ونىڭ ايتۋىنشا جاقىن ارادا توكەنيزاتسيالانعان قۇرالدار بويىنشا بىرنەشە پيلوتتىق جوبا ىسكە قوسىلادى.
«ەلىمىزدىڭ قارجى نارىعىندا جاساندى ينتەللەكت, بلوكچەين, Open API تەحنولوگيالارى ەنگىزىلىپ جاتىر. قارجىلىق ەكوجۇيەلەر مەن ماركەتپلەيستەر دامىپ كەلەدى. KYC (Know Your Customer) پروتسەدۋرالارىن قولدانا وتىرىپ, شارتتاردى قاشىقتىقتان جاساۋ, شوتتاردى اشۋ جانە باسقارۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
بۇل وقيعا قازاقستاندىق كاپيتال نارىعىن دامىتۋداعى ماڭىزدى قادام عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ورتالىق ازيا مەن تاياۋ شىعىستىڭ بۇكىل ءوڭىرى ءۇشىن جاڭا پەرسپەكتيۆالار اشادى», دەدى قندرا وكىلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قارجى سەكتورى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋىن ىنتالاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. قارجى ۇيىمدارى اكتيۆتەرىنىڭ جالپى كولەمى ءجىو-ءنىڭ 55%-ىن قۇراپ, 134 ملرد دوللارعا جەتتى.
قازاقستاننىڭ باعالى قاعازدار نارىعى دا سەنىمدى وسۋدە جانە ودان ءارى دامۋ ءۇشىن جاعداي جاسايتىن قولايلى ينفراقۇرىلىمى بار.
«سوڭعى بەس جىلدا اكتسيالار نارىعى 40%-عا ءوستى, ال ونى كاپيتالداندىرۋ 63 ملرد دوللارعا جەتتى, بۇل ەلدىڭ ءجىو-ءنىڭ 26%-ىن قۇرايدى. شىعارىلعان كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالاردىڭ جالپى كولەمى 26 ملرد دوللارعا جەتىپ, ءجىو-ءنىڭ 11%-ىن قۇرادى.
ورتاشا العاندا جىل سايىن نارىققا 30-عا جۋىق جاڭا اكتسيالار مەن وبليگاتسيالار ەميتەنتتەرى شىعادى. ال KASE-ءنىڭ ساۋدا تىزىمىندەگى قۇرالداردىڭ جالپى سانى 1 904-كە جەتتى» دەدى قندرا وكىلى.
بانكتەردىڭ قور نارىعىندا بولۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ كەڭەيۋى بولشەك ينۆەستورلاردىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە اكەلدى, ولاردىڭ شوتتارىنىڭ سانى 3,5 ملن-عا جەتكەنى وسىعان دەيىن ايتىلعان. بۇگىنگى كۇنى نەگىزگى ينستيتۋتسيونالدىق ينۆەستورلار ينۆەستيتسيالىق پورتفەلى 63 ملرد دوللارعا جەتكەن بانكتەر, ساقتاندىرۋ ۇيىمدارى, بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى جانە ەنداۋمەنت قورلار بولىپ تابىلادى.
«مۇنىڭ ءبارى ماڭىزدى ينۆەستيتسيالاردى ءسىڭىرۋ ءۇشىن ىشكى ينۆەستورلىق بازانىڭ الەۋەتىن كورسەتەدى.سوڭعى بىرنەشە جىل ىشىندە «KEGOC», «قازاتومونەركاسىپ», «قازمۇنايگاز» جانە «Air Astana» ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ IPO-لارىنا جەرگىلىكتى ينۆەستورلار تاراپىنان جوعارى قىزىعۋشىلىقتىڭ بولۋى دا بۇعان دالەل بولا الادى. ىشكى سۇرانىس ۇسىنىستان 1,5 ەسەدەن 2 ەسەگە دەيىن اسىپ ءتۇستى», دەدى م. حادجيەۆا.
م. حاديجيەۆا ايتىپ وتكەندەي, قور نارىعىنىڭ وتىمدىلىگىن ۇلعايتۋ جانە ناتيجەسىندە FTSE جانە MSCI رەيتينگتەرىندەگى قازاقستاننىڭ پوزيتسياسىن «Emerging Markets» دەڭگەيىنە دەيىن جالعاستىرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءىرى مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردى جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسى دا وسىعان باعىتتالعان. بيىل «قتج», «QazaqGaz» جانە «سامۇرىق-ەنەرگو» سياقتى تاعى ءۇش مەملەكەتتىك كومپانيانىڭ IPO-سىن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
«بۇدان باسقا, كومپانيالاردىڭ IPO-عا شىعۋىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋدىڭ ءتۇرلى تەتىكتەرى, سونداي-اق باعالى قاعازداردى ىشكى ورنالاستىرۋ ۇلەسىن 20%-دان 50%-عا دەيىن ۇلعايتۋ قارالۋدا.
قور نارىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمى تۋرالى ايتاتىن بولساق, ساۋدا-كليرينگتىك جۇيەلەردى تولىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلدى. كليرينگتىڭ جانە ورتالىق كونتراگەنتتىڭ فۋنكتسيالارى جەكە ۇيىمعا – كاپيتالى شامامەن 19 ملن دوللاردى قۇرايتىن KASE كليرينگتىك ورتالىعىنا ءبولىندى. بۇل ورتالىق كونتراگەنتتىڭ قىزمەتتەرىن تەك KASE قۇرالدارى بويىنشا ەمەس, سونداي-اق باسقا بيرجالىق جانە بيرجادان تىس نارىقتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە تاۋارلىق بيرجالاردىڭ قۇرالدارى بويىنشا كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ ايتىپ ءوتتى قندرا وكىلى.
بۇگىنگى كۇنى قور نارىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمى ينفراقۇرىلىمدىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋدىڭ ەڭ ۇزدىك تاجىريبەسىنە, ونىڭ ىشىندە IOSCO ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەدى دەپ ايتۋعا بولادى.
2023 جىلى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ساراپشىلارى جۇرگىزگەن FSAP باعالاۋىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا قازاقستاننىڭ قور نارىعىنىڭ رەتتەلۋى مەن ينفراقۇرىلىمى «Solid» دەپ بەلگىلەندى.
ء«بىز باعالى قاعازدار نارىعىنا عانا ەمەس, سونداي-اق تسيفرلىق اكتيۆتەرمەن ساۋدا جاساۋعا ءوزارا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا Tabadul Digital Hub-قا قاتىسۋشى ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتەتىن بولامىز.
ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق بارلىق قاتىسۋشىلاردى جاڭا ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرمەن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, بارىنشا يكەمدى جانە يننوۆاتسيالىق قارجىلىق ەكوجۇيە قۇرۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى» دەدى م. حاديجيەۆا.
