ءوسىپ-ونگەن ۇلكەن اۋلەتكە باتاگوي بولىپ, ەلدىڭ تىنىشتىعىن, جۇرتتىڭ تىلەۋىن تىلەپ وتىرعان كەيۋانا الاپات اشتىقتىڭ بەتى قايتا باستاعان 1923 جىلدىڭ كۇزىندە دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى «بالام كۇزدەي جومارت, قايىرىمدى بولسىن» دەپ ازان شاقىرىپ, ەسىمىن كاريما دەپ قويىپتى.
«شامامەن 7-8 جاستاعى شاعىم. كىشكەنتاي بالا بولساق تا بىلەمىز, اۋىلدا تىگەرگە تۇياق قالماعان جوقشىلىق كەز. 3-4 جاسىمدا انامنان ايىرىلىپ, اكەم سودان ەكىنشى رەت ۇيلەنگەن. وگەيلىگىن بىلدىرمەي باعىپ-قاعىپ ءوسىردى. جارىقتىق, سول شەشەمنىڭ اي تۋدى, ناۋرىز كەلدى دەپ قاپتىڭ ءتۇبىن قاعىپ ءبىر ءتۇيىر بيداي تاۋىپ العانى, اسىقتاي عانا قۇرتتى ەزىپ, قازانداعى قارا سۋعا ەتسىز جالاڭ ۇلكەن سۇيەك سالىپ ناۋرىز كوجە پىسىرگەنى ەسىمدە قالىپتى. تۇسكە تامان قوناقتار كەلدى. ايەلدەر اندەتە باستاپ ەدى, توردە وتىرعان ءبىر قاريا الدەكىم ەستىپ قويسا, باسىمىز كەتەدى دەپ تىيىپ تاستادى. سول اقساقال ۇزاق ءبىر حيكايانى باستاپ, ونى كوپشىلىك جىلاپ وتىرىپ تىڭدادى. حالقىمىز قانداي جوقشىلىق زاماندا دا ناۋرىزدى قال-قادەرىنشە قارسى الىپ, جاقسى ءسوز, ىزگى تىلەك ارناپ وتىرعان», دەيدى كەيۋانا.
سونداي-اق كاريما اجەي اڭگىمەسىندە كەزىندەگى زاماننىڭ قيىندىعىن ايتا كەلىپ, ادال ەڭبەك تۋرالى قوزعادى. «كەڭەس تۇسىندا دا ءبىزدىڭ مىرزاكول جاعىندا قىستان قىسىلىپ شىققان ەل ارقاسى كەڭي بەرە جاعالاي ناۋرىز كوجە بەرەتىن. قازىر زامان تۇزەلدى, بالالار نە ىشەمىن, نە جەيمىن دەمەيدى, بىرىنىكىن-ءبىرى كيمەيدى. جاستارعا بولسىن, جاستار كورسىن. ءستاليننىڭ كەزىندە ۇن جوق, سوندا ناندى كەزەككە تۇرىپ ۇيدەگى ادامنىڭ سانىنا قاراي, گرامداپ تا العان كەزىمىز بولعان. سونىڭ ءبارىن كورىپ, قۇدايعا شۇكىر, وسى كۇنگە جەتىپ وتىرمىز. بالالارىم دا بىرەۋدەن كەيىن, بىرەۋدەن ىلگەرى ءجۇرىپ جاتىر. ادال ەڭبەك ەتىپ, بالا-شاعاسىنا دۇرىس تاربيە بەرىپ جاتسا, ودان ارتىق نە كەرەك؟ ءبىزدىڭ زامانىمىز قايتىپ كەلمەسىن. ايتىپ وتىرمىن عوي, ءبىزدىڭ اۋىلدان سوعىسقا كەتكەن ەر ازاماتتاردىڭ بىرەۋى دە كەلگەن جوق. جاراتقان وسى بەرەكەمىزدى, بەيبىت زامانىمىزدى كوپ كورمەسىن دەپ تىلەپ وتىرامىن. ەل-جۇرتىمىز ايدان امان, جىلدان ەسەن شىعىپ, ناۋرىزدان ناۋرىزعا جەتە بەرسىن!», دەيدى اجەي.
كاريما اكىمجانوۆا سۇراپىل سوعىس جىلدارى مايدانعا كەتكەن ەر-ازاماتتاردىڭ ورنىن باسقان قىز-كەلىنشەكتەرمەن بىرگە ۇجىمشار شارۋاسىندا جۇرەدى. تاڭ بوزىنان قارا كەشكە دەيىن بەل جازباي وگىزگە سوقا جەگىپ, جەر جىرتىپ, ەگىن ەگەدى.
«كەيىن سوعىس اياقتالىپ, تۇرمىسقا شىقتىم. نوعايكولدە تۇردىق. شالىم مۇرات ۇجىمشاردىڭ تراكتىرىن جۇرگىزۋشى ەدى, ۇيدە وتىر, بالالاردى تاربيەلە دەپ جۇمىسقا شىعارتپادى. 11 قۇرساق كوتەردىم, ەكەۋى شەتىنەپ كەتتى, توعىزى امان. بىردە اش, بىردە توق زامان, 9 بالانى وقىتۋ كەرەك بولىپ, ديەۆكە كوشىپ كەلدىك. ەنەم جوق, جولداسىم كۇن شىقپاي جۇمىسقا كەتەدى, ابدەن كەش باتا كەلەدى, ۇيدەگى بالانى دا, قوراداعى مالدى دا ءوزىم باقتىم. ۇجىمشاردىڭ ماۋسىمدىق جۇمىستارىنا دا ارالاسىپ, قىرمانعا شىعىپ بيداي كەپتىردىك, استىققا تۇسكەن مالدى قايتارىستىق. باسقارما سىرتتان كەلگەن بريگادا جۇمىسشىلارىنىڭ توسەكتەرىن جۋىپ بەر دەپ ۇيگە اكەپ تاستايدى, ونى جۋىپ قويامىن. قازىر زامان جاقسى عوي, ادال ەڭبەك ەتسەڭ, كەرەگىڭنىڭ ءبارى تابىلادى. قاسيەتتى رامازان ايىنداعى تىلەگىم دە – وسى, ەلىمىزدى بۇگىنگىدەي بەرەكە-بىرلىگىنەن ايىرماسىن!», دەيدى اجەي.
ءتورت-اق سىنىپتىق ءبىلىمى بار كاريما اجە ءوزى وسكەن اۋليەكول ءوڭىرىنىڭ شەجىرەسىن, ەسكىدەگى ەستى اڭىز-اڭگىمەلەردى, بۇرىنعىنىڭ ىرىمى مەن سالت-ءداستۇر, ءجون-جورالعىسىن ۇنەمى نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قۇلاعىنا قۇيىپ وتىرادى.
«اكە-شەشەمىز جۇمىستان كەش كەلەدى. اق اجەم بەرتىنگە دەيىن ءبىز ساباقتان كەلگەندە ءدامدى اس ازىرلەپ, شاي قويىپ قوياتىن. جاڭا ۇيگە كوشىپ كەلگەن سوڭ عانا, گازدارىڭ شىرپىسىز تۇتانادى ەكەن دەپ قورقىپ گاز پليتاعا جاقىندامايتىن بولدى. اق اجەمە كەشكىلىك كىتاپ وقىپ بەرىپ, قىزىقتى اڭگىمە-حيكايالارىن تىڭدايمىز. اجەسى بار بالالار باقىتتى عوي», دەيدى كاريما اجەيدىڭ نەمەرەلەرى.
قىستاي قوستانايداعى بالالارىنىڭ ۇيىندە بولعان كەيۋانا كۇن جىلىپ, جەر كەڭي بەرە اۋليەكول جاققا الاڭداي باستايدى. ويتكەنى جىل سايىن جازدى اۋىلدا قارا شاڭىراقتى ۇستاپ وتىرعان كەنجەسىنىڭ قولىندا وتكىزەدى.
قوستاناي وبلىسى
