فورۋمدى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى, الماتى اكىمدىگى جانە «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ۇيىمداستىردى.
2030 جىلعا قاراي AI-ءدىڭ الەمدىك ەكونوميكاداعى ۇلەسى شامامەن 20 ترلن دوللارعا جەتەدى. فورۋمدا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ەسەبىنەن ءىجو ءوسىمىن جىل سايىن 2-3 پايىزعا جەتكىزۋگە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى الداعى 5 جىلدا ەلىمىزدە 1 ملن-عا جۋىق مامان وقىتۋ كوزدەلىپ وتىر.
پرەزيدەنتتىڭ حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە قۇزىرەتتەر ەكوجۇيەسىن قۇرۋ باستاماسىنا وراي بيىل استانادا «اlem.ءاى» ورتالىعى اشىلادى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ «Alem.ai» حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىنىڭ الداعى جۇمىسىمەن تانىستىرىپ, كوشباسشىلار قاتارىنان تابىلۋعا ۇمتىلىسى جايىندا ايتتى.
بۇگىندە AI-ستارتاپتارىن قولداۋ ءۇشىن «Astana Hub» بازاسىندا ۆەنچۋرلىك ينۆەستيتسيالار قورى قۇرىلعان. ونىڭ باستاپقى كاپيتالى 130 ملن دوللاردى قۇرايدى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, قوردىڭ نىسانالى كولەمىن 1 ملرد-قا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. قازىرگى كەزدە مىڭنان استام «Astana Hub» قاتىسۋشىلارىنىڭ 150-ءى AI-ستارتاپتارى. ولاردىڭ قاتارىندا «Higgsfield AI», «Cerebra AI», «CodiPlay», «Arlan Biotech» جانە «Alaqan» سياقتى جوبالار بار.
«Dealroom.co» نەگىزىن قالاۋشىسى جانە باس ديرەكتورى يورام ۆينگااردەنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قازىردىڭ وزىندە ورتالىق ازياعا ينۆەستيتسيالاناتىن ۆەنچۋرلىق كاپيتالدىڭ 15-20 پايىزىن يەلەنىپ وتىر. الەمنىڭ جەتەكشى تەحنولوگيالىق ەكوجۇيەلەرىمەن تەڭدەسىپ, قۇنى 10 ملرد دوللار بولاتىن ستارتاپتاردىڭ تەحنولوگيالىق ەكوجۇيەسىن قۇرىپ, ماڭىزدى ويىنشى اتانىپ وتىر.
بۇگىندە ورتالىق ازيانىڭ تسيفرلىق حابى سانالاتىن الماتىدا ەلىمىزدەگى IT-كومپانيالاردىڭ ۇشتەن ءبىرى ورنالاسقان. قالا باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, وڭتۇستىك شاھاردىڭ ءىت-ەكوجۇيەسىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ جالپى سوماسى 19,2 ملن دوللاردى قۇرايدى. ستارتاپتاردىڭ تابىسى 5,37 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 2 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلعان.
فورۋمدا ۇسىنىلعان جي-ستارتاپتارى مەن جوبالار قاتارىندا ChatGPT قازاقشا نۇسقاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن ايتىلدى. الداعى ۋاقىتتا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى «Kaz LLM» جاساندى ينتەللەكتىن ىسكە قوسپاقشى. «Kaz LLM» بازاسى حالقىمىزدىڭ ءتىلىن, مادەنيەتىن, تاريحى, ادەبيەتى, سونداي-اق عىلىمي ەڭبەكتەر, باسقا دا دەرەككوزدەردى قامتيدى. ال الەمنىڭ 10-نان استام ەلىندە قولدانىلىپ جاتقان «Codiplay» ءموبيلدى قوسىمشاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى جوبا جەتەكشىسى ءجانادىل تالدىباەۆ ايتىپ بەردى. ايتۋىنشا, جوبانىڭ ەلىمىز مەكتەپتەرىندە قولدانىلۋى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرىپ, وقۋشىلاردى تسيفرلىق الەمنىڭ سىن-قاتەرلەرىنە دايىندايدى. باسەكەگە قابىلەتتى داعدىلارعا باۋليدى. «EdTech» سالاسىنداعى «CodiPlay» ستارتاپى تسيفرلىق ساۋاتتىلىققا ۇيرەتۋدىڭ ەرەكشە تاسىلدەر, يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر ۇسىنادى. قوسىمشاعا بىلتىر تۇركىستان وبلىسىنداعى 10 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى قوسىلعان بولسا, بيىل اقتوبە جانە قاراعاندى وبلىستارىن قامتىعاندا, 60 مەكتەپتى قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
مەكتەپتەرگە ارنالعان «Alaqan mektep» ەكوجۇيەسىمەن كومپانيانىڭ نەگىزىن قالاۋشىسى بەرىك نۇرىمبەتوۆ تانىستىردى. وقۋشىلار مەكتەپكە تۋرنيكەت ارقىلى كىرگەندە, قوسىمشا وقۋشىنىڭ الاقانى ارقىلى مالىمەتتەر بەرەدى. اسحانادا, كىتاپحانادا, جەكە شكافىن قولدانعاندا ەكوجۇيە بالانىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋعا ىقپال ەتەدى. اتا-انالار بالالاردىڭ مەكتەپتەگى ومىرىنە وسىلايشا قاشىقتىقتان قاتىسا وتىرىپ, ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى قيمىلىن باقىلاپ وتىرادى. قازىرگى كەزدە ءموبيلدى تەگىن قوسىمشانى اقمولا, اتىراۋ اقتوبە وبلىستارىنداعى 300-دەن استام مەكتەپ قولدانىپ جاتىر.
«ەرتۇمار» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى تەمىرجان ءبىرجان ەلىمىزدەگى بىرقاتار وقۋ ورىندارىندا كەڭىنەن قولدانىلىپ جاتقان «Oqylyq» قوسىمشاسىنىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى. پاندەميا كەزىندە زور سۇرانىسقا يە بولعان «Oqylyq» قوسىمشاسى ارقىلى ەمتيحانداردىڭ ءادىل ءوتۋىن باقىلاۋعا بولادى. ونىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى كەز كەلگەن وقىس قيمىلدى, ەمتيحان بارىسىندا ميكروكامەرا سياقتى تىيىم سالىنعان بۇيىمداردى انىقتاۋمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇل جۇيە قازىرگى كەزدە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋدا ەمتيحان تاپسىرۋشىنىڭ ءادىل ءىس-قيمىلىن باقىلاۋدا قولدانىلىپ جاتىر. كومپانيا وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, قوسىمشا بولاشاقتا ۇبت تاپسىرۋ كەزىندە قولدانىلۋى مۇمكىن.
مەكتەپتەر, كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن «درونتەح» ۇسىنعان ونىمدەردىڭ قاۋىپسىزدىگى جايىندا كومپانيا وكىلى ايجان وسپانوۆا ايتىپ بەردى. ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ءبىلىم وشاعى اتالعان كومپانيا وندىرگەن دروندار مەن راكەتالاردى قولدانادى. تسيفرلاندىرۋدىڭ زاماناۋي مۇمكىندىكتەرىن يگەرۋدە بۇل ونىمدەر تاجىريبەدەگى تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. وقۋشىلار, ستۋدەنتتەر جارىستاردا عانا ەمەس, ساباق بارىسىندا, سونداي-اق گەودەزيا, وپەرتور, قۇرىلىس ماماندىقتارىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر وقۋ-وندىرىستىك تاجىريبەسىندە وسى درونداردى پايدالانادى. وعان قاجەتتى بولشەكتەردىڭ بارلىعى قاۋىپسىز, ءارى ەلىمىزدە وندىرىلگەن.
فورۋمنىڭ باستى جاڭالىعى ستارتاپتار مەن ەلىمىزدىڭ يننوۆاتسيالىق الەۋەتىن كورسەتۋ عانا ەمەس, تسيفرلىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى جەڭىمپازداردى انىقتاۋ بولدى. قاناتقاقتى جوبالاردى ىسكە قوسۋعا, ينۆەستور تارتۋعا, ىسكەرلىك بايلانىس ورناتۋدى كوزدەيتىن «Industrial AI Battle» بايقاۋىندا 200 قاتىسۋشىدان جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى ۇزدىك 15 ستارتاپ فينالعا شىقتى. جەڭىمپازدار قاتارىنان تابىلعان «Most disruptive» – epsilon3ai; «Best scale ability» – Finflow; «Best ROI potential» – arlan biotech; «Best sustainability impact» – «Qala AI», ارقايسىسى 15 000 دوللاردان ەنشىلەپ, سەرىكتەستەردىڭ سىيلىقتارىنا يە بولدى.
الماتى
