ءىس-شاراعا ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى استاناداعى باعدارلامالار كەڭسەسىنىڭ, وبلىس اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى, جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋ جانە سوت ورىندارىنىڭ ماماندارى, سالالىق باسقارمالاردىڭ باسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق ادۆوكاتۋرا ينستيتۋتىنىڭ, ازاماتتىق قوعام جانە جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
جيىندا ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قۇقىقتىق ساۋاتى قاي دەڭگەيدە, ادىلدىك ىزدەگەن ادام قۇزىرلى ورگانداردان تىس تاعى قانداي تاۋەلسىز نەمەسە حالىقارالىق ۇيىمدارعا جۇگىنە الادى, ەڭبەك قاتىناسىندا كەزدەسەتىن داۋ-دامايدى قالاي شەشۋگە بولادى, زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان نەمەسە ادام ساۋداسىنا تۇسكەن ازامات قايدان كومەك سۇراي الادى دەگەن سىڭايلى سان سالانى قامتىعان وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى.
باسقوسۋ بارىسىندا ادام قۇقىن قورعاۋدىڭ ۇلتتىق جانە حالىقارالىق جۇيەسى زەردەلەندى. ادام قۇقى جونىندەگى ۇلتتىق مەكەمەلەردىڭ سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن, باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل تەتىكتەرى تالقىلاندى.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان ابەنوۆ وڭىردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى اياسىنداعى باسىم مىندەتتەر جۇيەلى ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ارمان تارعىن ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, وبلىستا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتى تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. مۇنىڭ سىرتىندا قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارى دا اسا بەلسەندى.
«وتكەن اپتادا عانا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. وندا ازاماتتاردىڭ قۇقىن قورعاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى جانە ونى شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى تالقىلاندى. جالپى, اتالعان ماسەلە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ, بالالاردىڭ, ايەلدەردىڭ, ميگرانتتاردىڭ قۇقىن قورعاۋ سياقتى كەڭ اۋقىمدى باعىتتاردى قامتيدى. وبلىس اكىمدىگى جانىنان كامەلەتكە تولماعاندار كوميسسياسى, ادام ساۋداسىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كوميسسيالار, الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جانە ەڭبەك قاتىناستارى جونىندەگى ۇشجاقتى كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى», دەدى اكىم ورىنباسارى.
وڭىردە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ىمىراسىز كۇرەسكە جانە ونىڭ الدىن الۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. ماسەلەن, جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار ون شاقتى جىل ىشىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتەتىن جوبالاردى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. اتالعان جوبالارعا بىلتىر وبلىس بيۋدجەتىنەن 149 ملن تەڭگە بولىنگەن.
«وبلىستىڭ بەس وڭىرىندە پسيحولوگيالىق جانە مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن, جاڭا كاسىپتەر مەن كاسىبي داعدىلارعا بەيىمدەيتىن, سونداي-اق ەكونوميكالىق, زاڭگەرلىك جانە الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىن مەكەمەلەر بار. جالپى, قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى ءاربىر مەملەكەتتىك ورگان ازاماتتاردىڭ قۇقىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇددەلى», دەدى ا.ابەنوۆ.
سەميناردا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق قازاقستان اۋماعىندا تۇراقتى نەمەسە ۋاقىتشا تۇراتىن وزگە دە ادامداردىڭ ازاماتتىق, ەڭبەك, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى قارالدى. تىڭداۋشىلار ازاماتتاردىڭ ءوز قۇقىقتارىن سوتتا جانە سوتتان تىس قورعاۋ, ازاپتاۋلاردان جانە قاتىگەزدىك پەن جازانىڭ باسقا تۇرلەرىنەن, كەمسىتۋشىلىكتەن ەركىن بولۋ, بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىمەن تانىستى.
پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تاستەمىر ابىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, ادامنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ قۇقى مەن بوستاندىعىن بىرنەشە تارماققا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. ولار – ازاماتتىق قۇقىق, ساياسي قۇقىق, ەكونوميكالىق قۇقىق, الەۋمەتتىك جانە مادەني قۇقىك, سوڭعىسى ۇجىمدىق قۇقىق.
«سەميناردىڭ نەگىزگى كوزدەگەنى – قوستاناي وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا قۇقى مەن بوستاندىعىن جانە مىندەتتەرىن ءتۇسىندىرۋ. بىزدە ەڭبەك قاتىناسىنا قاتىستى داۋ-دامايلار, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەلەرى كەزدەسەدى. ايەلدەر مەن مۇگەدەكتەردىڭ ماسەلەسى دە وزەكتى. بۇگىنگى سەميناردا وسى ماسەلەلەرمەن قاتار, بالالار قۇقىن قورعاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ايتىلدى. قاندايدا ءبىر ادامنىڭ قۇقى تاپتالىپ, قورعالماعان جاعدايدا, ايتالىق, جوعارعى سوتتىڭ نەمەسە باس پروكۋراتۋرانىڭ جاۋابىن الىپ, كوڭىلىڭىز تولماسا, ءارى قاراي نە ىستەيسىز؟ ول ادام ەندى قانداي مەحانيزممەن جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەن كەزدە, ازامات بۇۇ-نىڭ التى كەلىسىمشارتتىق ورگاندارىنا ارىز-شاعىم تۇسىرە الادى. ونىڭ دا ءوز ءتارتىبى بار. وسى جيىندا بارلىعىن اشىپ ايتىپ, ۇيرەتتىك. بۇل حالىقارالىق مەحانيزم بولىپ سانالادى. جالپى العاندا, ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ءوز مىندەتىن ءبىلۋى كەرەك. قۇقى مەن بوستاندىعىن زاڭدى جولمەن قورعاي الۋى قاجەت», دەيدى ت.ابىشەۆ.
جيىندا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا وكىلدەرى ەلىمىزدە ازاماتتاردى الالاماي, بارلىق ساناتتاعى ادامداردىڭ قۇقىن قورعاۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلەتىنىن ايتتى. مىسالى, ايەلدەر, بالالار, قارتتار, قانداستار, ازاماتتىعى جوق ادامدار, بوسقىندار, ەڭبەك ميگرانتتارى, ەلىمىزگە سىرتتان پانا ىزدەپ كەلگەن ادامدار, سونداي-اق تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ, قاتىگەزدىكتىڭ قۇربانى بولعان ادامداردىڭ ءبارىن بىردەي مەملەكەت ءوز قورعاۋىنا الادى.
كوميسسيا ءوڭىر تۇرعىندارىن, ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە نيەت ەتىپ وتىر. سونىمەن قاتار قاراپايىم تۇرعىندارعا ادام قۇقى مەن قوعام, مەملەكەت الدىنداعى ازاماتتىق مىندەت دەگەن تەڭ ۇعىمداردىڭ قاتار جۇرەتىنىن تۇسىندىرەدى. ال ادام قۇقىن قورعاۋدىڭ ۇلتتىق جانە حالىقارالىق تەتىگىن ۇيرەتۋمەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ استاناداعى باعدارلامالار كەڭسەسى اينالىسادى.
«نەگىزگى قۇقىق پەن بوستاندىقتى قورعاۋ جانە ونى ىلگەرىلەتۋ سالاسىندا پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيامەن تىعىز جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. بۇگىن قوستانايعا ارنايى ماماندارىمىزدى الىپ كەلدىك. ولار – سان سالادا ادام قۇقىن قورعاپ جۇرگەن كاسىبي ماماندار, ءوز تاجىريبەلەرىمەن بولىسەدى. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدا حالىقتىڭ وسال توپتارىنا, ياعني ايەلدەرگە, بالالارعا, ميگرانتتارعا, ازاماتتىعى جوق ادامدارعا جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. بۇل توپتار ەرەكشە قورعاۋدى قاجەت ەتەدى», دەيدى جوعارىدا اتالعان كەڭسە باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى يۋري فەنوپەتوۆ.
ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا 16 ساۋىردە اۋليەكول اۋدانىندا, 17 ساۋىردە رۋدنىي قالاسىندا ادام قۇقىن قورعاۋ جونىندەگى وقۋ-سەمينارىن وتكىزەدى.
قوستاناي وبلىسى
