مازمۇندى ءىس-شارادا ۇلت ۇستازىنىڭ ەسىمىن يەلەنگەن ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ كەيىنگى جىلدارداعى زەرتتەۋ ناتيجەلەرى مەن ازىرلەمەلەرى ۇسىنىلىپ, تاماشا كورمە ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق «قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسى» ەلەكتروندى سايتىنىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلگەن جاڭا قىزمەتى تانىستىرىلدى.
كونفەرەنتسيا مودەراتورى, ينستيتۋت ديرەكتورى انار فازىلجان ەلوردالىق زيالى قاۋىمعا ءوزى باسقارىپ وتىرعان ىرگەلى ۇجىمنىڭ كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىنداعى اۋقىمدى ەڭبەكتەرىن ارنايى تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار انار مۇراتقىزى قازىرگى تىلدىك جاعدايعا دا توقتالىپ, اسىرەسە پسيحولينگۆيستيكالىق جانە سوتسيولينگۆيستيكالىق زەرتتەۋلەرمەن بىرگە, قازاق ءتىلىنىڭ عىلىمي نورماتيۆتىك بازاسىن جەتىلدىرۋ كەرەك ەكەنىن جەتكىزدى. شىنىندا دا, جۇرتشىلىقتى ينستيتۋتتىڭ تسيفرلىق فورماتتاعى جوبالارى ەرەكشە قىزىقتىردى. ودان كەيىن ءسوز العان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك بيىل ءتىل ءبىلىمىنىڭ قاسيەتتى قارا شاڭىراعىنا 64 جىل تولىپ وتىرعانىن ايتتى. «بۇگىنگى تسيفرلاندىرۋ كەزەڭىندە ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى بىرنەشە باعىتتا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ءبىر-ەكى دۇنيەگە توقتالىپ كەتەيىن. ءتىل – ءتىرى ورگانيزم. وعان دامۋ, ءوسۋ ءتان قۇبىلىس. قازىر قازاق جاستارى ءتىلدى دامىتۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ وتىر. بۇل ادەبيەت, مۋزىكا سەكىلدى سالادا ەرەكشە بايقالادى. بۇعان وتە قۋانامىز. دەگەنمەن ءتىل ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ەكى جولى بار. ءبىرىنشىسى – تسيفرلىق فورماتتاعى پلاتفورمالاردى جەتىلدىرۋ. وسى سالاعا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى ەرەكشە ەكپىن بەرىپ وتىر. بۇدان ەكى جىل بۇرىن جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا ۇلكەن رەۆوليۋتسيا باستالدى. بۇرىن الگوريتمدەردى ادام ميىنا سايكەستەندىرىپ, نەيروندىق جەلىلەر ارقىلى جاتتىقتىراتىن ەدى. ەندى «ChatGPT» شىعىپ, ول الگوريتمدەردى ادام بالاسى سەكىلدى, ياعني ءماتىندى تۇسىنۋگە, جالپى بولىپ جاتقان ۇدەرىستەردى ءتىل ارقىلى ۇيرەتۋدى باستادى. اۋقىمدى تىلدىك مودەلدەر پايدا بولدى. قازىر قىتاي ماماندارى بۇل مودەلدەردى باسقاشا جاتتىقتىراتىن جاڭا ءتاسىل ويلاپ تاپتى», دەگەن مينيستر قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋستارىن قالىپتاستىرىپ, ولاردى ارنايى تسيفرلىق فورماتقا كوشىرۋ – باستى مىندەتتىڭ ءبىرى ەكەنىن باياندادى.
ء«تىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا 64 جىلدان بەرگى بارلىق ماتەريالدىڭ كارتوتەكاسى ساقتالعان. بۇل جۇمىس بىزگە قازاق ءتىلىنىڭ اۋقىمدى مودەلىن قالىپتاستىرۋعا كومەكتەستى. بۇگىندە ەلىمىزدە جاسالعان «KAZLLM» مودەلىنىڭ العاشقى كەزەڭى اياقتالدى. وسى اۋقىمدى جوباعا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ا.بايتۇرسىن ۇلى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى كوپ قولداۋ كورسەتتى. ەندى وسى قازاق ءتىلىنىڭ تسيفرلىق مودەلىن كەز كەلگەن ادام جۇكتەپ الىپ, ونداعى الگوريتمدى جاتتىقتىرۋعا مۇمكىندىگى بار», دەدى س.نۇربەك.
جيىن بارىسىندا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ جاس عىلىمي قىزمەتكەرلەرى «قازاق ءتىلى امبەباپ ەلەكتروندىق سوزدىگى», «تىلتانىمدىق ەلەكتروندىق كىتاپحانا», «قازاق ءماتىنىن اۆتوماتتى تانۋ جۇيەسى», «اقىلدى ماتىنتۇزەتكىش» سەكىلدى سمارت-ونىمدەردى تانىستىردى. بۇل جوبالار انا ءتىلىمىزدىڭ دامۋى جاڭاشا باعىت العانىن كورسەتتى. ماسەلەن, «Qazcorpus.kz» سايتىندا قازاق ءتىلىنىڭ لەكسيكا-گرامماتيكالىق جۇيەسىن تولىق قامتىعان ميلليونداعان سوزقولدانىستان تۇراتىن ەلەكتروندى پىشىندەگى كولەمدى ءماتىن جيناقتالعان. دالىرەك ايتقاندا, قازاق ءتىلى تۋرالى بارلىق مالىمەتتى جيناقتاعان «اقىلدى» مامانداندىرىلعان ءبىلىم قورى. ونداعى جالپى سوزقولدانىس سانى 65 000 000-نان اسادى. بۇل قازاق ءتىلىن دامىتىپ قانا قويماي, عىلىم سالاسىنداعى قاجەتتى تىلدىك بازانى جەتىلدىرەدى. وتاندىق عىلىمي-لينگۆيستيكالىق ويدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى.
سونداي-اق ءىس-شارا اياسىندا ۇلت ۇستازى اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ بىلتىر جارىق كورگەن بىرنەشە عىلىمي جيناقتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ودان سوڭ ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەربول تىلەشوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين, اكادەميكتەر: كارىمبەك قۇرماناليەۆ, شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى, «قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورى, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى جانە «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى راۋان كەنجەحان ۇلى ءسوز الىپ, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ تسيفرلىق فورماتتاعى جاڭا جوبالارىنا جوعارى باعا بەرىپ, ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
