مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىندا جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. ۆەدومستۆو اسىرەسە الدىن الۋ شارالارىنا باسا ءمان بەرۋدە – ساتىپ الىناتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ جوسپارلى باعالارىن نەگىزسىز كوتەرۋگە قاتىستى مونيتورينگ كۇشەيتىلگەن.
«2025 جىلدىڭ العاشقى بەس ايىندا جالپى قۇنى 29 ملرد تەڭگەگە جۋىق زاڭبۇزۋشىلىق فاكتىلەرى انىقتالدى. ونىڭ 6,4 ملرد تەڭگەسى بيۋدجەتكە قايتارىلدى. قالعان سومانى (22,6 ملرد تەڭگە) تاپسىرىس بەرۋشىلەر قايتا قاراپ, ولار بويىنشا جوسپارلى باعالار تومەندەدى نەمەسە ساتىپ الىناتىن تاۋارلار كولەمى ۇلعايدى (2024 جىلى 55 ملرد تەڭگەگە ارتىق ءوسىم انىقتالدى, ونىڭ ىشىندە 26 ملرد تەڭگەسى بيۋدجەتكە قايتارىلدى, 29 ملرد تەڭگەگە ساتىپ الۋ قايتا قارالدى). جالپى, جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالعاننان بەرى (2019 ج) 224,7 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتىن نەگىزسىز پايدالانۋعا جول بەرىلمەدى», دەلىنگەن حابارلامادا.
الدىن الۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى زاڭبۇزۋشىلىقتار ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ باعىتىنداعى جۇمىس جانداندىرىلدى. اگەنتتىكتىڭ مونيتورينگى بارىسىندا انىقتالعان بارلىق قۇقىقبۇزۋشىلىق بەلگىلەرى ءتيىستى مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنا جولدانىپ, اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرۋعا نەگىز بولادى. بۇل باعىتتا ناقتى ناتيجەلەر بايقالۋدا: 2024 جىلى بار بولعانى 22 زاڭبۇزۋشىلىق تىركەلسە, بيىلعى جىلدىڭ العاشقى كەزەڭىندە ولاردىڭ سانى 95-كە جەتكەن.
سونىمەن قاتار زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. اگەنتتىكتىڭ بىرقاتار ۇسىنىمدارى «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭدا ىسكە اسىرىلدى (01.01.2025 ج. باستاپ كۇشىنە ەندى). ماسەلەن, «قبپ» فورماتىندا قاعاز تۇرىندە ساتىپ الۋ الىنىپ تاستالدى (قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قاجەتتىلىكتەرىن قوسپاعاندا), زياتكەرلىك مەنشىك وبەكتىلەرىن ساتىپ الۋ بويىنشا شەكتەۋلەر ەنگىزىلدى (ولاردى ساتىپ الۋعا مونوپولياعا قارسى ورگاننىڭ وسىنداي تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وندىرۋشىلەردىڭ جوقتىعى تۋرالى قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا جول بەرىلەدى), سىبايلاس جەمقورلىق ءۇشىن سوتتالعان ادامداردىڭ ساتىپ الۋعا قاتىسۋعا تىيىم سالۋ بەلگىلەندى.
اگەنتتىكتىڭ باستاماسى بويىنشا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى كوزدەيتىن باپتىڭ ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعى ايقىندالدى (بۇعان دەيىن اقبتك-ءنىڭ 207-1-بابى بويىنشا ورگان ايقىندالماعان بولاتىن, وسىعان بايلانىستى نورما جۇمىس ىستەمەگەن, قازىر ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە قارجى مينيسترلىگىن ايقىنداعان).
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى. جۇرگىزىلگەن تالداۋلار شەڭبەرىندە, ونىڭ ىشىندە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا وسى باعىتتاعى الدىن الۋ شارالارى بويىنشا جاڭا ۇسىنىستار ازىرلەنىپ جاتىر. ولاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا بيىلعى جىلدىڭ 6 ناۋرىزىندا قارجى مينيسترلىگىمەن 2025 جىلعا ارنالعان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جول كارتاسى بەكىتىلدى. قۇجاتتا 26 ناقتى ءىس-شارا بار.
اگەنتتىكتىڭ مالىمەتىنشە, جول كارتاسى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكقورلارىمەن ينتەگراتسيالاۋ, سونداي-اق ونىڭ فۋنكتسيونالىن جەتىلدىرۋ (كارتەلدىك ءسوز بايلاسۋدى انىقتاۋ, قوسالقى مەردىگەرلەرگە جالپى جۇمىس كولەمىنىڭ 30%-دان استامىن بەرۋدى بولدىرماۋ, جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋ جانە ت.ب.) كوزدەلگەن. توتەنشە جاعدايلار كەزىندە ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ كەزىندە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ, ساتىپ الۋدى نەگىزسىز جويۋ مۇمكىندىگىن بولدىرماۋ (ونىڭ ىشىندە ۋاكىلەتتى جانە سوت ورگاندارىنىڭ اكتىلەرى بولماعان كەزدە), سونداي-اق جۇيەلى بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ (ونىڭ ىشىندە ولاردى سىبايلاس جەمقورلىق اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جاتقىزۋ جولىمەن) جونىندەگى نورماتيۆتىك سيپاتتاعى ءىس-شارالار جوسپارلانعان.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى جۇيەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى — ورىندالعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ تولەمدى ۋاقىتىندا جۇزەگە اسىرماۋى. بۇل تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن «مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ» اقپاراتتىق جۇيەسىن ساتىپ الۋ پورتالىمەن بىرىكتىرۋ جانە تولەم ۇدەرىسىن تولىقتاي اۆتوماتتاندىرۋ (ادام ارالاسۋىنسىز) جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق جوسىقسىز تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزىلىمىن قالىپتاستىرۋ كوزدەلگەن.
سونىمەن قاتار, رەيتينگتىك-بالدىق جۇيەمەن وتكىزىلەتىن كونكۋرستاردا جۇمىس تاجىريبەسىن راستاۋ تەتىگىن اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىندا شارالار قابىلدانۋدا. بۇل – ادام فاكتورىن ازايتۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار دەرەكقورلارىمەن تاجىريبە رەەسترىن بىرىكتىرۋ, مەرزىمدى قايتا راستاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە ءونىم بەرۋشىلەرگە ورتاق ىرىكتەۋ تالاپتارىن بەكىتۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى.
تاماقتاندىرۋ قىزمەتىنە قاتىستى ساتىپ الۋلاردى جەتىلدىرۋ دە كۇن تارتىبىندە. مۇندا جۇمىسكەردىڭ ناقتى كاسىپورىندا جۇمىس ىستەيتىنىن راستاۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋ (ونىڭ ىشىندە ەتسق ارقىلى), سونداي-اق «HR Enbek» جۇيەسىن ساتىپ الۋ پورتالىمەن بىرىكتىرۋ ارقىلى ءبىر ادامدى ءارتۇرلى ۇيىمداردا ءبىر مەزگىلدە تىركەۋگە جول بەرمەۋ شارالارى قاراستىرىلعان.
بۇدان بولەك, بۇل باعىتتاعى بىرقاتار جۇمىستار حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ — ەىدۇ مەن گرەكو-نىڭ جاريا ساتىپ الۋلارعا قاتىستى ۇسىنىمدارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.
جول كارتاسىن تولىق ىسكە اسىرۋ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىندەگى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ەداۋىر ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتالعان ماسەلە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا.
