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ۆولونتەرلەردىڭ جۇمىسى.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىز بويىنشا 2 500 ۆولونتەر بەلسەندى جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ولار جول قۇرىلىسى, اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بارىسىندا قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, زاڭ بۇزۋعا جول بەرمەۋدى قاداعالاپ ءجۇر. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى سوماسى 55,1 ملرد تەڭگەگە نەگىزسىز باعا كوتەرۋدىڭ جولى كەسىلىپتى. ونىڭ 26 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 47%-ى بيۋدجەتكە قايتارىلعان.
ال وتىنىشتەردىڭ كوبەيۋى مەن ۆولونتەرلەردىڭ بەلسەندىلىگى – قوعامنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتكە دەگەن سەنىمىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
دانيار بيگايداروۆ,
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ كومەكشىسى-رەسمي وكىلى
