ايتا كەتەلىك, «رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق» – ءومىردىڭ كەز كەلگەن وسىمپازدىق جۇيەنىڭ اۋرۋ-سىرقاتتارى بولماعان جاعدايداعى تولىق فيزيكالىق, اقىل-وي جانە الەۋمەتتىك ساۋلىعى. «رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق» ۇعىمىنا – جىنىستىق دامۋ, جەكە گيگيەنا, جىنىستىق قاتىناس جاتادى.
«رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى قورعاۋ, وتباسىن جوسپارلاۋعا كومەك, ەرلى-زايىپتىلارعا نەمەسە بولاشاق اتا-انالارعا (جاستارعا) ماڭىزدى بولاتىن ءتۇرلى اقپارات بەرۋ, وسىلاردىڭ بارلىعى – ىرگەلى ادام قۇقىقتارى بولىپ تابىلادى. ءار ادام ءوز وتباسىن جوسپارلاۋ ءۇشىن مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە جانە عىلىمي پروگرەستى قولدانۋعا قۇقىلى. جىنىستىق قاتىناستان بۇرىن, وعان قانشالىقتى دايىن ەكەنىڭدى ويلاپ كور. جىنىستىق قاتىناس تۋرالى نەعۇرلىم كوپ بىلسەڭ (جۇكتىلىك, ءارتۇرلى اۋرۋلار, ساقتانۋدىڭ تۇرلەرى جانە ت.ب.) كەلەشەك ءومىرىڭ دە سوعۇرلىم تىنىش جانە قاۋىپسىز بولادى», دەيدى پسيحولوگ گ.بەسپاەۆا.
پسيحولوگتىڭ سوزىنشە, بۇل اۋرۋ ادامنىڭ قورعانىس جۇيەسى (يممۋنيتەت) ۆيرۋسپەن زاقىمدانعاندا باستالادى. بۇل ايتۆ-جۇقپاسىنىڭ سوڭعى ساتىسى, بۇل – سوزىلمالى اۋرۋعا جاتادى.
«باستاپقى كەزەڭدە اۋرۋ جاسىرىن وتەدى, سوندىقتان ادام ءوزىن ساۋ سەزىنەدى جانە ونى بىلمەي باسقا ادامعا جۇقتىرۋى مۇمكىن. ايتۆ-جۇقپاسىنىڭ كلينيكالىق بەلگىلەرى ءارتۇرلى, اۋرۋ ءارى قاراي ادامنىڭ يممۋنيتەتى مەن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءوربيدى. باستاپقىدا, ۆيرۋستى جۇقتىرعاننان كەيىن 2-4 اپتادا, جەدەل جۇقپالى اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى – دەنە قىزۋى كوتەرىلەدى, بەزدەر ۇلكەيىپ, ءىشتىڭ ءوتۋى, دەنەدە بورتپەلەر پايدا بولادى, باس اۋىرىپ, قۇسادى. ودان كەيىنگى كەزەڭ بىرنەشە ايدان 3-5-10 جىلعا دەيىن سوزىلىپ, اۋرۋدىڭ جەدەل بەلگىلەرى بولمايدى, بىراق بەزدەردىڭ ۇلكەيۋى تۇراقتى بولىپ, سوزىلمالى اۋرۋلارى ءجيى اسقىنادى. سوڭىندا سەبەپسىز دەنە قىزۋى اراكىدىك كوتەرىلىپ, السىزدىك, تەرشەڭدىك, دەنە سالماعى ازايىپ, جەدەل رەسپيراتورلىق تىنىس جولدارى جۇقپالارىن تەز قابىلداپ, ودان كەيىن پنەۆمونيامەن اسقىنادى. دەنە تەرىسىندە, ءسىرىڭدى قاباتتاردا ءىرىڭدى بورتپەلەر, ۇشىق پايدا بولادى. بىرتە-بىرتە يممۋنيتەت تومەندەۋىنە بايلانىستى اۋرۋدىڭ بارلىق بەلگىلەرى اۋىرلاپ, اۋرۋدىڭ سوڭعى ساتىسى - جيتس-كە اۋىسىپ, بىرنەشە ايدان 5 جىل جانە ودان كوپ جىلدان كەيىن ناۋقاستىڭ ولىمىمەن اياقتالادى», دەيدى گۇلنۇر ەسمۇراتقىزى.
ايتۆ-جۇقپاسىن جۇقتىرىپ تاراتۋشى ادام – اۋرۋدىڭ بارلىق ساتىسىندا قاۋىپتى سانالادى. ءار ادام ءوزىن جانە تۋىستارىن, دوستارىن اتالعان ىندەتتەن قورعاعىسى كەلسە, ايتۆ تۋرالى بىلگەنى ءجون.
ايتۆ قانداي جولدارمەن جۇعادى
مامانداردىڭ ايتۋى بويىنشا تاتۋيروۆكا, پيرسينگ, مانيكيۋر, پەديكيۋر جاساتقان كەزدە نەعۇرلىم ساق بولىپ, ينەلەردىڭ زالالسىزداندىرىلۋىنا ايرىقشا ءمان بەرۋ قاجەت. شپريتستەردى, تاتۋيروۆكا سالاتىن, قىرىناتىن, مانيكيۋرلىك جانە باسقا دا جەكە باسىنىڭ تازالىعىن ساقتاۋعا ارنالعان قۇرالداردى ورتاق پايدالانۋدى بولدىرماۋ كەرەك, ياعني, ءبىر رەت قانا قولداناتىن ششپريتس جانە اسپاپتاردى پايدالانۋ قاجەت. ەسىرتكىنى تۇتىنۋ مەن ەنگىزۋدەن اۋلاق بولعان ءجون. تاتۋ, قۇلاق تەسۋ سياقتى پروتسەدۋرالار ارنايى كابينەتتە جاسالۋ كەرەك.
ەگەر اناسىندا ۆيرۋس بولسا, جۇكتىلىك جانە بوسانعان كەزدە انادان بالاعا جۇعاتىنى بەلگىلى. سول ورايدا انادان بالاعا تىك جولمەن بەرىلۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا, رەسپۋبليكادا جۇكتى ايەلدەردى ايتۆ-جۇقپاسىنا ۋاقىتىلى تەكسەرۋدەن وتكىزۋ ۇيىمداستىرىلعان.
ايتا كەتەيىك, ايتۆ جۇقپاسى اۋا ارقىلى (جوتەلگەندە, تۇشكىرگەندە), باسسەيندە جانە تابيعي سۋدا شومىلعاندا, ورتاق اجەتحانانى جانە جۋىناتىن بولمەنى پايدالانعاندا, ورتاق ىدىستى, اسحانا, توسەك-ورىن جابدىقتارىن قولدانعاندا, قۇشاقتاسقاندا, قول الىسقاندا, سۇيىسكەندە, ماسا جانە باسقا جاندىكتەر شاققاندا, ايتۆ جۇقپاسىن جۇقتىرعان اداممەن ءبىر ۇيدە تۇرعاندا جۇقپايدى.
سىرقاتتىڭ جىنىستىق جولمەن بەرىلۋ ۇلەسى ارتىپ وتىر
سوڭعى جىلدارى اتالعان سىرقاتتىڭ جىنىستىق جولمەن بەرىلۋ ۇلەسى ارتقان. وكىنىشكە قاراي, جۇقپانىڭ جىنىستىق جولمەن تارالۋىنىڭ كوبەيۋ سەبەبى – كەزدەيسوق جىنىستىق قاتىناس تۋرالى اقپاراتتىڭ از بولۋىنان ءارى ادامداردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا نەمقۇرايلى قاراۋىنان بولىپ وتىر. ايتۆ-نىڭ بۇلاي تارالۋىنىڭ الدىن الۋدىڭ جالعىز جولى – قاۋىپسىز مىنەز ق ۇلىقتى ۇستانۋ جانە جىنىستىق سەرىكتەستىكپەن ءوزارا ادالدىقتى ساقتاۋ. ويلانباي جاسالعان مىنەز-ق ۇلىق ارەكەتتەرى كۇتپەگەن زارداپتارعا اكەلەدى.
مەديتسينا ناۋقاستاردى تولىق ەمدەي المايدى
قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينانىڭ مۇنداي ناۋقاستاردى تولىق ەمدەۋگە مۇمكىندىگى جوق. بىراق جيتس-ءتىڭ ءوربۋىن تەجەپ, ناۋقاستىڭ ءومىرىن ۇزارتىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەمدەۋ تاسىلدەرى بار. ەمنىڭ ماقساتى – ايتۆ جۇقپاسى بار ناۋقاستاردىڭ اعزاسىنداعى ۆيرۋستاردىڭ كوبەيۋىن تەجەپ, يممۋندىق جۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋ, بۇل ءۇشىن انتيرەتروۆيرۋستىق پرەپاراتتار قولدانىلادى.
«ايتۆ/جيتس ەپيدەمياسىن تەجەۋدىڭ ەڭ باستى جولى – اۋرۋدىڭ الدىن الۋ. ال, الدىن الۋ شارالارى وتە قاراپايىم – ول سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ, ەسىرتكىنى تۇتىنۋدان باس تارتۋ, جاۋاپتى ءارى قاۋىپسىز جىنىستىق مىنەز-ق ۇلىقتى ۇستانۋ, جەكە باسىنىڭ گيگيەنا قۇرالدارىن وزىنە عانا پايدالانۋ. سونىمەن قاتار, ءار ادام كۇدىكسىز ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن ايتۆ-عا تەكسەرۋدەن (تەستىلەۋدەن) ءوتىپ, ءوز دەنساۋلىعىڭا باقىلاۋ جاساۋ قاجەت. جالپى ءار ادام ءوز دەنساۋلىعىنا سانالى قاراپ, ەڭ باستىسى, اۋرۋدىڭ الدىن العان ءجون. دەنە تاربيەسىمەن, سپورتپەن اينالىسۋ جانە دۇرىس تاماقتانۋ سىرقات تۇرلەرىنىڭ الدىن الىپ, ەمدەۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى», دەيدى ۇلىتاۋ وبلىستىق جيتس-تىڭ الدىن الۋ ورتالىعىنىڭ پسيحولوگى گۇلنۇر بەسپاەۆا.
