ەرىكتى اۆتورلاردىڭ اشىق الاڭى
14 جاسىنان باستاپ ۋيكيپەديادا قازاق تىلىندە 2500-دەن استام ماقالا جاريالاپ, 5000-عا جۋىق ماتەريالدى وڭدەگەن ەربول ساريەۆ بۇل سايتتىڭ قازاقشا اقپاراتتى توپتاستىرىپ, تەز تابۋداعى ۇلەسى وراسان ەكەنىن ايتادى.
«قازىر بىرنەشە ساعاتتاپ كىتاپحانالاردا اقپارات ىزدەۋ ۇتىمدى شەشىم ەمەس. اقپاراتتىڭ بارشاعا تەز ءارى قولايلى جولمەن عالامتوردان تابىلعانى ماڭىزدى. ال ۋيكيپەدياعا جازۋ دەرەكتى بارشاعا قولجەتىمدى ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇل ءسوزىمدى ۋيكيپەديا سايتىنىڭ الەمدەگى ەڭ كوپ قولدانۋشىسى بار سايتتاردىڭ قاتارىندا ءاردايىم العاشقى وندىققا كىرەتىنى دە دالەلدەيدى», دەگەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە جوعارى ساياسات ماماندىعىنىڭ ستۋدەنتى بۇگىنگە دەيىن سان تاقىرىپتا قالام تەربەگەن.
«ۋيكيپەديادا مەن ءۇشىن ەڭ قىزىق باعىت – كەڭەس وداعىنداعى عالىمدار تۋرالى جازۋ. سوندىقتان وسى تاقىرىپتا كوبىرەك ىزدەندىم. جالپى, كەيىنگى 10 جىلدا ۋيكيپەدياعا ەنگىزگەن 2500 ماقالامنىڭ 700–800-ءى كەڭەس وداعىنداعى عالىمدارعا ارنالعان. كەڭەستىك كەزەڭدەگى عالىمدار تۋرالى ءبىرشاما تولىق اقپارات جازعانىم ءۇشىن ۋيكيپەديا اۆتورلارىنا بەرىلەتىن «التىن قالام» ماراپاتىن جەڭىپ الدىم. سونىمەن قاتار 2015 جىلى ءبىر جىل ىشىندە كوپ ۇلەس قوسقانىم ءۇشىن «بەلسەندى جاڭا قاتىسۋشى» ماراپاتىنا يە بولدىم. سونداي-اق ءمان-ماڭىزى جوعارى ءارى ساپاعا تىكەلەي اسەر ەتەتىن وڭدەمەلەرىم ءۇشىن «شاعىن وڭدەمەلەرى ءۇشىن» ماراپاتىن يەلەندىم», دەدى ەربول ساريەۆ.
ۋيكيپەديا – جالپىعا اشىق ونلاين ەنتسيكلوپەديا. اۆتورلارعا دا ايتارلىقتاي تالاپ-تىلەك قويىلمايدى. مۇنداعى باستى ۇستانىم – تەكسەرىلگەن جان-جاقتى اقپارات ۇسىنۋمەن ۇشتاسادى. كەيىپكەرىمىز ەربول «پلاگيات» ۇعىمى جازۋعا كەدەرگى ەمەس ەكەنىنىنە دە نازارىمىزدى اۋداردى.
«ۋيكيپەديادا پلاگيات تۇسىنىگى جوق, كەرىسىنشە, دەرەككوزدەردەن الىنعان اقپاراتتى بارىنشا تولىق ءارى ءدال ەنگىزۋ ماڭىزدى. مىسالى, ەگەر ءسىز ەنتسيكلوپەديالىق كىتاپ تاۋىپ, ونىڭ ىشىندەگى ماقالا ۋيكيپەديادا جوق ەكەنىن بايقاساڭىز, ونى سوزبە-ءسوز كوشىرىپ, دەرەككوز رەتىندە كىتاپتى كورسەتە الاسىز. ەگەر ءسىز ماقالانى وڭدەپ, ءوز سوزىڭىزبەن جازساڭىز, قاتە اقپارات بەرۋ ىقتيمالدىلىعى ارتۋى مۇمكىن. الايدا سەنىمسىز ينتەرنەت دەرەككوزدەرىنەن اقپاراتتى كوشىرىپ الۋ دۇرىس ەمەس. بۇل, ارينە, اۆتوردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى, بىراق ۋيكيپەدياداعى سەنىمسىز ماقالالار سانىن كوبەيتەدى. مەنىڭشە, ۋيكيپەدياداعى ماقالالاردىڭ باسىم بولىگى سەنىمدى دەرەككوزدەرگە نەگىزدەلگەن. ماقالانى ىزدەۋشى ونىڭ دەرەككوزدەرىن تەكسەرۋ ارقىلى اقپاراتتىڭ شىنايىلىعىنا كوز جەتكىزە الادى. ارينە, ماقالالار سول سالاداعى ساراپشىلار تاراپىنان تەكسەرىلمەگەندىكتەن, ولاردىڭ تولىقتاي دۇرىس ەكەنىنە 100 پايىز كەپىلدىك بەرە المايمىز. بىراق قاتىسۋشىلار بىرىگىپ, ماقالالاردى جەتىلدىرە الادى», دەيدى ول.
ءتىلىمىزدىڭ تۇلەپ, عالامتوردا كەڭ قانات جايۋى ءۇشىن ەربول سەكىلدى ەرىكتىلەر بۇل قىزمەتىن بۇلدامايدى. اۆتورلار ءۇشىن باستى ماراپات – ينتەرنەتتە قازاق تىلىندەگى اقپاراتتاردىڭ ارتۋى. كەيىپكەرىمىزدىڭ ميسسياسى – ءتىلىمىزدىڭ اتىرابى ۇلعايىپ, الۋان ءتۇرلى تاقىرىپتاعى ماتەريالدى اۋدارما ارقىلى ەمەس تىكەلەي تۇتىنۋ ءۇشىن تەر تەگۋ.
قازاقشا كونتەنت قايتسە كوبەيەدى؟
وسى ساۋالىمىزدى ەربول ساريەۆتىڭ وزىنە قويدىق. ونىڭ ايتۋىنشا ۋيكيپەدياداعى قازاق تىلىندەگى ماتەريالداردى كوبەيتۋ – كوپتىڭ قولىندا.
«ەڭ باستىسى – ماقالانى جازىپ, وڭدەيتىن قاتىسۋشىلار سانىنىڭ ارتۋى. بۇل ۋيكيپەديانىڭ نەگىزگى ماقساتى بولۋى كەرەك. مىسالى, باسقا تىلدەردەگى ۋيكيپەديالاردا كۇن سايىن جۇزدەگەن ادام بىرگە جۇمىس ىستەپ, مازمۇننىڭ ساپاسىن جاقسارتادى. ولار جاڭا ماقالالاردى تەكسەرىپ, قاجەت جەرلەرىن وڭدەپ, بارشاعا قولجەتىمدى ەتەدى. سوندىقتان ول جاقتاعى ماقالالاردىڭ سانى دا, ساپاسى دا جوعارى. ال قازاق تىلىندە بەلسەندى قاتىسۋشىلار سانى, وكىنىشكە قاراي, از. ەگەر وسى ولقىلىقتاردى رەتتەي الساق, ۋيكيپەديانىڭ ساپاسى ارتىپ, ونداعى ماقالالار سانى الدەقايدا كوبەيەر ەدى», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
ال عالامتورداعى قازاقشا كونتەنتتى كوبەيتۋگە ىنتالىلار قازاق ۋيكيپەدياسىنىڭ قولدانۋشىلارىنا ارنالعان ۇيىم قىزمەتىنە جۇگىنە الادى. بۇل ۇيىم ونلاين جۇمىس ىستەگەنمەن, جىلىنا 1-2 رەت جۇزبە-ءجۇز كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ تۇرادى.
«سونىمەن قاتار تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر اراسىندا ۋيكيدەرەك كونفەرەنتسيالارى جانە جىل سايىن حالىقارالىق ۋيكيمانيا كونفەرەنتسيالارى ۇيىمداستىرىلادى. بۇل كونفەرەنتسيالارعا دا قاتىسۋشىلار تولىق گرانت جەڭىپ الا الادى. قازاقشا ۋيكيپەديادا ماقالالاردىڭ ساپاسىن تەكسەرىپ, ەسكەرتۋلەر جاسايتىن ادمينيستراتورلار بار. ەگەر كومەك قاجەت بولسا, ۋيكيپەدياداعى ارنايى تالقىلاۋ بەتىندە ولارعا حابارلاما قالدىرۋعا بولادى. سونىمەن قاتار مەن سياقتى بىرنەشە جىل بويى ماقالا جازىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى اۆتورلاردان دا كەڭەس سۇراۋعا بولادى», دەپ ەربول بىلگەنىمەن ءبولىستى.
قازاقشا ۋيكيپەديا 2002 جىلى اشىلسا دا, ءالى كۇنگە دەيىن ماقالا جازۋ مەن ەنگىزۋ بويىنشا ناقتى ساباقتار نەمەسە نۇسقاۋلىق كىتاپشالار جوق. ۋيكيپەديا اۆتورى وتانداسىمىز وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ, «ۋيكيپەديا الەمى: جاڭادان باستاۋشىلارعا ارنالعان گايد» اتتى نۇسقاۋلىق جازىپ, ەڭبەگىن ۇلتتىق زياتكەرلىك مەنشىك ينستيتۋتى ارقىلى پاتەنتتەگەن. ەربول مۇنىمەن شەكتەلمەي, ەل مەكتەپتەرىندە ۋيكيپەديادا ماقالا جازۋ بويىنشا شەبەرلىك دارىستەرىن وتكىزىپ ءجۇر. وسىنداي كىشكەنتاي قادامدار ارقىلى قازاق ءتىلى ينتەرنەت تىلىنە اينالسا يگى.
