سۋرەت: litpr.ru
وتباسىنىڭ قاباعى قاتۋ, ۇنجىرعاسى ۇن تۇبىندە... بۇنىڭ ءبۇيتىپ ءبۇرىسىپ-تىرىسۋىنىڭ سەبەپ-قيسابى بىرەۋ-اق... شىرماۋىقشا تاراتىلعان ەسەپ-قيساپ-اق قاجىتىپ ءبىتىردى. تەكسەرۋ تىكەڭدەپ تىلەرسەك قيىپ ول وتىر. نەگىزى, جارتى ميلليون جەتپەي جەلكە قاسىپ, ىرىدەن ىرەپ الماي-اق ءىش-قازانى بوسقا بۇزىلايىن دەپ تۇر... نە اس وتپەيدى, نە وي ىلگەرى كەتپەيدى, ياعني, داستارقان باسىنداعى مىج-تىج كەيپىنىڭ ءتۇر استارى وسى.
وتباسىنىڭ بۇل كەلىسپەگەن كەسكىن-كەلبەتىن توقايلاسا قالعان ءتورت پەندە شاما-شارقىلارىنشا شارتاراپقا شاشىراتادى.
* * *
جان دەگەندەگى جالعىز جارىنىڭ ويى:
«ە, ەسەرسوق نەمە, بىلەم ءبۇيتىپ ءبۇرىسىپ وتىرعانىڭدى, وتاسقانىمىزعا ون جىلدان استى... زەرىگىپ-زاڭگىپ وتىرعان شىعارسىڭ. اجار كەتتى, ءاجىم باستى, قۇداي قالاسا, بىرەر جىلدا بەلى ءتۇزۋ «بابۋشكا» بوپ باسىلىپ قالامىز. ويىڭدا — ەركىندىك. ءايدا, باس بوستاندىعى تيەر مە ەدى... ءايدا, قىز-قىرقىن, جاس ءيىس... ويىڭدى, بىلەم, بىلەم, اناۋ جاس ءيىس قۇشىپ قۇلاپ جاتقان قۇدىس قۇرداسىڭ... ەسىل-دەرتىڭ, «قۇدىستا نە ارمان بار ەكەن» عوي. ءبىز ساعان — تۇساۋ, تەمىر كىسەن... توماعاڭدى كيگىزىپ توردا ۇستاپ وتىرمىز... بىلەم, بىلەم, توماعاڭدى سىپىرىپ قۇلدىق ۇرىپ قويا بەرسەك, ءبۇيتىپ بۇرىسپەي اڭكى-تاڭكى كۇي كەشپەي, ءايدا اقپا-توكپە كۇي كەشەر ەدىڭ-اۋ!..».
* * *
ەسەيىپ ەر جەتكەن بالاسى باسىلىپ وتىر:
«ۇيلەنگەنىمدى قالامايدى. شاش-ەتەكتەن بولار شىعىندى ويلاپ شيرىعىپ وتىر...».
* * *
شەشەنىڭ ءجونى بولەك دەسەك تە, وي قۇرعىر ويسىراتىپ بارادى:
«ە, يت-اي. قايتسىن, مەن دە ءبىر شيكى وكپە, ءوز قولىن ءوزى قايتىپ كەسسىن. وتىرسام – وپاق, تۇرسام — سوپاق, ەكەنىمدى بىلەم دە...».
* * *
داستارقانداعى بەسىنشى پەندە — قوناق ءوز-وزىنەن قىبىجىقتاۋلى:
ءيا, «قوناق ءبىر قونسا — قۇت, ەكى قونسا — جۇت» دەپ وتىرعانىڭدى بىلەم. «دۇنيەدەگى كەرەمەت — تۋىس-جەكجاتىڭنىڭ جاعالاماعانى, اۋرە-سارساڭعا سالماعانى» دەگەن قاعيدانىڭ بارىن ەستىپ-بىلگەنمىن...».
ءىى
ەرتەسىندە دە داستارقان باسىندا كۇنى كەشەگى بەس پەندەنىڭ باس بىرىكتىرە قالعانىن ايتساڭشى.
...ويپىر-اي, بۇگىنگى ءۇي يەسىنىڭ شالقىپ-شاتتانعان كوڭىل كۇيىن, ءاي, ايتىپ جەتكىزە الماسپىز... كوزى ك ۇلىمدەپ, تاناۋى دەلديىپ, جانارى جالت-جۇلت... اجىمدەرى قۇمعا سىڭگەن سۋداي, ءىزى دە ءىز-ءتۇزسىز... داۋسى دا جارقىن-جارقىن, اركىمدى ءبىر نىسانا ەتىپ حال-احۋالىن, تاعى باسقانى سۇراپ تارپىپ-اق وتىر. سونداعىسى, اتاڭا نالەت, كەشەگى جەگەنىن جەلىم, ىشكەنىن ءىرىڭ ەتكەن جارتى ميلليوننىڭ مىقىنىنان ۇستاعان... ياعني رەتتەلگەن, ءجون-جوباسى جازىلعان ىسقاعازىن تاۋىپ, ءتاۋباسىنا كەلگەن.
* * *
جان دەگەندەگى جالعىز جارىنىڭ ويى:
«ە, يت, ارام, ءبىر ءجونىن تاپقان دا... اجىراسىپ الدىن اشىپ الماسا دا, تار ەتەكتىلەردەن قولى شىعىپ, كۇپسىپ, ءجىپسىپ وتىر, ومالعىر نەمە... ارمانىڭا جەتىپسىڭ, دەگەنىڭ بوپ تەرەزەڭ تەڭەلگەن ەكەن, يت سايقال! كوردىڭ بە, كوڭىلى — كوكتەم, جاعاسى جايلاۋ, دۇنيەنى جالپاعىنان باسىپ وتىرۋىن».
* * *
باۋىر ەتى بالاسى دا ءبىر نارسە ءبىلىپ مىرس ەتتى: «قانداي ەكەن, قۇدا-قۇداعي... «قاتىن الما — قايىن ال» دەپ ۇيرەتكەن ءوزىڭىز. بايلىق – بارلىعىن بىلاي قويىپ, قۇدانىڭ قۇرىعىن, مىقتى كرەسلوسىن, توبە-بي ەكەنىن ءبىلىپ العان-اۋ-ءا... ءاي, ءبىزدىڭ اكەيگە ءسوز بار ما, كەشە بۇك, مىنە بۇگىن شىك... بۇعاندا قۇدايعا شۇكىر دەلىك».
* * *
شەشەنىڭ ءجونى بولەك, ويى ون تاراپ:
«ە, تۋرا اكەسى, كوپ نارسەنى الىستان بولجاپ, ىشىندەگىنى سەزە قويادى... بار عۇمىرىمىزداعى جيعان-تەرگەنىمىزدى ءوزىنىڭ اتىنا اۋىستىرىپ جازا قويايىن دەگەن ويىمدى وقىپ قويعانىن ايتساڭشى...».
* * *
قوناق تا ەتەك-جەڭىن ەركىن تاستاپ ەڭسەلى وتىر:
«سەزگىشتىگىن... اۋىلعا «تۇسكەن ۇيىمە ءۇيىتىپ قوي جەتكىزىڭدەر» دەگەن تەلەگرامما سالعانىمدى ءبىلىپ وتىر-ەي...».
«ە, ءيا, يت دۇنيە-اي دەسەڭشى...».
بەرىك سادىر
