شورا شامعالي ۇلى – ناعىز سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ادام عوي. عالىمنىڭ التايتانۋ مەن تۇركىتانۋ, قازاق ءتىل ءبىلىمى سالالارىنا قوسقان ۇلەسى ۇشان تەڭىز. پروفەسسور مىرزابەرگەن مالباق ۇلىنىڭ العىسوزىمەن جارىق كورگەن جيناقتا عالىمنىڭ عاسىرعا جۋىق تاعىلىمدى ءومىرى, تاڭعالارلىق ناتيجەلى قىزمەتى جان-جاقتى قامتىلعان.
– بۇل جيناق – عالىمنىڭ بيوگرافيالىق مالىمەتتەرى جۇيەلەنگەن العاشقى عىلىمي-كوپشىلىك باسىلىم. كىتاپتا شامعالي شورا ۇلىنىڭ جەكە ارحيۆىندەگى قۇجاتتار سارالانىپ, جۇيەلەنىپ بەرىلدى, – دەيدى جيناق اۆتورى, عالىمنىڭ قىزى مايرا سارىباي.
جەكە ارحيۆ دەمەكشى, شورا اتامىز – قازاق عالىمدارىنىڭ ىشىندە قۇجاتقا مۇقيات, ەرەكشە ءتارتىپتى, عاجايىپ مۇراجايشى, كوللەكتسيونەر ادام. بۇل ءۇردىس عالىمعا ءوز اكەسى شامعالي حارەس ۇلىنان دارىسا كەرەك. جالپى, سارىباي اۋلەتى – جەتى اتاسىنان بەرى مەشىت ۇستاپ, مەدرەسەدە شاكىرت تاربيەلەگەن اعارتۋشىلار ديناستياسى دەر ەدىك. ورىنبورداعى «حۋساينيا» مەدرەسەسىن بىتىرگەن شامعالي سارىباەۆ ايگىلى مولدا مۇسانىڭ شاقىرۋىمەن تۇركىستان وڭىرىنە كەلىپ, مۇعالىمدىك ەتەدى. كەيىن قازاق ءتىلى ءادىسناماسىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى ساناتىندا عىلىم كانديداتى, دوتسەنت اتانادى. ءبىر عاجابى, وسى شامعالي اتامىزدىڭ مەدرەسەدە بىتىرگەن قۇجاتى, فوتوسۋرەتى ساقتالىپ قالعان! نەبىر الاساپىران زامان, رەپرەسسيا, قۋعىندى كورگەن ۇرپاقتىڭ مۇراعا وسىنشالىق مۇقيات, جادىگەرگە جاناشىر بولعانى تاڭعالدىرادى. 1958 جىلى اكەسى ومىردەن وتكەندە, ونىڭ ارتىندا قالعان بۇكىل مۇراسىن شورا اتامىز كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاعان. عالىم ارحيۆىندە جەكە قۇجاتتار, سيرەك سۋرەتتەر; كەڭەستىك جانە شەتەلدىك عالىمداردىڭ حاتتارى, ماقالا كوشىرمەلەرى, قولجازبالار, پىكىرلەر مەن رەتسەنزيالار, عىلىمي ەسەپتەر, كۇندەلىكتەر, ءتىل, تاريح پەن مادەنيەت ماسەلەلەرى تۋرالى ماقالا قيىندىلارى, تەاتر, كونفەرەنتسيالار باعدارلامالارى, شاقىرۋ بيلەتتەرى, ت.ب. مىڭداعان قۇجات بار ەكەن.
ارحيۆ جيناۋ وڭاي ەمەس, ونى جۇيەلەپ, پايداعا اسىرۋ ودان دا قيىن. شورا سارىباەۆ اكە مۇراسىن ساقتاپ قانا قويماي, جەكە ارحيۆىندەگى كەيبىر قولجازبانى اراب جازۋىنان كيريلليتساعا كوشىرگەن, كونەرگەن قۇجاتتاردى قايتا تەرگەن, كەي ماقالانىڭ شىعۋ دەرەكتەرىن ناقتىلاعان, جاڭا ماتەريالدارمەن تولىقتىرعان, قۇجاتتارعا تۇسىنىكتەمەلەر مەن پىكىرلەر جازعان, اكەسىنىڭ ارىپتەستەرى مەن تۋىسقاندارىنىڭ ەستەلىكتەرىن جازىپ الىپ, ارحيۆ ءتىزىمىن جاساعان.
ايتا كەتەيىك, 2021 جىلى استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىندا شورا سارىباەۆ اتىنداعى وقۋ زالى اشىلىپ, عالىمنىڭ جەكە كىتاپحاناسىنان 5000-نان اسا كىتاپ پەن بروشيۋرا تاپسىرىلعان ەدى.
شورا شامعالي ۇلى ءاربىر وتاندىق مەكەمە – بالاباقشادان زاۋىت-فابريكاعا دەيىن – ءبارىنىڭ ءوز مۇراجايى بولۋ كەرەك دەپ ەسەپتەگەن. «سەبەبى مۋزەي جالپىادامزاتتىق جانە ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرىپ, ساقتايدى» دەيدى ەكەن. ول ءوزىنىڭ كوللەكتسيالارى نەگىزىندە الماتى قالاسىندا «تۇركى الەمى», «قازاق ايەلى», «قازاق حالىق مەديتسيناسى», «قازاقستان فۋتبولى» مۋزەيلەرىن, شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ مەموريالدىق مۇراجايىن اشۋدى ارمانداعان. بۇلاردىڭ ءبىرازى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە جۇزەگە استى دا: 1997 جىلى ش.سارىباەۆ كوللەكتسياسى نەگىزىندە №12 مەكتەپتە شوقان ءۋاليحانوۆ مۋزەيى اشىلدى, 2015 جىلى «قايرات فۋتبول كومانداسى» كوللەكتسياسىن عالىم فۋتبول اكادەمياسىنا كلۋب مۋزەيىن اشۋ ءۇشىن ءوز قولىمەن تاپسىردى. «قازاق ايەلدەرى» كوللەكتسياسىن عالىمنىڭ تۇڭعىش نەمەرەسى د.ا.اسانوۆا جاڭا جادىگەرلەرمەن تولىقتىرىپ, اتاسىنىڭ كوزى تىرىسىندە «Women of Kazakhstan» قورىن اشتى. بۇل ۆيرتۋالدى مۋزەي قازىر دە جۇمىس ىستەپ تۇر.
شورا شامعالي ۇلىنىڭ تۋعان ءىنىسى, عالىم-مۋزىكاتانۋشى بولات سارىباەۆتىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتاردى جيناپ, قازاق مۋزىكالىق اسپاپتارىنىڭ العاشقى جەكە مۋزەيىن قۇرعانىن, قازاق ەتنورگانولوگياسىنىڭ نەگىزىن قالاپ, ايگىلى «وتىرار سازى» ۇلتتىق اسپاپتار ءانسامبلىنىڭ باستاۋىندا تۇرعانىن ايتساق, بۇل اۋلەتتىڭ قازاق مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسىن باعامداي بەرىڭىز!
ءبىر قىزىعى, شورا شامعالي ۇلىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا جارىق كورگەن جاڭا كىتاپتان ءدال وسىنداي جۇيەلى ەڭبەكتى, ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسقان شىنجىرلى شەجىرەنى, ءداستۇر ساباقتاستىعىن كورىپ وتىرمىز. ءوزى دە عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مايرا شوراقىزى اكە مۇراسىن كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, سارالاپ, عاجايىپ ەڭبەك جاساپ شىققان. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل كىتاپتى دايىنداۋعا 6 جىل ۋاقىت كەتىپتى. جيناق ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورگەن.
«اسا كورنەكتى عالىمنىڭ مۇراسىن جان-جاقتى جانە تولىق باعالاۋ ءۇشىن ءالى كوپ جۇمىس جاسالۋى كەرەك» دەپ مويىندايدى اۆتور. دەگەنمەن, 2019 جىلدان بەرى شورا سارىباەۆتىڭ ءومىرى مەن مۇراسىنا ارنالعان بىرنەشە كىتاپ, بىرنەشە عىلىمي كونفەرەنتسيا, دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلعان. الدا دا جوسپار از ەمەس سياقتى. بولاشاقتا تالاي-تالاي زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى مەن كىتاپتار جازىلىپ, فيلمدەر تۇسىرىلسە, ونىڭ ءبارى ءبىر اۋلەتتىڭ ەمەس, تۇتاس قازاق حالقىنىڭ قازىناسىنا اينالارى انىق.
باتىس قازاقستان وبلىسى
