سۋرەتتى سالعان – ايداربەك عازيز ۇلى
– اتتەڭ, قاتىنىمسىڭ, ايتپەسە سەنىڭ «كور-جەرىڭدى» ايتىپ جار سالا اشكەرەلەر ەدىم! – دەپ الىپ, وزىمشە وكىرەڭدەي ونىڭ كەمشىلىكتەرىن تەرە ءسوزدىڭ نەبىر «شۇرايلىلارىن» بىرىنەن سوڭ ءبىرىن توعىتىپپىن. القيسسامدى, نەكە قيىلىپ, كەلىن بولىپ تۇسكەننەن كوپ وتپەي-اق ونەرىن «ورگە» وزدىرعانىن شيىرلاپ ءوتتىم... ەكى بالادان سوڭ بۇرىنعى ايەلىمنىڭ «بۇيىلىعى» جايىنا قالىپ, مەنەن تارتىپ, كىم-كىمگە دە ء«ا, دەسە, ءما» دەيتىندى شىعارعانىن قىجىلتىپ ءوتتىم... ەنەسىمەن سيىسپاي, اقىرى بولەك شىعىپ دەگەنىنە جەتكەنىن بەتىنە باستىم... ارا-اراسىندا, «اتتەڭ, قاتىنىمسىڭ, ايتپەسە ايتار ەدىم!» دەپ الىپ, نە كەرەك, ونىڭ وسى سياقتى ون تاراۋ بۇتكىل وسپادارلىعىن ايتىپپىن. ەڭ سوڭىندا قاتىن جونىندەگى كەرى كەتكەن ماقال-ماتەلدى كوسىلتىپ: – «جامان جاردان – قۇر قۇشاقتاساڭ دا جاستىق ارتىق», «ەردىڭ اتىن قاتىن, يا بايگەدەن كەلگەن اتى شىعارادى», ء«وز زايىبىڭا دۇشپان كوزبەن قارا», «سۇلۋ ايەلدىڭ كۇيەۋى ءومىر بويى قاراۋىل بولىپ وتەدى», «ايەلدىڭ داۋىسى قاتتى شىققان ءۇيدىڭ بوساعاسىنان جاقسىلىق كۇتپە», «ەرتەرەك ولگىڭ كەلسە, اقىماق ايەلگە ۇيلەن», «بۇلتتان شىققان كۇن اششى, جامان قاتىننىڭ ءتىلى اششى», «ەركەك داۋىستى ايەلدىڭ ءىسى بولماس», «ايەل بويانسا – بۇزىلادى, كوپ قيقاڭداسا – ۇرىنادى», «اسىل ايەل — ءارى ەركەك, ءارى قاتىن», «بەتپاق ايەل بايىنىڭ بايى», «ايەل اپكىش, ءبىر باسىندا سۋ تۇرسا, ءبىر باسىندا شۋ تۇرادى», «اتىڭ جامان بولسا, ساتىپ قۇتىلاسىڭ, ءيتىڭ جامان بولسا, اتىپ قۇتىلاسىڭ, قاتىنىڭ جامان بولسا, قايتىپ قۇتىلاسىڭ», «قازىمىر قاتىننىڭ بايى ەرتە قارتايادى», دەپ بارىپ كەرگي توقتاپپىن.
...قاتىن دا قاراپ قالسىن با, ىزدەگەنگە سۇراعان, كوزىن كەرجيتە ماعان تەسىلە قاراعان قالپى:
– اتتەڭ, بايىمسىڭ, ايتپەسە سەنىڭ دە «كور-جەرىڭدى» ايتىپ جار سالا ماسقارالار ەدىم-اۋ! – دەپ الىپ... «ۇيلەنگەنگە دەيىنگى ۋادەڭنىڭ ادىرەم قالعانىن بىلەسىڭ بە؟ ساعان قور بولعان قايران عانا جاستىق شاعىم-اي! نە قىزمەتتى ماندىتپادىڭ, نە ەلدەن قالماي ەلگەزەكتىك تانىتپادىڭ, انا وزىمىزدەن كوش ىلگەرى كەتكەن دوس-جاراندارعا قاراپ, قايدان عانا مىنا بوزوكپەگە تاپ كەلىپ ەدىم دەپ نالي ءىشىم ۋداي اشيدى... ە, اتتەڭ, بايىمسىڭ, ايتپەسە سەنىڭ دە «كور-جەرىڭدى» قوزعاپ, اعىل-تەگىل اعىتىلار ەدىم!» دەپ كەمشىلىكتەرىمدى كوزىمە وتتاي باسىپ, شەرىن تارقاتىپ الدى. ودان ءارى ەركەك جونىندەگى كەرى كەتكەن ماقال-ماتەلدى كوسىلتىپ: – «جامان بايدان جايداقتىعىم ارتىق», «بۇركىت قارتايسا تىشقانشىل بولادى», «قاتىن داۋىستى ەركەكتىڭ كۇشى بولماس», «ەركەك جولداس, ايەلدەن ازىرەيىل دە قورقادى, سەن ادامسىڭ عوي, شىدا!», «ايەل قۇقى اكەڭنەن ۇلكەن», «كۇيەۋ دەگەن كۇل استىندا», «حان جارلىعىنان قاتىن جارلىعى كۇشتى», «سۇيكىمسىزدىڭ بورىك كيگەنى دە سۇيكىمسىز», «ايەلدەر بۇتكىل جۇمىستى اتقارادى, قالعاندارى ەركەكتەردەن ارتىلمايدى», «حالقىڭا قۇل بولماساڭ بي بولمايسىڭ, قاتىنىڭا قۇل بولماساڭ ءۇي بولمايسىڭ», «اڭگىمە — ايەلدەن, ب ۇلىك بايدان شىعادى», «ايەل – ءاميان, ەركەك – اقشا», دەپ بارىپ, بايقاماي ءتىلىن كورشى بولمەدە وتىرعان بالاعا تيگىزدى. بالا دا شاقار, ءايدا كەلىپ بىزگە قاراتا:
– اتتەڭ, اكە-شەشەمسىزدەر... – دەپ الىپ... ە, ءبىزدىڭ دە قاي وڭعان قىلىعىمىز بولۋشى ەدى... ۇل سونى ايتىپ كوسىلگەن بولىپ, بىزگە قاتىستى ماقال-ماتەلدىڭ سوراقىسىن سورعالاتىپ بارىپ ەجىرەيگەندە, باعانادان كەمپىر ەكەۋمىزدىڭ وزىمىزشە بولىپ وزەۋرەي قالعان باسىمىز ءيىلىپ, ويناقشىعان جانارىمىز جەر شۇقي ءمۇلايىمسي ءبۇرىسىپ وتىرىپ, ارىگە كوز جۇگىرتسەم... ارىرەك تە وزىمەن ءوزى وتىرعان ەسى كىرگەن نەمەرەم اكەسىنىڭ اكىرەڭىنە مۇرىن ءشۇيىرىپ, ونىڭ ايتقان «اتالى» سوزدەرىن ىجداعاتتىلىقپەن تىڭداپ وتىر ەكەن. ءوز باسىم, وعان دا شۇكىرشىلىك ەتىپ تاۋبەمە كەلدىم...
بەرىك سادىر
