بۇل كونفەرەنتسيادا سايلاۋ ورگاندارى, حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدەرى مەن 60-تان اسا ەلدىڭ ساراپشىلارى جينالىپ, نەگىزگى سايلاۋ ترەندتەرى مەن سىن-قاتەرلەرىن تالقىلادى.
2024 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا ارنالعان ءبىرىنشى سەسسيادا قر وسك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ «2024 جىلعى سايلاۋ ترەندتەرى: قازاقستاندىق كەيس» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, ەلىمىزدىڭ بىرقاتار نەگىزگى ءىس-شاراسىنا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, 2024 جىلعى رەفەرەندۋم نەگىزگى شەشىمدەردى قابىلداۋعا قوعامنىڭ قاتىسۋىن نىعايتا وتىرىپ, حالىقتىق بيلىك قاعيداتتارىن ىسكە اسىرۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى بولدى. اۋىلدىق جانە اۋداندىق اكىمدەردى سايلاۋعا كوشۋ جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ مەن ساياسي رەفورمالاردى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن بىلدىرەدى, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق قازاقستاننىڭ جاھاندىق سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى رەتىندەگى ءوسىپ كەلە جاتقان ءرولىن كورسەتەدى.
ن.ءابدىروۆ بۇل باستامالار دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ سايلاۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىراتىنىن, بۇل مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار وسك توراعاسى قازىرگى كەزدە باسقا ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق كەڭەيىپ كەلە جاتقانىن العا تارتتى.
ء«بىز ءۇشىن ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا باعىتى ەۋروپالىق وداق, وڭتۇستىك جانە شىعىس ازيا ەلدەرى مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى بولدى. باسقا ەلدەگى ارىپتەستەردىڭ شاقىرۋى بويىنشا قازاقستان وسك وكىلدەرى العاش رەت اۋستريا, ماجارستان, ءۇندىستان, وڭتۇستىك كورەيا جانە اقش-تاعى سايلاۋعا بايقاۋشى رەتىندە قاتىستى. جالپى العاندا, حالىقارالىق بايقاۋعا قاتىسۋ قازاقستاندا ەكى نەگىزگى مىندەتتى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىرىنشىسى – باسقا ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن, ولاردىڭ سايلاۋ جۇيەلەرىن زەرتتەۋ. بۇل ءبىزدىڭ ءارتۇرلى ەلەكتورالدىق ۇدەرىستەر مەن ينفراقۇرىلىم تۋرالى تۇسىنىگىمىزدى جاقسارتاتىنى ءسوزسىز. ەكىنشى مىندەت – ەلىمىزدەگى سايلاۋ ۇدەرىسىن شىنايى ولشەم ارقىلى سىرت كوزبەن سالىستىرا بايىپتاۋ», دەدى ن.ءابدىروۆ.
كونفەرەنتسيادا سايلاۋدىڭ بولاشاعى مەن سايلاۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر ەرەكشە نازارعا الىندى. ەتيكالىق نورمالاردى ساقتاي وتىرىپ, دەرەكتەردى تالداۋ جانە بولجاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتىنى ءتيىمدى پايدالانۋ جاعى دا تاقىرىپقا ارقاۋ بولدى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا نۇرلان ءابدىروۆ ءۇندىستان, بۋتان, يرلانديا سايلاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارىمەن, سونىڭ ىشىندە دۇنيەجۇزىلىك سايلاۋ ورگاندارى قاۋىمداستىعىنىڭ (ا-WEB) باس حاتشىسى ين-شيك دجانگومەن, حالىقارالىق سايلاۋ جۇيەلەرى قورىنىڭ (IFES) پرەزيدەنتى جانە اتقارۋشى ديرەكتورى ەنتوني ناتان بانبەريمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ين-شيك دجانگو مىرزا نۇرلان ءابدىروۆتىڭ قازاقستانعا شاقىرۋىن قابىلدادى. سونىمەن قاتار حالىقارالىق ساراپشى, International IDEA اعا كەڭەسشىسى انتونيو سپينەللي مىرزامەن كەزدەسۋ ءوتتى.
ال ءۇندىستان سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى رادجيۆ كۋمارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جوعارى ونىمدىلىگىن اتاپ ءوتىپ, ەلەكتورالدىق راسىمدەردى جەتىلدىرۋ, تاسىلدەر مەن تاجىريبە الماسۋ سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.
وتكەن جىل 60 ەلدەگى 4,2 ميللياردتان اسا سايلاۋشىنى بىرىكتىرەتىن الەمدىك سايلاۋ جۇيەسى ءۇشىن بەتبۇرىس جىلى بولدى. ەلىمىز وسى ۇدەرىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولا وتىرىپ, سايلاۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ جاتىر.
