بۇدان كەيىنگى اكەمنىڭ مايدان جورىعى رۋمىنيادا جالعاستى. 1941 جىلى گيتلەر وسى جەردە ءبىزدىڭ اسكەريلەردى اۋە بومباسىنىڭ استىنا العان. ۋكراينانى, دون وزەنىن ارتقا تاستاپ كەڭەس اسكەرى كاۆكازعا بەت الادى. گەرمانيانىڭ دايىندىعىن كورگەن اكەم نەمىس تانكىسىنىڭ بەرىكتىگىنە تاڭعالاتىن. «قانشا گراناتا لاقتىرعانىمەن جارىلمايتىن الىپ تەحنيكا كىسىلەردى قۋىپ جەتىپ, جانشىپ وتەتىنى فاشيستەردىڭ جاۋىزدىعىن كورسەتتى» دەيتىن مايدانگەر اكەمىز. «اقمولادان بىرگە اتتانعان جولداسىم مۇحامەدعالي دەگەن ازامات ءسۇرىنىپ كەتىپ, تانكىنىڭ جالپاق تابانىنىڭ استىندا قالىپ قويدى. بۇل – نەمىستىڭ وزبىرلىق كورسەتكەنىنە ناقتى مىسال. كىسى ۇستىندە تۇرعان اۋىر تەحنيكا ءبىر ورىندا شىر كوبەلەك اينالىپ ءارى قاراي بەت الدى. مەن ۇمىتتەنىپ جەتىپ كەلگەنىمدە مىجىلعان ۆينتوۆكانى, كاسكانى عانا كوردىم. ءبىز كاۆكازدا بەكىنىس قۇردىق. بۇدان كەيىن ۇلكەن شايقاس – ستالينگرادتاعى بەتپە-بەت كەزدەسۋ. جويقىن ۇرىستا اسپاندى نەشە كۇن قارا تۇنەك باسىپ تۇردى. قازاقتىڭ تالاي مەن دەگەن جىگىتتەرى توپىراق استىندا قالدى عوي» دەگەنى دە ەسىمىزدە.
اكەي سول ءبىر كۇندەردى ەسكە العاندا «مەنەن ءجۇز ەسە ارتىق جىگىتتەر وپات بولدى» دەۋشى ەدى. ىنىلەرىن جىگەرلەندىرىپ, «جاقسى, باتىر جىگىتتەردى كوزىمىز كوردى, قالايشا ايتپاسسىڭ» دەيتىن مۇڭايىپ.
مايدان جولىندا اكەمىز كۋرسك دوعاسىندا, پولشا, ۆەنگريا, اۋستريا, بەرليندى ازات ەتۋ ءۇشىن بولعان شايقاستا اۋىر جارالاندى. سول بەرليندى تولىق الۋ ءۇشىن جۇرگەن كەسكىلىسكەن ۇرىستا مايدانگەر نەمەرە اعاسى قاپىش تۇگەلباەۆ قازا تابادى. باۋىرىنىڭ قازاسىن ەستىرتۋگە كورشى ديۆيزيادان ارنايى دەلەگاتسيا كەلگەنىن ۇنەمى ەسكە الۋشى ەدى. اسكەري دوستىق لەبىز دەگەن – وسى. بۇدان سوڭ ەلبا وزەنىندە امەريكالىقتارمەن بىتىمگە كەلىپ, ەكى جاق قولعا تۇسكەن تۇتقىنداردى ايىرباستايدى. بۇل قىزىل اسكەردىڭ ەكىنشى مايدانعا اتتانار الدىنداعى ۇلكەن ءبىر دايىندىعى ەدى. كوپ مايدانگەر ماسكەۋدە جەڭىستى تويلاپ جاتقاندا اكەم مەن وزگە دە قارۋلاستارى قيىر شىعىسقا اتتانىپ, موڭعوليا- قىتاي جەرىنە كىرەدى. حالحينگگول ماڭىندا جاپوننىڭ كۆانتۋن اسكەرىمەن بەتپە-بەت كەزدەسەدى. بۇل سوعىس نەمىستىڭ امال-تاسىلدەرىنەن باسقاشا بولدى. جاپوندار شيراق قيمىل جاساپ, ءتۇرلى قۋلىقتارعا باردى. بىراق تاجىريەبەلى اككى قىزىل اسكەر ولارعا مۇرسات بەرمەدى. قىتايدىڭ حاربين, مۋگدەن سياقتى كوپتەگەن ءىرى قالاسىن بوساتتى. جاپوندىقتار امەريكانىڭ اتوم بومباسىنان كەيىن بەرىلۋگە ءماجبۇر بولدى.
بەيبىت ومىردە مايدانگەر جولداستارى اكە-شەشەمدى قۇرمەتتەپ ماسكەۋ, كيەۆ, يۆانوۆ, زاپوروجە, تاشكەنت, تاعى ءبىرسىپىرا قالالارعا ارنايى شاقىرىپ, قوناق ەتتى. بۇل قان مايدانداعى باۋىرلاستىقتىڭ جالعاسى-تىن. كوكشەتاۋلىق قاندىكويلەك جولداسى جاپار سۇلەيمەنوۆ ەكەۋى ءبىراز جەردى كوردى.
مەن قىسقاشا جازبامدا اكەمنىڭ مايدانگەرلىك سوقپاعى ارقىلى تاريحتىڭ ءبىر ۇزىگىن تۇسىندىرگىم كەلدى. اكە-شەشەم دۇنيەدەن وتسە دە, ءبىر قاۋىم ۇرپاعى ەرلىگىن ۇمىتپايدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اششى اقيقاتى بۇگىنگى تويىپ سەكىرگەن الەمگە, ۇرپاققا ساباق بولسا ەكەن دەيمىز.
مۇرات تۇگەلباەۆ,
مايدانگەردىڭ ۇرپاعى
